Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2021 r., I OSK 1077/21

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2021 r., I OSK 1077/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 7 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV SAB/Wr 488/20 w sprawie ze skargi M.S. na przewlekle prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt IV SAB/Wr 488/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę M. S. na przewlekle prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019.

3 W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019.

4 W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej odrzucenie , podnosząc ,że skarżąca przed wniesieniem skargi na przewlekłość nie wyczerpała przysługujących stronie środków zaskarżenia poprzez złożenie ponaglenia na przewlekłość tego organu .

5 Na podstawie zarządzenia przewodniczącego Wydziału IV z dnia 7 grudnia 2020 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi - w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania pod rygorem jej odrzucenia - poprzez złożenie dowodu wezwania organu do ponaglenia na niezałatwienie sprawy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca pismem z dnia 15 marca 2021 r. oświadczyła, że ponaglenie z dnia 3 kwietnia 2020 r. złożone do sprawy IV SAB/Wr 489/20 dotyczy się też sprawy IV SAB/Wr 488/20.

6 Wojewoda Dolnośląski w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 25 marca 2021 r. dotyczące wpływu przedmiotowego ponaglenia do organu, pismem z dnia 8 kwietnia 2021 r. poinformował, że "do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu nie wpłynęło ponaglenie skarżącej".

7 Sąd przytoczył treść art. 52 § 1, art. 52 § 2 oraz art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), a także art. 37 K.p.a. Wskazał, że z akt niniejszej sprawy wynika, że przed wniesieniem skargi skarżąca nie wniosła wymaganego ponaglenia. Jak podał Sąd I instancji, z urzędu jest mu wiadomo, że w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wr 489/20, skarżąca – w reakcji na wezwanie Sądu - przedstawiła niepodpisane przez nią pismo z dnia 3 kwietnia 2020 r., zatytułowane ponaglenie, na podstawie którego prima facie można byłoby uznać, że faktycznie zwracała się do właściwego organu z ponagleniem, a następnie w piśmie z dnia 15 marca 2021 r. oświadczyła, że pismo to dotyczy wszystkich spraw, również sprawy o sygn. akt IV SAB/Wr 488/20. Niemniej jednak brak takiego dokumentu w aktach administracyjnych sprawy przekazanych przez organ wraz ze skargą. Oceny tej nie zmienia zaoferowanie przez skarżącą dowodu nadania przez M. S. w dniu 3 kwietnia 2021 r. jakiejś przesyłki na adres organu (k.24 akt sprawy o sygn. IV SAB/Wr 489/20). Nie wynika z niego bowiem jakie pismo w istocie zostało wysłane na adres organu. Dodatkowo pełnomocnik organu w piśmie z dnia 8 kwietnia 2021 r. oświadczył, że do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu nie wpłynęło to ponaglenie.

8 W ocenie Sądu I instancji, ma zatem rację Wojewoda, kiedy wywodzi, że skarżąca nie wniosła ponaglenia w rozumieniu art. 37 pkt 2 K.p.a. Tym samym uznać należało, że skarżąca przed zainicjowaniem przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego, nie wyczerpała wskazanego trybu ponaglenia. Tymczasem dopiero wyczerpanie tego trybu uprawnia Sąd do badania zasadności skargi.

9 Natomiast skarga niepoprzedzona ponagleniem nie może być merytorycznie rozpoznana przez sąd administracyjny i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.

10 Z rozstrzygnięciem tym skarżąca nie zgodziła się i wywiodła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła w trybie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. naruszenie:

11 1. przepisów prawa materialnego, a to art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że dowód nadania przesyłki poleconej priorytetowej z dnia 3 kwietnia 2020 r. o numerze [...] nie stanowi dowodu nadania ponaglenia, a jedynie dowód nadania jakiejś przesyłki na adres organu, podczas gdy pocztowy dowód nadania ze stemplem placówki operatora publicznego, jakim jest Poczta Polska S.A. jest dokumentem urzędowym i korzysta z domniemania prawdziwości i autentyczności, stanowi także uprawdopodobnienie doręczenia przesyłki adresatowi;

12 2. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ ba wynik postępowania, a to:

13 • art. 106 § 3 P.p.s.a. przez jego niezastosowanie i zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego z urzędu, w szczególności poprzez brak zwrócenia się do Poczty Polskiej S.A. o nadesłanie historii doręczenia przesyłki poleconej priorytetowej o numerze [...] w sytuacji, kiedy było to niezbędne do wyjaśnienia występujących w sprawie istotnych wątpliwości;

14 • art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 53 § 2b P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarżąca nie wykorzystała przysługującego jej w sprawie środka zaskarżenia w postaci ponaglenia, co w efekcie prowadziło do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej.

15 Mając powyższe na względzie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

16 Dodatkowo wniesiono o dopuszczenie dowodów z dokumentów w postaci:

17 1. oryginału dowodu nadania przesyłki poleconej priorytetowej o numerze [...];

18 2. wydruku śledzenia przesyłki poleconej priorytetowej o numerze [...] ze strony www Poczty Polskiej S. A. na okoliczność doręczenia w dniu 6 kwietnia 2020 r. przesyłki zawierającej ponaglenie na adres organu;

19 3. oświadczenia M. S. o nadaniu ponaglenia przesyłką poleconą priorytetową nr [...] na adres organu w dniu 3 kwietnia 2020 r. na okoliczność nadania ponaglenia do Wojewody Dolnośląskiego.

20 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono stosowną argumentację.

21 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

22 Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej zwanej "P.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

23 Skarga kasacyjna złożona w tej sprawie zasługuje na uwzględnienie.

24 Istotę sporu stanowi odpowiedź na pytanie, czy przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego strona dopełniła warunku, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

25 Jak wynika z akt sprawy skarżąca zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 grudnia 2020 r. została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi - w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania pod rygorem jej odrzucenia - poprzez złożenie dowodu wezwania organu do ponaglenia na niezałatwienie sprawy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca przedłożyła niepodpisane przez nią ponaglenie z dnia 3 kwietnia 2020 r. wraz z kserokopią dowodu nadania w dniu 3 kwietnia 2020 r. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że w aktach administracyjnych brak takiego dokumentu, co mogłoby świadczyć, że owe ponaglenie nie zostało złożone. Słusznie też ocenił Sąd I instancji, że z dowodu nadania przez M. S. w dniu 3 kwietnia 2021 r. jakiejś przesyłki na adres organu, nie wynika jakie pismo w istocie zostało wysłane na adres organu.

26 Uszło jednak uwadze Sądu I instancji, że w aktach administracyjnych w ogólne nie znajduje się żadne pismo, którego wpływ do organu można byłoby powiązać z nadaną w dniu 3 kwietnia 2020 r. przez M. S. przesyłką. Ze złożonego wraz ze skargą kasacyjną dokumentu tzw. "śledzenie przesyłki" wynika, że przesyłka nadana w dniu 3 kwietnia 2020 r. doręczona została adresatowi w dniu 6 kwietnia 2020 r., co nie koresponduje z aktami sprawy. Nie można zatem jednoznacznie i kategorycznie stwierdzić, że przesyłka nadana w dniu 3 kwietnia 2020 r. zawierała inne pismo aniżeli wskazywane przez skarżącą ponaglenie z dnia 3 kwietnia 2020 r. Uznać należało co najwyżej, że istnieją wątpliwości, co do tego, czy przesyłka nadana w dniu 3 kwietnia 2020 r. zawierała ponaglenie skoro w istocie nie dotarła ona do adresata i nie można zweryfikować jej zawartości. Wątpliwości co do losów przesyłki z dnia 3 kwietnia 2020 r. mogłaby rozwiać informacja od Poczty Polskiej o wyniku przeprowadzonego postępowania reklamacyjnego, z tym, że w okolicznościach tej sprawy ustalenie przyczyny niedoręczenia prawidłowo nadanej przesyłki pozostaje bez znaczenia skoro istotne jest jedynie to czy zawierała ona ponaglenie z dnia 3 kwietnia 2020 r., na które wskazuje skarżąca. Kwestią kluczową jest bowiem jedynie to czy skarżąca dokonała określonej czynności procesowej wniesienia ponaglenia. Po nadaniu przesyłki na poczcie zgodnie z obowiązującymi zasadami postępowania, strona nie ma wpływu na jej dalszy los. Okoliczność, że nadana przesyłka nie dotarła ostatecznie do organu nie może świadczyć o tym, że skarżąca nie dokonała wymaganej przepisami ustawy czynności ponaglenia.

27 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli istnieją wątpliwości, czy skarżąca przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego dopełniła warunku, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a., to uwzględniając okoliczności tej konkretnej sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (por. podobnie postanowienie NSA z dnia 1 września 2011 r. o sygn. akt I OSK 1448/11; postanowienie NSA z dnia 26 września 2012 r. o sygn. akt I OSK 2161/12; postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2015 r., I OSK 1388/15). W tej sytuacji, kwestię powyższych wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść strony, mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do Sądu - art. 45 Konstytucji RP.

28 W związku z tym, zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.