Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2019 r., I FZ 52/19

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2019 r., I FZ 52/19

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Bk 446/18 oddalające wniosek W. M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia 14 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od czerwca do grudnia 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z 22 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Bk 446/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie ze skargi W. M. (dalej skarżący, podatnik, strona) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z 14 maja 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od czerwca do grudnia 2016 r., oddalił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.

3 W uzasadnieniu sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 14 listopada 2018 r. wydanym na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, WSA w Białymstoku oddalił skargę podatnika na ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Przesyłka skierowana do skarżącego, zawierająca odpis sentencji wyroku, została zwrócona do sądu w dniu 4 grudnia 2018 r., z uwagi na jej niepodjęcie przez adresata, pomimo dwukrotnego prawidłowego awizowania. Przesyłka została uznana za doręczoną skarżącemu w dniu 30 listopada 2018 r.

4 Pismem z dnia 10 stycznia 2019 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia przedmiotowego wyroku, składając jednocześnie wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia tego wyroku wraz dowodem wpłaty opłaty kancelaryjnej z tego tytułu. Argumentując zasadność wniosku o przywrócenie terminu, pełnomocnik wskazał na pilny wyjazd zagraniczny skarżącego w celach zarobkowych w październiku 2018 r. W związku z tym wyjazdem, skarżący powierzył czuwanie nad adresowaną do niego korespondencją swojej małżonce. Musiała ona jednak niespodziewanie wyjechać w celach zawodowych w dniach 18 listopada 2018 r. – 5 grudnia 2018 r. (na potwierdzenie dołączono wydruki lotniczych kart pokładowych) i w tym okresie przebywała poza domem. Małżonka skarżącego powierzyła nadzór nad korespondencją córce, która przekazała po jej powrocie informację, że nie była doręczana żadna poczta adresowana do jej ojca, a w skrzynce pocztowej nie znajdowało się żadne awizo. W dniu 3 stycznia 2019 r. małżonka skarżącego w rozmowie telefonicznej z pracownikiem informacji sądowej dowiedziała się, że wyrok w sprawie został wydany w dniu 14 listopada 2018 r., a sentencja wyroku została dołączona do akt sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień 4 grudnia 2018 r.

5 Rozpoznając wniosek, WSA stwierdził, że składając wniosek o przywrócenie terminu w dniu 10 stycznia 2019 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) pełnomocnik skarżącego dochował terminu określonego w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej: P.p.s.a.). Spełnił też warunek dokonania czynności, których termin został uchybiony.

6 Zdaniem sądu natomiast skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie sądu, przytoczone przez pełnomocnika skarżącego okoliczności, tj. niepozostawienia przez operatora pocztowego awiza informującego o przesyłce zawierającej odpis sentencji wyroku są nieprzekonujące. Z akt niniejszej sprawy wynika bowiem, że przesyłkę doręczono stronie skarżącej na adres wskazany w skardze w trybie tzw. fikcji doręczenia (dwukrotne awizo) w dniu 30 listopada 2018 r. Przesyłka zawierająca powyższe wezwania była dwukrotnie awizowana w dniach 16 i 26 listopada 2018 r. Nadto, na dołączonym do koperty zwrotnym potwierdzeniu odbioru tej przesyłki podano przyczynę niemożności doręczenia – niepodjęcie w terminie z placówki pocztowej. Skoro zatem skarżący nie odebrał przesyłki, należało uznać ją za doręczoną z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od daty pierwszego awiza, tj. z dniem 30 listopada 2018 r.

7 WSA odwołał się do stanowiska Sądu Najwyższego zaprezentowanego w wyroku z dnia 30 kwietnia 1998 r., sygn. III CZ 51/98, zgodnie z którym pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki sądowej jest urzędowym dokumentem potwierdzającym fakt i datę doręczenia. Osoba, która twierdzi, że doręczenia dokonano w innej dacie, tudzież w ogóle go nie dokonano - powinna tę okoliczność udowodnić. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy twierdzenia pełnomocnika o tym, że córka skarżącego nie znalazła awiza w skrzynce pocztowej nie mają oparcia w materiale dowodowym. Jeżeli pełnomocnik jest przekonany, że awiza nie pozostawiono, to powinien wyjaśnić przyczyny takiego stanu rzeczy we właściwym urzędzie pocztowym, tymczasem do wniosku nie dołączono żadnej dokumentacji mającej potwierdzać prezentowane stanowisko.

8 Odnosząc się zaś do argumentacji pełnomocnika opartej na wyjazdach za granicę skarżącego i jego żony, sąd zauważył, że małżonka skarżącego przedstawiła dowody na swoją nieobecność w domu od dnia 18 listopada 2018 r., toteż domniemywać należy, że w dniu pierwszego awizowania przesyłki, tj. 16 listopada 2018 r., przebywała w domu. Sąd nie ma podstaw do tego, aby zakwestionować prawidłowość tego awizowania przez placówkę pocztową.

9 W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego, wnosząc o uchylenie orzeczenia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, zarzucił sądowi wojewódzkiemu: naruszenie art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez uznanie, że nie zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu i uznanie, że wykazanie tych okoliczności wymaga udowodnienia wszystkich okoliczności faktycznych przemawiających za uwzględnieniem wniosku, w sytuacji gdy fakt nieodebrania przesyłki sądowej w terminie wynikał z szeregu zdarzeń, za istnienie których nie sposób przypisać winy skarżącemu; naruszenie art. 86 § 1 i 2 P.p.s.a. poprzez uznanie, że nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu, w sytuacji kiedy skarżący nie dotrzymał terminu bez swojej winy, co zostało uprawdopodobnione we wniosku z dnia 10 stycznia 2019 r.; naruszenie art. 73 § 1 i 2 P.p.s.a. poprzez uznanie, że dokonano skutecznego doręczenia skarżącemu sentencji wyroku, w sytuacji gdy nie zostało pozostawione pod adresem skarżącego pisemne awizo z informacją o pozostawieniu do odbioru przesyłki pocztowej w placówce pocztowej.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

12 W pierwszej kolejności przypomnienia wymaga, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszym postępowaniu jest postanowienie sądu I instancji oddalające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku.

13 Stosownie do art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.

14 Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, sąd I instancji słusznie przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.

15 Jak wskazano w postanowieniu NSA z dnia 25 czerwca 2018 r., sygn. akt I FZ 89/18 (dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach), domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 P.p.s.a. może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej reklamacja, została zgłoszona w formie pisemnej, ustnej do protokołu lub innej, która ujawnia wolę reklamującego w sposób dostateczny, w tym również w formie elektronicznej. Reklamację można zgłosić w każdej placówce pocztowej operatora pocztowego, który zawarł umowę o świadczenie usługi pocztowej z nadawcą. Co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania (tak w postanowieniu NSA z 16 maja 2014 r., II FSK 550/14).

16 Na gruncie niniejszej sprawy w żaden sposób nie mogą być zatem uznane za wystarczające - nie poparte jakąkolwiek dokumentacją - twierdzenia o braku awiza w skrzynce pocztowej adresata - w szczególności z akt nie wynika, aby w tej sprawie strona podjęła jakiekolwiek czynności wyjaśniające w stosunku do operatora pocztowego, nie podważyła też skutecznie prawidłowości znajdującego się w aktach sprawy (k. 29) zwrotnego potwierdzenia odbioru wraz z przesyłką zawierającą odpis zapadłego w sprawie wyroku. Również z zażalenia nie wynikają żadne konkretne okoliczności, które mogłyby potwierdzić stanowisko skarżącego; zawiera ono za to stwierdzenia o wysokim stopniu ogólnikowości, takie jak: "zdarza się, że doręczyciele pozostawiają zawiadomienia o przesyłkach w miejscach do tego nieprzeznaczonych", czy "istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo, iż w przypadku niesolidnego zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki do odbioru, przy braku powtórnej awizacji, adresat nie będzie miał możliwości powzięcia informacji o czekającej na niego przesyłce sądowej" (k. 58).

17 W tym miejscu należy zaznaczyć, iż wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2014 r., poz. 101, ze zm.), potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism. W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą (post. Sądu Najwyższego z 30 kwietnia 1998 r. III CZ 51/98). Domniemanie zgodności z prawdą może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego, należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywające. Z całą pewnością obalenie domniemania nie może nastąpić jedynie w oparciu o oświadczenie strony o braku awizo.

18 Nie jest też prawdą, że WSA oczekiwał od strony "udowodnienia wszystkich okoliczności faktycznych przemawiających za uwzględnieniem wniosku". Sąd konsekwentnie wskazywał bowiem na kwestię "uprawdopodobnienia" braku winy w uchybieniu terminu, o "udowodnieniu" wspominając jedynie w zakresie kwestionowania doręczenia w dacie wynikającej z pocztowego dowodu doręczenia, a nie w kontekście całokształtu okoliczności składających się na zawarte w przepisie art. 87 § 2 P.p.s.a. określenie "uprawdopodobnić".

19 Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.