Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2007 r., I FSK 650/07

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2007 r., I FSK 650/07

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej L. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Po 1496/06, w zakresie odrzucenia skargi L. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] października 2006 r., nr [...], w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

2 Przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Po 1496/06, mocą którego odrzucono skargę L. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] października 2006 r., nr [...], w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

3 W motywach orzeczenia Sąd wskazał, że z uwagi na stwierdzenie braków formalnych skargi wezwano pełnomocnika strony M. Z. do przedłożenia pełnomocnictwa do działania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik przesłał na adres WSA w Poznaniu pełnomocnictwo z dnia 6 września 2006 r., na podstawie którego skarżąca L. P. umocowała radcę prawnego M. Z. do występowania w jej imieniu w sprawie skargi do NSA.

4 W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że pełnomocnik skarżącej nie wykonał zarządzenia Sądu z dnia 19 grudnia 2006 r., gdyż przedłożone pełnomocnictwo nie obejmuje reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu.

5 W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższe orzeczenie w całości oraz wniesiono o jego uchylenie i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu do merytorycznego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz kosztów opłaty skarbowej od pisma stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

6 Skarga kasacyjna oparta została na naruszeniu przepisów prawa, tj.:

7 - art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej: u.p.p.s.a.) poprzez

8 odrzucenie skargi pomimo braku wezwania strony do uzupełnienia braku formalnego

9 poprzez złożenie podpisu,

10 - art. 44 § 2 u.p.p.s.a. poprzez brak wyznaczenia terminu do zatwierdzenia czynności dokonanych przez osobę, która zdaniem Sądu, nie posiadała przymiotu pełnomocnika,

11 - art. 58 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że w sprawie zachodziły braki formalne uzasadniające odrzucenie skargi, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

12 Autor skargi kasacyjnej podniósł, że pełnomocnik skarżącej wnosząc skargę do sądu, za pośrednictwem organu, nie miał obowiązku dołączenia pisemnego pełnomocnictwa, gdyż zastępował ją już w postępowaniu administracyjnym. W aktach sprawy znajduje się stosowne pełnomocnictwo stwierdzające umocowanie r. pr. M. Z. do występowania w imieniu L.P. Kolejno wskazał, że w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi, pełnomocnik skarżącej przedstawił pełnomocnictwo, w którym mocodawca na skutek oczywistej omyłki, zamiast Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazał Naczelny Sąd Administracyjny. Z akt sprawy jasno jednak wynikało, iż wolą skarżącej jest umocowanie r. pr. M. Z. do reprezentowania jej w sprawie dotyczącej zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

13 Następnie wskazał na postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 241/05 oraz podkreślił, że brak formalny jaki miał miejsce w niniejszej sprawie, nie był na tyle istotny, aby mógł stanowić uzasadnienie odrzucenia skargi.

14 Nadto, zdaniem strony, jeśli sąd administracyjny, w wyniku odpowiedzi udzielonej przez r.pr. M. Z. na wezwanie Sądu do usunięcia braków skargi, doszedł do wniosku, że w świetle art. 87 k.p.c. nie jest on podmiotem uprawnionym do pełnienia funkcji pełnomocnika skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym to jego podpis na skardze powinien uznać za niebyły. Ustanowienie pełnomocnikiem osoby, która nie może pełnić tej funkcji nie wykluczało możliwości wniesienia skargi przez skarżącego. Przepisy dotyczące postępowania przed sądami administracyjnymi, z wyjątkiem skargi kasacyjnej, nie wprowadzają bowiem obowiązku działania poprzez pełnomocnika. W ocenie strony Sąd powinien wezwać skarżącego, a więc L.P., osobiście do uzupełnienia tego braku. Odrzucenie skargi mogło mieć miejsce dopiero po uprzednim wezwaniu strony do uzupełnienia podpisu. Wskazano na wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2005 r., sygn. akt I FSK 20/05.

15 Pełnomocnik końcowo wskazał, że literalna wykładnia art. 44 § 2 u.p.p.s.a prowadzi do wniosku, iż skuteczność prawna czynności procesowych dokonanych przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem zależy od jej zatwierdzenia przez skarżącego. W przypadku więc braku należytej reprezentacji skarżącego stanowi przyczynę odrzucenia skargi. Sąd obowiązany jest w pierwszej kolejności wyznaczyć termin, celem stworzenia stronie możliwości potwierdzenia wniesienia skargi.

16 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

17 Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

18 Za zasadny bowiem należy uznać zarzut naruszenia art. 49 § 1 u.p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a. Na wstępie należy wskazać, że w świetle art. 37 u.p.p.s.a. i art. 46 § 3 u.p.p.s.a. występuje obowiązek przedłożenia stosownego pełnomocnictwa na piśmie do akt sprawy. Aby postępowanie w sprawie nie było dotknięte nieważnością, pełnomocnik musi być w sprawie należycie umocowany. Przedłożony dokument nie może więc budzić żadnych wątpliwości, a jego zakres, czas trwania i skutki ocenia się, przy uwzględnieniu reguł płynących z prawa cywilnego, według treści, czyli z zastosowaniem zasad językowych. W niniejszej sprawie przedstawiono pełnomocnictwo do prowadzenia niniejszej sprawy w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co musiało doprowadzić Sąd pierwszej instancji do wniosku, że radca prawny M. Z. nie był umocowany do działania w imieniu strony przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. W efekcie Sąd słusznie uznał, że pełnomocnik nie był należycie umocowany do działania w imieniu skarżącego na etapie wnoszenia skargi. Twierdzenie pełnomocnika o tym, że z akt sprawy jasno wynika wola mocodawcy, nie może być wzięte pod uwagę. Pełnomocnik musi bowiem wykazać swe umocowanie na piśmie, a nie za pomocą innych okoliczności. Treść pełnomocnictwa uzasadniała zaś twierdzenie, że mocowało ono radcę prawnego do działania przez NSA.

19 Naczelny Sąd Administracyjny musi jednak stwierdzić, że w efekcie prawidłowej konstatacji o braku umocowania Sąd podjął niewłaściwe działania, którymi naruszył art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a. Sąd przedwcześnie bowiem odrzucił skargę L. P. bez wezwania jej do uzupełnienia braku formalnego tej skargi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że w sytuacji gdy po wezwaniu do przesłania pełnomocnictwa procesowego dla osoby, która w imieniu strony podpisała skargę, okaże się, że osoba ta nie ma legitymacji do zastępowania strony, Sąd zanim odrzuci skargę, powinien wezwać bezpośrednio stronę do samodzielnego podpisania skargi i dopiero po bezskutecznym upływie terminu do dokonania tej czynności, skargę odrzucić. Pogląd taki wyrażono m.in. w wyroku NSA z dnia 17 czerwca 2005 r., sygn. akt I FSK 20/05 (niepubl.), gdzie wprost stwierdzono: "Skargę podpisaną w imieniu Skarżącego przez osobę, która nie może go reprezentować, można odrzucić dopiero wówczas, gdy nie zatwierdził tej czynności swoim podpisem Skarżący, po prawidłowym wezwaniu go do takiego działania." W tym samym tonie Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w postanowieniu z 27 października 2005 r., sygn. akt I FSK 378/05 (niepubl.). Dla zastosowania omawianej procedury nie ma przy tym znaczenia powód, dla którego dana osoba nie może być pełnomocnikiem strony. Zaprezentowane stanowisko, które Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela w tej sprawie, wynika przede wszystkim z tego, że w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi nie obowiązuje tzw. przymus adwokacki. W niniejszej sprawie skargę podpisał radca prawny, który twierdził, że działa w imieniu strony. Powyższe zasadnie prowadziło do stwierdzenia, że wystąpił tu brak formalny skargi w zakresie pełnomocnictwa. Skutkowało to wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez przedłożenie stosownego pełnomocnictwa. Podpisany pod skargą radca prawny nie wykazał jednak swego umocowania, bowiem przedstawione pełnomocnictwo nie obejmowało sądu do którego została wniesiona skarga. Z powyższego nie wynika jednak, że strona nie uzupełniła braku formalnego skargi w postaci dokumentu pełnomocnictwa, gdyż według ustaleń Sądu stosunek pełnomocnictwa nie istniał, a więc nie istniał również powyższy brak. Co za tym idzie, należało dojść do wniosku, że w sprawie ujawnił się inny brak formalny skargi, polegający właśnie na niezłożeniu podpisu przez skarżącą L. P. Dlatego też w trybie art. 49 § 1 u.p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji powinien był wezwać skarżącą do podpisania skargi.

20 Za nie zasadny zaś należy uznać zarzut naruszenia art. 44 § 2 u.p.p.s.a. poprzez brak wyznaczenia terminu do zatwierdzenia czynności dokonanych przez osobę, która, nie posiadała przymiotu pełnomocnika. Wskazać bowiem trzeba, że w art. 44 u.p.p.s.a. uregulowano sytuację tymczasowego dopuszczenia do udziału w postępowaniu osoby, która nie może w danym momencie przedstawić pełnomocnictwa. Przepis ma zastosowanie do wszystkich pełnomocników, o których mowa w art. 35 u.p.p.s.a. W postanowieniu z dnia 5 kwietnia 2004 r. (II SA/Wr 1225/01) WSA w Opolu zwrócił uwagę, że przepis art. 44 u.p.p.s.a odnosi się do czynności procesowych, a więc do trwającego postępowania sądowego, nie zaś do wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Nie ma bowiem mowy o czynnościach procesowych, gdy postępowanie nie zostało skutecznie wszczęte. Dlatego tymczasowe dopuszczenie pełnomocnika z możliwością zatwierdzenia czynności przez stronę (art. 44 § 1 i 2 u.p.p.s.a.) nie może być stosowane zamiast lub obok wezwania pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego skargi, tj. żłożenia pełnomocnictwa. (por.: B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 113)

21 Wniosek strony o zasądzenie kosztów postępowania nie znalazł natomiast w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienia prawnego. Przepisy art. 203 i art. 204 u.p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają bowiem zastosowania do postanowień, w których uchylono postanowienie Sądu pierwszej instancji.

22 Wobec powyższych stwierdzeń Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 u.p.p.s.a. w zw. z art. 182 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.