Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2018 r., I FZ 89/18

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2018 r., I FZ 89/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Gminy D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 23/18 odrzucające skargę Gminy D. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 3 listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z 15 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 23/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", odrzucił z powodu nieuiszczenia wpisu, skargę Gminy D. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 3 listopada 2017 r., wydaną wobec strony w przedmiocie podatku od towarów i usług.

3 W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że pełnomocnik skarżącej Gminy został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi zarządzeniem z 9 stycznia 2018 r. Wezwanie wysłano na adres pełnomocnika podany w skardze jako adres korespondencyjny, a zarazem siedziba kancelarii. Pomimo dwukrotnego awizowania przesyłka pocztowa nie została odebrana. W tej sytuacji zastosowanie znalazł art. 73 P.p.s.a. Skutek doręczenia nastąpił w dniu 2 lutego 2018 r., zgodnie z dyspozycją art. 73 § 1 i 4 P.p.s.a., z upływem okresu 14 dni pozostawania nieodebranej przesyłki w placówce pocztowej (pierwsze zawiadomienie o przesyłce pozostawiono 19 stycznia 2018 r., k. 43 akt sądowych). Pomimo jednak upływu wyznaczonego terminu w dniu 9 lutego 2018 r., wpis nie został uiszczony.

4 Na powyższe orzeczenie skarżący, działający przez ustanowionego pełnomocnika - radcę prawnego, złożył zażalenie, w którym zaskarżając je w całości wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wniesiony środek odwoławczy skarżący oparł na zarzucie naruszenia art. 73 § 1 i 4 P.p.s.a., przez błędne jego zastosowanie polegające na uznaniu, że stronie skarżącej w sposób prawidłowy doręczono wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podkreślił, że w niniejszej sprawie nie sposób było uznać, iż nastąpiło skuteczne doręczenie skarżącemu przesyłki poleconej zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego. Wyjaśnił, że niedoręczenie mu przesyłki oraz awiza mogło wynikać z pomyłki co do lokalizacji Kancelarii, która położona jest przy ul. F. [...] w L. z lokalizacją przy ul. W. [...] w L. (obie ulice sąsiadują ze sobą i ulica W. "nachodzi" na ulicę F.). Skarżący w swojej praktyce spotkał się z omyłkowym doręczaniem korespondencji, która powinna trafić do kancelarii na adres ul. F. a trafiła pod adres ul. W., gdzie również znajdują się kancelarie adwokackie i radcowskie. Dlatego też analogicznie mogło być, według niego, jeżeli chodzi o awizo w tej sprawie.

5 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

7 Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 P.p.s.a.).

8 W rozpoznawanej sprawie skarżący nie kwestionuje faktu nieuiszczenia wpisu oraz jego wysokości, podnosi natomiast, że nie otrzymał przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi. W tych okolicznościach należy przypomnieć, że zgodnie z art. 65 § 1 P.p.s.a. Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 1113, 1250, 1823 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 1128), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. W § 2 tego artykułu przewidziano, że do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. Zastosowanie znajdą więc przepisy, wydanego na podstawie art. 131 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm., dalej również jako "K.p.c."), rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 1222 ze zm., dalej również jako "rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r.").

9 Dla prawidłowego doręczenia pisma przez operatora pocztowego istotne jest przede wszystkim, żeby pismo zostało wysłane jako list polecony za potwierdzeniem odbioru (§ 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 października 2010 r.), a do przesyłki został dołączony formularz potwierdzenia odbioru, w którym winna zostać wskazana data przesyłki, sygnatura akt sprawy oraz rodzaj przesyłki (§ 2 ust. 2 rozporządzenia, wzór formularza potwierdzenia odbioru). Wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 K.p.c., potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism. W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą (post. SN z dnia 30 kwietnia 1998 r., sygn. akt III CZ 51/98, publ.: OSNC 1998).

10 Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma (art. 72 § 1 P.p.s.a.).

11 Zgodnie z art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 P.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 P.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 P.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 P.p.s.a.).

12 Przyjmuje się, że fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 P.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, które to doręczenie jest oparte na domniemaniu, że zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi zatem w razie niespełnienia warunków określonych w art. 73 § 2 i § 3 P.p.s.a. i nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej (por. np. postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 589/14, LEX nr 1447223).

13 Zgodnie z szczegółową regulacją zawartą w rozporządzeniu do przesyłki dołącza się formularz potwierdzenia odbioru, którego wzór określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 2 ust. 2 rozporządzenia). Przesyłkę doręcza się wskazanemu na niej adresatowi (doręczenie właściwe), a innemu odbiorcy w przypadkach, o których mowa w art. 138 Kodeksu postępowania cywilnego (doręczenie zastępcze) (§ 3 ust. 1).

14 Przewidziane w art. 139 § 1 K.p.c. zawiadomienie dla adresata o pozostawieniu przesyłki sporządza doręczający, wskazując w nim placówkę pocztową operatora lub urząd gminy, z którego przesyłkę należy odebrać w ciągu siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia; zawiadomienie pozostawia w drzwiach mieszkania adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej (§ 6 ust. 2). Po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający: dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis; oddaje przesyłkę niezwłocznie do właściwej placówki pocztowej operatora lub właściwego urzędu gminy. (§ 7 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia). Jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki złożonej w placówce pocztowej operatora w terminie, o którym mowa w § 7 ust. 3, placówka pocztowa operatora: 1) sporządza, według wzoru określonego w załączniku nr 3 do rozporządzenia, powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia, które doręczający niezwłocznie pozostawia w drzwiach adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej; w przypadku doręczenia, o którym mowa w art. 135 § 2 K.p.c., powtórne zawiadomienie pozostawia placówka pocztowa operatora w skrytce pocztowej adresata; 2) zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem; 3) przechowuje przesyłkę przez okres siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia powtórnego zawiadomienia (§ 8 ust. 2 rozporządzenia z 2010 r.). Przesyłkę niepodjętą placówka pocztowa operatora opatruje na stronie adresowej adnotacją "nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika i wraz z formularzem potwierdzenia odbioru odsyła sądowi wysyłającemu niezwłocznie po upływie ostatniego dnia do odbioru przesyłki (§ 10. ). Jeżeli do doręczenia przesyłki nie doszło, w razie odmowy przyjęcia przesyłki, a także jeżeli przesyłki nie można doręczyć z powodów określonych w art. 136 § 2 i art. 139 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, doręczający dokonuje adnotacji o przyczynie niedoręczenia przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru, umieszcza datę i składa swój podpis.

15 Domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 P.p.s.a. może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej reklamacja, została zgłoszona w formie pisemnej, ustnej do protokołu lub innej, która ujawnia wolę reklamującego w sposób dostateczny, w tym również w formie elektronicznej. Reklamację można zgłosić w każdej placówce pocztowej operatora pocztowego, który zawarł umowę o świadczenie usługi pocztowej z nadawcą. Co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania (tak w postanowieniu NSA z 16 maja 2014 r., II FSK 550/14).

16 Aby zatem przyjąć, że nie ma żadnych wątpliwości co do prawidłowości doręczenia w trybie określonym w art. 73 P.p.s.a., z dowodu doręczenia powinno wynikać: jaka była przyczyna, z powodu której nie dokonano doręczenia "właściwego", że zawiadomienie o przesyłce dwukrotnie umieszczono w jednym z miejsc wymienionych w art. 73 § 2 P.p.s.a. oraz że upłynął 14-dniowy termin przechowywania przesyłki.

17 W aktach sądowoadministracyjnych sprawy (karta 43) znajduje się, wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu, która spełnia wyżej wskazane kryteria, niezbędne do uznania przedmiotowej przesyłki jako doręczonej w dniu 2 lutego 2018 r., a pełnomocnik skarżącej nie wykazał aby zainicjował skuteczne postępowanie reklamacyjne, które pozwoliło by podważyć fikcję doręczenia tej przesyłki we wskazanym dniu. W związku z tym siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu rozpoczął bieg 3 lutego 2018 r. i upłynął z dniem 9 lutego 2018 r. (piątek), zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 i § 2 P.p.s.a. Oznacza to, że do 9 lutego 2016 r. skarżąca gmina powinna uiścić wymagany wpis sądowy od skargi – czego jednak nie uczyniła. Zasadnie zatem na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. odrzucono skargę gminy.

18 Zawarty w zażaleniu wniosek o przywrócenie terminu, należy natomiast do kognicji WSA.

19 Z tych powodów należało orzec jak w sentencji postanowienia, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.