Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2016 r., I FSK 641/16

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2016 r., I FSK 641/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D.[...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. akt III SAB/Wa 66/15 w sprawie ze skargi D.[...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W.[...] w przedmiocie zwrotu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z 12 listopada 2015 r., sygn. akt III SAB/Wa 66/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odrzucił skargę D.[...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W.[...] w przedmiocie zwrotu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014 r.

3 W uzasadnieniu postanowienia, Sąd pierwszej instancji wskazał, że D.[...] Spółka z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "spółka") pismem z 11 sierpnia 2015 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W.[...], polegającą na niedokonaniu zwrotu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014 r. Spółka podkreśliła, że wyczerpała drogę administracyjną składając przed wniesieniem skargi ponaglenie w trybie art. 141 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. dalej "O.p.") do Dyrektora Izby Skarbowej w W. na niezałatwienie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.[...] czynności zwrotu podatku VAT za okres rozliczeniowy IV kwartał 2014 r.

4 Dyrektor Izby Skarbowej w W. pismem z 10 sierpnia 2015 r. przekazał ww. ponaglenie do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.[...] celem ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w powyższym piśmie i złożenia wyjaśnień.

5 Naczelnik Urzędu Skarbowego W.[...], pismem z dnia 14 sierpnia 2015 r. przekazał wyjaśnienia w tej sprawie organowi podatkowemu drugiej instancji

6 Natomiast spółka pismem z 11 sierpnia 2015 r., złożonym osobiście w siedzibie organu, wniosła skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W[...].

7 Odrzucając skargę spółki, Sąd podniósł, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") istnieje możliwość wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a, natomiast zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia.

8 Sąd podkreślił, że środkiem zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 2 P.p.s.a. jest "ponaglenie" o jakim jest mowa w art. 141 § 1 O.p. Następnie stwierdził, że złożenie ponaglenia z jednej strony (gdy jest uzasadnione) prowadzi do wyznaczenia terminu załatwienia sprawy przez organ wyższego stopnia, z drugiej zaś – stanowi dla tego organu informację o uchybieniach w działaniu organu niższego stopnia, natomiast w razie uznania ponaglenia za uzasadnione, organ wyższego stopnia wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwienia spraw w przyszłości (art. 141 § 2 O.p.). W przypadku zaś, gdy organ uznaje ponaglenie za nieuzasadnione, wówczas winien wydać postanowienie odmawiające uwzględnienia ponaglenia. Sąd stwierdził, że dopiero wydanie takiego postanowienia uzasadnia wniesienie do sądu administracyjnego skargi, czy to na przewlekłość postępowania, czy to na bezczynność organu podatkowego. W ocenie Sądu, dopóki bowiem organ ten się nie wypowie, postępowanie zainicjowane ponagleniem zakończone nie jest, a to sprawia, że nie można zasadnie twierdzić, iż wyczerpane zostały przysługujące stronie prawem przewidziane środki zaskarżenia.

9 Zdaniem Sądu, mimo że spółka złożyła ponaglenie, to jednak nie można było uznać, że tym samym wyczerpała tryb przewidziany w art. 141 O.p. Ponaglenie to skierowała bowiem jeden dzień przed wniesieniem skargi do Sądu, nie czekając na jego rozpatrzenie. Tymczasem, w ocenie Sądu, samo wniesienie do właściwego organu podatkowego ponaglenia w trybie art. 141 § 1 O.p. nie jest wystarczającą przesłanką wniesienia do Sądu skargi na bezczynność.

10 Reasumując, Sąd pierwszej instancji podniósł, że wobec treści art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. wniesienie skargi na bezczynność organu w postępowaniu podatkowym uzależnione jest od rozpatrzenia złożonego ponaglenia, natomiast skarga spółki wniesiona została przed rozpatrzeniem ponaglenia wymaganego przepisem art. 141 § 1 O.p. W ocenie Sądu, należało ją uznać za przedwczesną i jako taką niedopuszczalną.

11 Na powyższe postanowienie spółka wniosła skargę kasacyjną. Na podstawie art. 173 § 1 i art. 174 § 2 w zw. z art. 177 § 1 P.p.s.a., zaskarżyła je w całości, wnosząc o uchylenie w całości oraz o rozpoznanie merytoryczne skargi. Spółka wniosła o uznanie skargi za zasadną, wyznaczenie niezwłocznego terminu do dokonania czynności przez organ oraz wymierzenie organowi grzywny, celem zdyscyplinowania.

12 Spółka zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. - poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, tj. odrzucenie skargi ze względu na błędne przyjęcie, iż skargę wniesiono z uchybieniem wymogowi uprzedniego wyczerpania przysługujących środków zaskarżenia.

13 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, spółka wskazała na analogię instytucji ponaglenia z art. 141 O.p. oraz zażalenia na niezałatwnienie sprawy w terminie z art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168 dalej: "K.p.a."). Spółka podkreśliła, że wymogi formalne do skutecznego wniesienia skargi zostały spełnione, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 K.p.a. Wskazała, że uprzednie wniesienie zażalenia na przewlekłe prowadzenie postępowania lub niezałatwienie sprawy w terminie stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do sądu administracyjnego na przewlekłości lub bezczynne prowadzenie postępowania. Spółka podkreśliła, że wniesienie zażalenia w trybie 37 K.p.a. jest jedynie warunkiem formalnym rozpoznania skargi przez sąd. Zdaniem spółki, stanowisko organu wyższego stopnia zajęte w tym trybie (a więc uznanie zażalenia za uzasadnione lub nieuzasadnione) nie ma znaczenia w świetle art. 52 § 1 P.p.s.a. W ocenie spółki nie istotne jest, czy organ wyższego stopnia wypowie się w sprawie.

14 Zdaniem spółki nie ma uzasadnienia aby odmiennie traktować instytucję ponaglenia z art. 141 O.p., natomiast w niniejszej sprawie spółka wyczerpała środki zaskarżenia, a więc spełniła warunek wniesienia skargi do sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 52 § 1 P.p.s.a. Zdaniem spółki odrzucenie skargi było bezzasadne.

15 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

16 Skarga kasacyjna jest niezasadna.

17 Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

18 Natomiast zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.

19 Jak wynika z akt sprawy, spółka pismem z 8 sierpnia 2015 r., złożonym osobiście w urzędzie skarbowym 10 sierpnia 2015 r., wniosła ponaglenie do Dyrektora Izby Skarbowej w W. na niezałatwienie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.[...] sprawy w terminie.

20 Następnie 11 sierpnia 2015 r. spółka wniosła skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W.[...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

21 Oceniając rozpatrywaną sprawę, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie dopatrzył się, aby zasadny był zarzut naruszenia przepisów wskazanych we wniesionej skardze kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że spółka pomimo złożenia ponaglenia w trybie art. 141 § 1 O.p. nie wyczerpała przysługujących środków zaskarżenia.

22 Należy podkreślić, że zgodnie z art. 53 § 2 P.p.s.a. w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4 P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brzmienie powołanych powyżej przepisów prowadzi do stwierdzenia, że wyczerpanie środków zaskarżenia, tym samym wyczerpanie trybu przewidzianego w art. 141 O.p. zależne jest od ustosunkowania się organu do wniesionego ponaglenia. Wskazać należy, że zgodnie z art. 53 § 2 P.p.s.a., aby termin do wniesienia skargi zaczął biec, konieczne jest doręczenie dopowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jedynie w przypadku, gdy organ zaniecha udzielenia takiej odpowiedzi - zastosowanie znajduje termin sześćdziesięciodniowy, liczony od dnia wniesienia wezwania. Podkreślenia wymaga, że zastosowanie terminu sześćdziesięciodniowego traktować należy jako wyjątek aktualizujący się dopiero w sytuacji, gdy organ odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie udzieli, natomiast co do zasady wniesienie skargi będzie możliwe dopiero po ustosunkowaniu się organu do zarzutów (por. post. NSA z 10 września 2014 r., sygn. akt II FSK 2715/12 - opublikowane w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

23 W związku z tym należy stwierdzić, że zasadnie w swych rozważaniach Sąd pierwszej instancji przyjął, że spółka, wnosząc skargę na bezczynność organu, nie czekając na rozpatrzenie wniesionego ponaglenia przez organ podatkowy, nie wyczerpała środków zaskarżenia. Należy przytoczyć inne orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym to stwierdza się, że nie można mówić o wyczerpaniu środków zaskarżenia, dopóki wniesiony przez stronę środek zaskarżenia nie zostanie rozpoznany przez organ administracyjny (por. post. NSA z 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 218/13 - opublikowane w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

24 W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę, stwierdza, że Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał wniesioną przez spółkę skargę na bezczynność organu podatkowego za przedwcześnie złożoną. O wyczerpaniu przez stronę postępowania środków zaskarżenia prawem przewidzianych, będzie mowa tylko wtedy, gdy organ, który dopuścił się naruszenia, będzie miał możliwość odniesienia się do złożonego ponaglenia, dotyczącego niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie.

25 Tak więc jak wskazano na wstępie rozważań, zarzuty naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego są bezzasadne.

26 Odnosząc się do złożonego przez spółkę wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podstawę do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, stanowił art. 182 § 1 P.p.s.a. Natomiast wskazać należy, że aktualne brzmienie przepisu art. 182 § 2 P.p.s.a. nie ma zastosowania do postępowań sądowych wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r. Jak wynika z akt rozpatrywanej sprawy, postępowanie sądowe wszczęto 11 sierpnia 2015 r.

27 W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.