Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2019 r., I FZ 107/19

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2019 r., I FZ 107/19

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Marek Kołaczek, , , po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. S.A. z siedzibą we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 396/18 odrzucające zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 396/18 w sprawie ze skargi S. S.A. z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 31 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z 22 października 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 396/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie S. S.A. z siedzibą we W. (dalej jako: "spółka" lub "strona skarżąca") na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 27 czerwca 2018 r. w przedmiocie odrzucenia skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 31 stycznia 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014 r.

3 Uzasadniając przyczyny powyższego rozstrzygnięcia Sąd I instancji przypomniał, że skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie z 27 czerwca 2018 r. Zażalenie podpisał W.C., jako Prezes Zarządu skarżącej Spółki. Sąd następnie podał, że skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych ww. zażalenia poprzez złożenie aktualnego KRS lub jego uwierzytelnionego odpisu potwierdzającego, że W.C. jest osobą uprawnioną do reprezentowania spółki, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Powyższe wezwanie doręczono stronie w dniu 25 września 2018 r.

4 W odpowiedzi, pismem z dnia 2 października 2018 r. (data stempla pocztowego), Skarżąca nadesłała zarządzenie referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej VI Wydział Gospodarczy KRS z dnia 12 września 2018 r. oraz informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarżąca nie wykazała, że osoba podpisana pod wniesionym zażaleniem, jest uprawniona do jej reprezentowania. W ocenie Sądu I instancji uzasadniona jest wątpliwość co do prawidłowości danych osoby wskazanej jako Prezes Zarządu, z uwagi na treść ww. pisma Sądu Rejestrowego oraz brak wskazania w uchwale z dnia 20 marca 2018 r. (powołującej pana W.C. na Prezesa Zarządu Spółki) jakichkolwiek danych pozwalających na identyfikację wskazanej osoby (daty urodzenia, numeru PESEL, miejsca zamieszkania, numeru dowodu osobistego, itp.).

6 Sąd I instancji uznał zarazem, że w związku z nieprzedłożeniem aktualnego KRS ani jego uwierzytelnionego odpisu potwierdzającego, że W. C. jest osobą uprawnioną do reprezentowania Spółki, w wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął bezskutecznie z dniem 2 października 2018 r., uprawnionym jest przyjęcie, iż nie uzupełniono braków formalnych zażalenia w zakreślonym terminie. W związku z powyższym, mając na uwadze treść przytoczonych powyżej przepisów, Sąd zobowiązany był odrzucić zażalenie.

7 Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, skarżąc je w całości. Wydanemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

8 a) art. 28 § 1 i art. 29 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.; dalej powoływana również jako "p.p.s.a.") poprzez jego błędną wykładnię w okolicznościach faktycznych sprawy i przyjęcie, iż Spółka nie wykonała obowiązku ustawowego wykazania umocowania organu do reprezentacji przy pierwszej czynności w sprawie podczas gdy Spółka przedstawiła komplet dokumentów w zakresie powołania do zarządu Spółki W.C.;

9 b) art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, iż spółka była nienależycie reprezentowana podczas wnoszenia skargi do WSA, a następnie, iż Spółka nie udowodniła prawidłowej reprezentacji w dacie złożenia przedmiotowej skargi, a w dalszej kolejności w dacie wnoszenia zażalenia Spółka nie była należycie reprezentowana;

10 c) błędne zastosowanie w niniejszej sprawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. poprzez odrzucenie zażalenia w sytuacji braku przesłanek do przyjęcia, iż Spółka była nienależycie reprezentowana i nie uzupełniono braku formalnego pisma w wyznaczonym terminie;

11 d) art. 368 § 4 k.s.h. w związku z odpowiednimi przepisami ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym poprzez żądanie od spółki wykazania ujawnienia w Krajowym Rejestrze Sądowym zmian w zarządzie Spółki - wpis W.C. jako prezesa Zarządu S. S.A. - podczas gdy wpis zmian osobowych w KRS ma charakter deklaratoryjny, aktualizacyjny i zmiany te obowiązują od daty ich dokonania (uchwała Rady Nadzorczej z dnia 20.03.2018), a brak ujawnienia zmian w KRS w tym zakresie nie może stanowić o niewłaściwej reprezentacji Spółki i skutkować odrzuceniem pism procesowych strony i pozbawieniem jej prawa obrony swoich interesów;

12 e) art. 45 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji poprzez ograniczenie stronie prawa do sądu w sytuacji zagrożenia jej bytu ekonomicznego i prawnego wobec odrzucenia skargi i zażalenia w tym zakresie.

13 W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania.

14 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

15 Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Stosownie zaś do treści art. 28 § 1 w związku z art. 29 p.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności.

16 Zaniechanie w zakresie załączenia tego dokumentu stanowi brak formalny skargi, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. W sytuacji, gdy strona nie uzupełni w terminie braków formalnych skargi, mimo prawidłowego w tym zakresie wezwania, sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

17 Odnosząc się do istoty sporu należy wyjaśnić, że dokumentem wykazującym umocowanie do działania w imieniu skarżącej, będącej osobą prawną, jest niewątpliwie odpis z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Z art. 3 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. tekst jedn. z 2018 r., poz. 986) wynika, że rejestr obejmuje podmioty, na które przepisy ustaw nakładają obowiązek uzyskania wpisu do tego Rejestru.

18 Podkreślić należy również, że z art. 29 p.p.s.a. wynika, iż wykazanie umocowania wymaga formy dokumentu. Ustawodawca nie wskazuje jednak tego o jaki rodzaj dokumentu konkretnie w powyższym przepisie chodzi. Zatem dokumentem wykazującym umocowanie do reprezentacji osoby prawnej niekoniecznie musi być odpis z KRS, gdyż może nim być każdy dokument należycie ujawniający zasady reprezentacji (por. post. NSA z 30 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1735/11). Może to być zatem nie tylko dokument urzędowy (odpis z rejestru), ale również prywatny, np. stosowna uchwała o powołaniu danej osoby do zarządu prawnej, podlegający badaniu zarówno pod względem prawdziwości jak i zgodności z prawdą wynikających z niego danych (por. post. NSA z dnia 17 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1147/08). W tym miejscu należy podkreślić, że żaden przepis prawa nie stanowi, iż do reprezentowania osoby prawnej uprawnione są tylko te osoby, które w takim charakterze figurują w Krajowym Rejestrze Sądowym. Z przepisów art. 14-17 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym wynikają jedynie pewne rygory i domniemania prawne, służące zapewnieniu pewności i bezpieczeństwa obrotu, a składające się na domniemanie wiary publicznej rejestru. Oznacza to np., że czynność prawna dokonana z osobą wpisaną jako uprawniona do reprezentowania osoby prawnej w KRS wiąże, co do zasady tą osobę, mimo że w rzeczywistości osoba ta utraciła status piastuna (por. wyroki NSA z dnia: 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 468/15; 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FSK 1335/06; także por. post. NSA z dnia: 30 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1735/11; 18 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 807/08).

19 W rozpoznawanej sprawie, na podstawie zarządzenia Sędziego WSA w Gdańsku z 3 września 2018 r., zobligowano Spółkę do nadesłania w terminie siedmiu dni "[...] aktualnego KRS lub jego uwierzytelnionego odpisu potwierdzającego, że W.C. jest osobą uprawnioną do reprezentowania Spółki [...]", pod rygorem odrzucenia zażalenia (k. 182 i 183 akt sądowych).

20 Należy zaznaczyć, że z zasady przewidzianej w art. 6 p.p.s.a., tj. zasady informowania stron, w orzecznictwie wyprowadzany jest obowiązek jasnego i precyzyjnego formułowania wezwań o usunięcie braków czynności procesowych. Z wezwania strony do usunięcia braków formalnych pisma, które budzi wątpliwości co do jego treści, nie można wyprowadzać skutków niekorzystnych dla strony (tak – postanowienia NSA: z dnia 9 grudnia 2014 r., II FZ 1878/14, LEX nr 15618441; z dnia 22 maja 2009 r., II OZ 434/09, LEX nr 564215; z dnia 25 lipca 2005 r., II OSK 552/05, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 17; z dnia 28 lipca 2005 r., II OSK 702/05, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 16, i z dnia 22 maja 2009 r., II OZ 434/09, LEX nr 564215).

21 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec takiej właśnie treści wezwania nie było podstaw aby przyjmować, że W. C. nie wykazał swego umocowania do reprezentowania Spółki. Należy bowiem mieć na uwadze, że wpis osób wchodzących w skład zarządu do KRS ma charakter deklaratoryjny. Oznacza to, że objęcie funkcji przez osobę powołaną do zarządu nie zależy od wpisu do rejestru. Członkiem zarządu jest zatem ten, kto został prawidłowo powołany do organu. W aktach sprawy znajduje się szereg pism, które nadesłała strona skarżąca w toku postępowania, w tym notarialnie uwierzytelniony Protokół z posiedzenia Rady Nadzorczej skarżącej Spółki z 20 marca 2018 r., z którego wynikało, że w tym dniu powołano W.C. do jednoosobowego Zarządu Spółki powierzając mu funkcję Prezesa Zarządu. Jednocześnie strona skarżąca w treści odrzuconego zażalenia wyjaśniła, że zmiana sposobu reprezentacji została zgłoszona do sądu rejestrowego na podstawie wniosku z dnia 1 czerwca 2018 r. i w chwili obecnej strona oczekuje na odpowiedni wpis do KRS.

22 Jedyną kwestią mogącą - w świetle przedstawionych przez stronę dokumentów - wywołać wątpliwości związane z umocowaniem W. C. było to, czy mógł reprezentować Spółkę samodzielnie. Brak było bowiem bezpośredniej informacji wykluczającej to czy w Spółce zarząd był wieloosobowy. W świetle treści uchwały nr 7 (dotyczącej statutu Spółki), uwidocznionej w kserokopii aktu notarialnego stanowiącego protokół z nadzwyczajnego walnego zgromadzenia z 6 lipca 2016 r., załączonej do odrzuconego zażalenia (k. 151 akt sądowych), wynika, że "Zarząd składa się z jednego do trzech członków. Ilość Członków ustala organ powołujący zarząd" (§ 16 pkt 1 statutu). Ponadto, w aktach sprawy znajdowały się wyłącznie informacje o powołaniu W. C. na stanowisko Prezesa Zarządu skarżącej Spółki (k. 111 akt sądowych) bądź informacje o rezygnacji poprzedniego Prezesa z pełnionej w Spółce funkcji. W świetle takich danych Sąd mógł powziąć wątpliwości odnośnie do właściwej reprezentacji skarżącej Spółki.

23 Jednakże, mając na uwadze dosłowną treść wezwania skierowanego bezpośrednio do rąk W. C. - który nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - w świetle wymogów, o których mowa w art. 6 p.p.s.a., nie można było przyjmować, że kwestia uprawnienia W. C. do samodzielnego reprezentowania Spółki stanowiła istotę wystosowanego wezwania.

24 W tej sytuacji odrzucenie zażalenia przez Sąd I instancji należało uznać za nieprawidłowe.

25 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Jednocześnie nie było podstaw do zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego, bowiem zaskarżone postanowienie nie jest orzeczeniem wskazanym w art. 209 p.p.s.a.