Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2006 r., I FSK 225/05

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2006 r., I FSK 225/05

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Bącal (spr.), Sędzia WSA (del.) Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Protokolant Piotr Dębkowski, po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2006 r. na rozprawie w Wydziale I Izby Finansowej skargi kasacyjnej Józefa A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Lu 383/04 w sprawie ze skargi Józefa A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 17 czerwca 2004 r. (...) w przedmiocie zwrotu wniosku z dnia 13 lutego 2004 r. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 W dniu 17 lutego 2004 r. Józef A. złożył do Urzędu Skarbowego w P. wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia tytułu wykonawczego (...), dotyczącego podatku od towarów i usług za 1993 r.

3 W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż decyzja będąca podstawą wystawienia tego tytułu jest bezprzedmiotowa, a stwierdzenie jej wygaśnięcia leży w interesie społecznym, jak i strony, z uwagi na niewłaściwość miejscową organu, który ją wydał.

4 W odpowiedzi Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiadomił skarżącego pismem z dnia 8 marca 2004 r., że nie jest organem właściwym do wydawania orzeczeń w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

5 Po otrzymaniu powyższego pisma skarżący złożył zażalenie na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. polegającą na nie przekazaniu wniosku do organu właściwego i nie wydaniu stosownego postanowienia w tej sprawie.

6 Dyrektor Izby Skarbowej w L. postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2004 r. uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy. Postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 10 maja 2004 r. wniosek skarżącego przekazany został do rozpatrzenia Komornikowi Sądowemu Rewiru VII przy Sądzie Rejonowym w L.

7 Na postanowienie to skarżący ponownie złożył zażalenie, w którym domagał się orzeczenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie wygaśnięcia tytułu wykonawczego.

8 W międzyczasie Komornik Sądowy postanowieniem z dnia 25 maja 2004 r. uznał się niewłaściwym do rozpatrzenia wniosku skarżącego i zwrócił tenże wniosek Urzędowi Skarbowemu w P.

9 Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w L. postanowieniem z dnia 17 czerwca 2004 r. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 10 maja 2004 r. i orzekł o zwrocie wniosku z 13 lutego 2004 r. skarżącemu.

10 W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone jest wobec skarżącego przez Komornika Sądowego Rewiru VII przy Sądzie Rejonowym w L. na podstawie wystawionego przez Urząd Skarbowy w P. tytułu wykonawczego (...), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności nadaną postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia 9 grudnia 1999 r. (...). Żądanie określone przez skarżącego jako "stwierdzenie wygaśnięcia tytułu wykonawczego". Dyrektor Izby Skarbowej w L. zakwalifikował jako wniosek o uchylenie podstaw wszczęcia egzekucji. Gdy podstawą egzekucji jest tytuł pochodzący od organu administracji, który został zaopatrzony w sądowa klauzulę wykonalności, dopuszczalne jest powództwo o pozbawienie takiego tytułu wykonawczego wykonalności na podstawie art. 840 Kodeksu postępowania cywilnego, które wnosi się do sądu powszechnego. Stosownie zaś do treści art. 66 par. 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a z treści jego wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, podanie podlega zwrotowi wnoszącemu.

11 Na powyższe postanowienie Józef A. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której zarzucając naruszenie art. 138 par. 1 pkt 2 i 123 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 120-125 Ordynacji podatkowej wniósł o jego uchylenie w części dotyczącej zwrotu wniosku z dnia 13 lutego 2004 r.

12 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację w tej sprawie.

13 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Józefa A. w przedmiocie zwrotu wniosku z dnia 13 lutego 2004 r.

14 W ocenie Sądu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Skarbowej w L. prawidłowo zakwalifikował wniosek jako żądanie pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności. Prawidłowo też uznał, że gdy podstawą egzekucji jest tytuł pochodzący od organu administracji, który został zaopatrzony w sądową klauzulę wykonalności, dochodzenie pozbawienia tego tytułu wykonalności możliwe jest przed sądem powszechnym w drodze powództwa przeciwegzekucyjnego - na podstawie art. 840 Kodeksu cywilnego.

15 Stosownie zaś do treści art. 66 par. 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a z treści jego wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, podanie podlega zwrotowi wnoszącemu, o czym Dyrektor Izby Skarbowej w L. orzekł w zaskarżonym postanowieniu. W odniesieniu do podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w sprawach z zakresu postępowania egzekucyjnego w administracji przepisy te nie mają zastosowania bowiem - zgodnie z art. 18 Ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w tych sprawach stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

16 Na to orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Józef A. wniósł skargę kasacyjną, w której zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa procesowego:

17 - art. 840 par. 2 Kodeksu postępowania cywilnego;

18 - art. 3 par. 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej p.p.s.a.

19 Na tej podstawie skarżący wniósł o:

20 - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości;

21 - uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 17 czerwca 2004 r., (...)

22 - zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

23 Uzasadniając swoje zarzuty autor skargi kasacyjnej podniósł, iż redakcja art. 840 par. 2 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że jeżeli podstawą egzekucji jest tytuł pochodzący od organu administracji państwowej, do stwierdzenia, że zobowiązanie wygasło lub nie może być egzekwowane, powołany jest organ, od którego tytuł pochodzi. W ocenie skarżącego na podstawie art. 840 Kodeksu postępowania cywilnego dłużnik może w drodze pozwu żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności, jeżeli przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności. Takim zdarzeniem, w ocenie autora skargi kasacyjnej było wydanie decyzji, która była podstawą do wystawienia tytułu egzekucyjnego, przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z naruszeniem przepisów o właściwości. Ponadto skarżący stoi na stanowisku, iż celem unormowania z art. 840 par. 2 Kodeksu postępowania cywilnego jest konieczność przestrzegania rozgraniczenia kompetencji organów sądowych i administracyjnych. Dopuszczalne jest powództwo dłużnika o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, w którym sądową klauzulę wykonalności nadano aktowi administracyjnemu. Do stwierdzenia, że zobowiązanie wygasło lub nie może być egzekwowane, powołany jest organ, od którego tytuł pochodzi, czyli organ administracji państwowej. Kognicja sądu więc ogranicza się do badania, czy orzeczenie zostało wydane przez właściwy organ.

24 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

25 Skarga kasacyjna Józefa A. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

26 Stosownie do przepisu art. 840 par. 2 Kpc jeżeli podstawą egzekucji jest tytuł pochodzący od organu administracyjnego, do stwierdzenia, że zobowiązanie wygasło lub nie może być egzekwowane, powołany jest organ od którego tytuł pochodzi.

27 Opierając się na treści tego przepisu strona wnosząca skargę kasacyjną uważa, iż skoro w jej sprawie tytuł wykonawczy (...) z dnia 25 października 1999 r. wydany został przez Naczelnika Urzędu Skarbowego - to organem właściwym do stwierdzenia, że jej zobowiązanie wygasło lub nie może być egzekwowane powinien być Naczelnik Urzędu Skarbowego w P.

28 Zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną okoliczność, że egzekucja prowadzona jest przez Komornika sądowego, nie wyklucza właściwości Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w zakresie wskazanego wyżej stwierdzenia, przy czym wywodzi ona, że zdarzeniem, które uzasadnia pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności jest wydanie decyzji, która była podstawą do jego wystawienia z naruszeniem przepisów o właściwości.

29 Pogląd taki nie jest zasadny. Podzielić bowiem trzeba stanowisko zawarte w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2004 r. I CK 6/03, iż sąd rozpoznający sprawie z powództwa o pozbawienie wykonalności administracyjnego tytułu wykonawczego na podstawie art. 840 par. 1 Kpc. nie jest ograniczony przesłankami wynikającymi z art. 840 par. 2 Kpc, nie mogąc jednak badać zasadności obowiązku nałożonego na stronę w tym tytule.

30 Niezależnie od tego zauważyć wypada, że wniosek strony z dnia 13 lutego 2004 r. o stwierdzenie "wygaśnięcia" tytułu wykonawczego nie znajdował oparcia w prawie. Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./ nie przewidywała bowiem orzekania o "wygaśnięciu" tytułu egzekucyjnego. Podkreślenia wymaga, że powołana ustawa w art. 29 par. 1 wyraźnie wykluczała przy tym uprawnienia administracyjnego organu egzekucyjnego w zakresie badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

31 Z przedłożonych Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu akt rozpatrywanej sprawy wynika, że organ egzekucyjny potraktował wniosek strony z dnia 13 lutego 2004 r. jako zawierający w istocie żądanie pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności. Działania takiego, znajdującego zresztą oparcie w art. 6 Kpa w związku z art. 18 powołanej wcześniej ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r., strona nie zakwestionowała.

32 W tej sytuacji, nie można było skutecznie zarzucić temu Sądowi, iż zaskarżonym wyrokiem naruszył on postanowienia art. 840 par. 2 Kpc oraz art. 3 par. 1 p.p.s.a. bez wskazania naruszenia prawa procesowego regulującego postępowanie sądowoadministracyjne.

33 Za chybiony uznać też należało zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przepisu art. 3 par. 1 ust. 1 p.p.s.a.

34 Wskazany artykuł nie dzieli się na ustępy, a nadto strona nie wykazała w skardze kasacyjnej /jak tego wymaga art. 176 p.p.s.a./ na czym polegało naruszenie przepisów tego artykułu.

35 Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.