Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2021 r., I FZ 44/21

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2021 r., I FZ 44/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. sp. z o.o. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 1877/20 odrzucające skargę P. sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 22 lipca 2020 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 I FZ 44/21

UZASADNIENIE

3 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 1877/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: sąd pierwszej instancji) odrzucił skargę P. sp. z o.o. (dalej: skarżąca lub spółka) na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 22 lipca 2020 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług.

4 W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że na podstawie zarządzenia z dnia 6 października 2020 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie została doręczona skarżącej w dniu 26 października 2020 r. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącej nadesłał oryginał dokumentu pełnomocnictwa.

5 Wskazując na treść art. 28 § 1, art. 29, art. 49 oraz art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd pierwszej instancji zaznaczył, że termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął bezskutecznie, skarżąca nie nadesłała bowiem wymaganego przez sąd dokumentu (np. odpisu KRS, umowy spółki), lecz przedłożyła oryginał dokumentu pełnomocnictwa. W takiej sytuacji sąd był zobowiązany do odrzucenia skargi.

6 W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie:

7 - art. 4 ust. 2, art. 4 ust. 4a oraz art. 4a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2015 r., poz. 1142 ze zm., dalej: ustawa o KRS) przez bezzasadne wezwanie do złożenia oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia w sytuacji, gdy Minister Sprawiedliwości utworzył Centralną Informację Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: Centralna Informacja), w której ujawniono takie umocowanie,

8 - art. 8 i art. 8a ustawy o KRS przez wezwanie do złożenia oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia w sytuacji, gdy umocowanie osoby do reprezentacji spółki było informacją ujawnioną w Centralnej Informacji, tj. było jawne, powszechnie dostępne i aktualne w dniu udzielenia pełnomocnictwa,

9 - art. 15 i art. 17 ustawy o KRS przez wezwanie do złożenia oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia w sytuacji, gdy od dnia ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym dane te były powszechnie ujawnione i nikt nie może zasłaniać się nieznajomością ogłoszonych wpisów,

10 - art. 7 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy o KRS, który stanowi, że nikt nie może powoływać się na nieznajomość publikowanych w Monitorze Sądowym i Gospodarczym wpisów,

11 - art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi w sytuacji, gdy w wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi nie wskazano dokładnie, jakiego dokumentu wezwanie dotyczy,

12 - art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi w sytuacji, gdy nie istniały braki formalne, których nieuzupełnienie w terminie skutkowałoby takim odrzuceniem.

13 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

14 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

15 Należy w pierwszej kolejności zauważyć, że skarżąca w istocie nie kwestionuje samego faktu nieuzupełnienia braku skargi w zakreślonym przez sąd terminie. Argumentacja zażalenia koncentruje się przede wszystkim na sugerowaniu, że sąd we własnym zakresie – czy na podstawie Centralnej Informacji, czy wpisów dokonywanych w Monitorze Sądowym i Gospodarczym – powinien sprawdzić, czy na dokumencie pełnomocnictwa podpisała się osoba upoważniona do działania w imieniu spółki. Uzupełniająco skarżąca podnosi nieprecyzyjność wezwania do usunięcia braków formalnych skargi (brak wskazania, jakiego konkretnie dokumentu sąd oczekuje). Żaden z tych argumentów nie zasługuje na uwzględnienie.

16 Warto wskazać, że autorka zażalenia w dużej mierze ignoruje przepisy o podstawowym znaczeniu dla rozstrzygnięcia, tj. art. 28 i art. 29 p.p.s.a. Z przepisów tych wynika jednoznacznie, że to na osobie dokonującej czynności w postępowaniu w imieniu osoby prawnej spoczywa obowiązek wykazania swego umocowania. Obowiązku tego nie niwelują przepisy ustawy o KRS, ani bowiem ogłoszenie dokonanego wpisu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym ani ujawnienie danej osoby jako uprawnionej do reprezentacji spółki w Centralnej Informacji nie zwalnia strony postępowania sądowoadministracyjnego (czy działającej osobiście, czy przez pełnomocnika) od obowiązku uzupełnienia braków formalnych skargi, a ciężar czynienia ustaleń, czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie, nie zostaje przerzucony na sąd. Co więcej, gdyby intencją ustawodawcy było zwolnienie danego podmiotu z obowiązku udokumentowania umocowania w toku postępowania sądowoadministracyjnego ze względu na dostęp sądu do określonego wykazu czy rejestru, nic nie stało na przeszkodzie, by odpowiednie wyłączenie zostało w przepisach zawarte. Na takie rozwiązanie ustawodawca zdecydował się zresztą w postępowaniu cywilnym, nowelizując odpowiednik art. 29 p.p.s.a., tj. art. 68 k.p.c. (znamienne jest, że na mocy tej samej ustawy nowelizującej zmianie uległy inne przepisy p.p.s.a., jednak nie art. 29). Zwolnienie strony z dokonania czynności, a zwłaszcza z uzupełnienia braku formalnego polegającego na niedołączeniu KRS-u i obciążenie tą czynnością sądu, np. w celu usprawnienia postępowania, nie może być domyślne, ale musi mieć oparcie ustawowe (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., I OPS 13/13).

17 Naczelny Sąd Administracyjny w wielu orzeczeniach wskazuje na brak możliwości skutecznego usprawiedliwienia nieuzupełnienia braków formalnych pism procesowych poprzez odwoływanie się do ustawy o KRS. Przykładowo można wskazać na postanowienia z dnia: 10 lipca 2018 r., II FZ 319/18; 20 lutego 2019 r., II OZ 107/19; 14 czerwca 2019 r., I FZ 101/19; 12 września 2019 r., I FZ 186/19; 18 listopada 2019 r., II FZ 681/19 (i wskazywane w tych postanowieniach dalsze orzecznictwo). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejsze zażalenie poglądy przedstawione w tych postanowieniach podziela w pełni.

18 Ze wskazanych względów żaden z zarzutów naruszenia przepisów ustawy o KRS (jak i powiązanych z nimi zarzutów naruszenia przepisów Konstytucji RP) nie zasługuje na uwzględnienie.

19 Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela też stanowiska spółki, że wezwanie było sformułowane nieprecyzyjnie, a zatem jego niewykonanie nie mogło wywołać skutku w postaci odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W zarządzeniu z dnia 6 października 2020 r. Przewodniczący Wydziału nakazał wezwanie pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi poprzez "złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia". Sformułowanie to zostało powielone w wezwaniu. Istotnie, pełnomocnikowi skarżącej nie wskazano jednoznacznie, jaki dokument spełniałby takie wymogi, jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest to wada, która w jakikolwiek sposób mogła utrudnić wzywanej osobie wypełnienie wezwania. Trudno nie dostrzec bowiem, że adresatka wezwania to profesjonalny pełnomocnik (doradca podatkowy), a więc osoba z racji wykonywanego zawodu obeznana z koniecznością wykazywania prawidłowości swojego umocowania (co dotyczy nie tylko przedłożenia stosownego pełnomocnictwa, ale w razie potrzeby – tj. gdy zastępowanym podmiotem nie jest osoba fizyczna – również dokumentu wskazującego na upoważnienie osoby podpisanej na dokumencie pełnomocnictwa do reprezentacji określonej jednostki organizacyjnej). U takiej osoby treść otrzymanego wezwania nie powinna wywołać wątpliwości, a brak wskazania konkretnego dokumentu pozostawiał pełnomocnikowi spółki swobodę w tym zakresie. Z pewnością natomiast treść wezwania nie wskazywała na to, że sąd domaga się oryginału udzielonego pełnomocnictwa, jednak taki dokument został "w związku z otrzymanym wezwaniem" nadesłany (k. 39 akt sprawy). Sformułowanie wezwania w sposób utrudniający jego prawidłowe wykonanie nie może być utożsamiane w swych skutkach z sytuacją, gdy adresat wezwania nie zapoznaje się dokładnie z treścią tego wezwania. Z tego względu na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Skoro bowiem akta sprawy potwierdzają, że brak formalny skargi w omawianym zakresie zaistniał, Przewodniczący Wydziału miał obowiązek uruchomienia trybu z art. 49 § 1 p.p.s.a., wyznaczając pełnomocnikowi skarżącej termin do uzupełnienia tegoż braku. W okolicznościach sprawy bezspornie zakreślony w wezwaniu termin upłynął bezskutecznie, co z kolei skutkowało zastosowaniem art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Odrzucając na tej podstawie skargę sąd pierwszej instancji nie naruszył zatem ani art. 49 § 1 ani art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

20 Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.

21 -----------------------

22 1