Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2022 r., I FSK 312/19

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2022 r., I FSK 312/19

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, Sędzia WSA del. Elżbieta Olechniewicz, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 października 2018 r. sygn. akt I SA/Go 396/18 w sprawie ze skargi D. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 19 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do października 2006 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od D.J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.

3 1.1. Wyrokiem z 18 października 2018 r. sygn. akt I SA/Go 396/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: WSA) oddalił skargę D. J. (dalej: Strona, Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: DIAS) z dnia 19 czerwca 2018 r. w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do października 2006 r. (opisany wyrok i powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń CBOSA).

4 1.2. Sąd pierwszej instancji podał, że decyzją z 19 czerwca 2018 r. DIAS na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.; dalej: O.p.) utrzymał w mocy własną decyzję z 21 marca 2018 r. odmawiającą uchylenia w całości decyzji DIAS z dnia 20 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia Skarżącemu zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do października 2006 r.

5 Skarżący, działając jako spadkobierca po zmarłym ojcu – M. J. wniósł na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją DIAS z dnia 20 września 2011 r. nr [...]. W uzasadnieniu swojego stanowiska podniósł m.in., że okolicznością faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji, a nieznaną organowi który ją wydał, jest brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez M. J. przebywającego w areszcie od dnia 29 czerwca 2005 r. do drugiej połowy 2007 r., a tym samym brak możliwości uzyskiwania przychodów z działalności gospodarczej w 2006 r. Strona wniosła również o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków oraz dowodów z dokumentów, które w ocenie Skarżącego miały potwierdzić ww. okoliczność.

6 Status Skarżącego został określony na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w S. z 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt [...], w którym Sąd stwierdził, że spadek po M. J. zmarłym 19 stycznia 2013 r. nabył w całości na podstawie ustawy - z dobrodziejstwem inwentarza jego syn D. J.

7 Postanowieniem z 14 listopada 2017 r. DIAS wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną DIAS z dnia 20 września 2011 r., zaś postanowieniem z dnia 18 stycznia 2018 r. odmówił przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez Stronę.

8 Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w szczególności zwracając uwagę na przesłankę określoną w treści art. 240 § 1 pkt 5 O.p., na którą to powołała się Strona. Organ wskazał, że okoliczność na którą powołuje się Skarżący była znana organom podatkowym w toku prowadzonego postępowania i była już przedmiotem rozstrzygnięcia. Zatem wskazana we wniosku o wznowienie postępowania okoliczność przebywania M. J. w areszcie śledczym, nie jest nową okolicznością faktyczną, która uzasadniałaby uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej w całości lub w części. Organ uznał za niezasadne zarzuty naruszenia art. 122, art. 124, art. 180, art. 181, art. 187, art. 188, art. 191 i art. 194 O.p. zwracając uwagę, że w ramach postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania organ podatkowy nie może po raz pierwszy przeprowadzać dowodów, które miałyby stanowić podstawę do wszczęcia tego nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji ostatecznych. W postępowaniu wznowieniowym organy podatkowe zobowiązane są jedynie do badania istnienia przesłanek z art. 240 § 1 O.p., a nie do ponownego całościowego rozpatrzenia merytorycznego sprawy.

9 1.3. Sąd pierwszej instancji rozpoznający skargę Strony stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do stwierdzenia czy organ zasadnie, po wznowieniu postępowania, odmówił uchylenia decyzji ostatecznej, z uwagi na niestwierdzenie przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., tym samym WSA w Gorzowie Wielkopolskim przyznał rację organowi, że okoliczność na którą powołuje się Strona była już przedmiotem analizy w postępowaniu wymiarowym, zatem nie można jej przypisać cechy nowości w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. DIAS określając decyzją z 21 marca 2011 r. M. J.zobowiązanie w podatku od towarów i usług za wskazane w niej miesiące 2006 r. uznał, że okoliczność aresztowania podatnika nie wyklucza go jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Także w ostatecznej decyzji z 20 września 2011 r., której uchylenia Strona żąda, organ odwoławczy stwierdził, że okoliczność aresztowania M. J. w czerwcu 2005 r. pozostaje bez wpływu na ustalenie, że był on przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą M. Stwierdzono, że zaangażowanie się żony aresztowanego w zarządzanie firmą dodatkowo dowodzi, że to on bezspornie był właścicielem firmy. Owa okoliczność była też przedmiotem oceny przez sądy administracyjne w pierwszej jak i drugiej instancji. Co istotne, WSA w Gorzowie Wlkp. orzekając w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do października 2006 r. w warunkach art. 190 P.p.s.a. (po wyroku NSA z 19 listopada 2015 r., I FSK 1520/15), wyrokiem z 25 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Go 32/16 prawomocnie oddalił skargę M. J. Co istotne, również okoliczności, które miały zostać dowiedzione przez zawnioskowane przez Stronę dowody, były znane organowi odwoławczemu przed wydaniem decyzji, a więc nie są okolicznościami nowymi.

10 W związku z powyższym, Sąd pierwszej instancji za chybiony uznał zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 122, art. 180, art. 181, art. 187, art. 188, art. 191 oraz art. 194 O.p. Ponadto za nietrafny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 124 O.p., albowiem w niniejszymi postępowaniu nie była badana kwestia określenia granicy odpowiedzialności spadkobiercy, lecz kwestia możliwości wzruszenia decyzji ostatecznej w przedmiocie określenia M. J. zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do października 2006 r.

11 W tym stanie rzeczy, WSA w Gorzowie Wielkopolskim na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.

12 2. Skarga kasacyjna.

13 2.1. Skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu:

14 a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) przez oddalenie skargi, mimo że organy podatkowe obu instancji naruszyły przepisy art. 122, 124, 180, 181, 187, 188, 191, 194, 210 § 4 i 245 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 800 z późn. zm.; dalej: O.p.);

15 b) art. 141 § 4 P.p.s.a. przez niewłaściwe, nie odpowiadające rygorom określonym w tym przepisie uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji.

16 W konsekwencji, na podstawie tak sformułowanych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim w całości i przekazanie temu sądowi sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

17 2.2. DIAS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie tej skargi, zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie oświadczył, iż nie wnosi o przeprowadzenie rozprawy.

18 2.3. Na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust.1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) Przewodnicząca I Wydziału Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzeniem z dnia 11 kwietnia 2022 r. skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

19 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

20 Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

21 3.1. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

22 W niniejszej sprawie nie wystąpiła nieważność postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 P.p.s.a., co spowodowało, że sprawa została rozpoznana w granicach wyznaczonych przez treść skargi kasacyjnej.

23 3.2. Na wstępie należy podnieść, że niniejsza sprawa dotyczy odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług, z uwagi na stwierdzenie braku przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

24 Przypomnieć trzeba, iż w myśl art. 240 § 1 pkt 5 O.p., wznawia się zakończone ostateczną decyzją postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Przyjąć zatem należy, że aby możliwe było wznowienie postępowania na tej podstawie, muszą być łącznie spełnione trzy przesłanki: po pierwsze - ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, są nowe (nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę) i istotne dla sprawy (muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne), po drugie - nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, po trzecie - nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.

25 3.3. Zasadniczym zagadnieniem spornym w tej sprawie jest, czy w niniejszej sprawie trafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji akceptujące pogląd organu odwoławczego, że przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., na którą to powołała się Strona, tzn. okoliczność przebywania M. J. w areszcie śledczym w 2006 r., była znana organom podatkowym w toku prowadzonego postępowania i była już przedmiotem rozstrzygnięcia organów i sądów administracyjnych orzekających w tej sprawie, co oznacza że nie ma ona przymiotu nowej okoliczności faktycznej, o której mowa w tym przepisie.

26 Ponieważ w skardze kasacyjnej Skarżący nie sformułował zarzutu naruszenia tego przepisu (art. 240 § 1 pkt 5 O.p.), w tym w kontekście wadliwego ustalenia braku przesłanki określonej w tym przepisie – nie ma jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej nie sformułowano także zarzutu naruszenia art. 245 § 1 pkt 2 O.p., stanowiącego podstawę wydania decyzji organu pierwszej instancji w tej sprawie.

27 Wprawdzie strona sformułowała zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. przez oddalenie skargi, mimo że organy podatkowe obu instancji naruszyły przepisy art. 122, 124, 180, 181, 187, 188, 191, 194, 210 § 4 i 245 § 1 pkt 1 O.p., lecz w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w żaden sposób nie rozwinięto tego zarzutu i nie wyjaśniono w czym faktycznie należy upatrywać naruszenia tych przepisów Ordynacji podatkowej, zwłaszcza w aspekcie wykazania zaistnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

28 3.4. W istocie strona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczyła zasadniczo tę samą argumentację co w skardze do sądu pierwszej instancji, do której Sąd ten odniósł się prawidłowo i wyczerpująco wskazując na bezprzedmiotowość wniosków dowodowych strony, na okoliczności, które znane już były organom z postępowania zwyczajnego. Nie ma także podstaw do analizy argumentacji strony polemizującej z ustaleniami tego postępowania, w sytuacji gdy nie to jest istotnym przedmiotem postępowania o wznowienia postępowania, którym jest – jak już stwierdzono – zaistnienie przesłanki wznowienia tego postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. (nowych okoliczności faktycznych), mającej istotny wpływ na wynik sprawy.

29 3.5. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. przez niewłaściwe, nie odpowiadające rygorom określonym w tym przepisie uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji, gdyż wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej uzasadnienie Sądu pierwszej instancji spełnia wszystkie wymogi formalne określone w ww. przepisie, jest spójne i logiczne i w pełni umożliwia kontrolę instancyjną.

30 3.6. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jak niezasadną.

31 O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.

32 Elżbieta Olechniewicz Janusz Zubrzycki Małgorzata Niezgódka - Medek

33 Sędzia WSA (del.) Sędzia NSA Sędzia NSA