Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2020 r., I FSK 136/18

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2020 r., I FSK 136/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Najda - Ossowska, Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski (spr.), Sędzia WSA (del.) Zbigniew Łoboda, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 18 września 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 marca 2017 r. sygn. akt III SA/Gl 34/17 w sprawie ze skargi W. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 8 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu i stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 1. Wyrok sądu I instancji i przedstawiony przez ten sąd tok postępowania przed organami podatkowymi

3 1.1. Wyrokiem z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 34/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę W. T. (dalej: podatnik, skarżący, strona) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 8 listopada 2016 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu i stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji.

4 1.2. Stan sprawy przedstawia się następująco:

5 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ż. ww. decyzją z 2 marca 2016 r., określił W. T. (prowadzącemu w okresach rozliczeniowych objętych decyzją organu podatkowego działalność gospodarczą pod firmą G.) podatek od towarów i usług, kończąc tym samym postępowanie podatkowe wszczęte postanowieniem z dnia 30 lipca 2014 r. W ocenie organu I instancji przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona W. T. w dniu 7 marca 2016 r., zgodnie z art. 149 O.p. (tzw. doręczenie zastępcze do rąk pełnoletniego domownika strony tj. do rąk matki M. T. pod adresem zamieszkania, tj. [...]).

6 W dniu 20 października 2016 r. W. T. złożył odwołanie od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. z dnia 2 marca 2016 r., wraz z wnioskiem z dnia 19 października 2016 r. o przywrócenie terminu do jego wniesienia na podstawie art. 162 § 1 O.p., podnosząc, że odebranie przez niego ww. decyzji organu I instancji faktycznie nastąpiło dopiero w dniu 13 października 2016 r.

7 Wyjaśnił, że uchybienie terminowi do odwołania nastąpiło bez jego winy. Brak winy w uchybieniu terminu polegał na tym, że awiza dotyczące ww. decyzji odebrała jego matka M. T., która ma kłopoty z pamięcią i zapomniała ich przekazać, co przyznała w oświadczeniu załączonym do wniosku. O wydaniu przedmiotowej decyzji dowiedział się dopiero z wszczętej przeciwko niemu sprawie karnej skarbowej. Dopiero z odpisu decyzji wydanego przez organ w dniu 13 października 2016 r. dowiedział się o jej treści i dopiero ten dzień jest dniem ustania przeszkody, o którym mowa w art. 162 § 2 O.p., do wniesienia odwołania od tej decyzji.

8 Do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania załączono egzemplarz odwołania z dnia 20 października 2016 r. od decyzji organu I instancji oraz oświadczenie M.T. z dnia 18 października 2016 r., w którym m.in. podała, że odbierając awizo pocztowe (a później awizo powtórne) wystawione na W. T., zameldowanego pod adresem wskazanym w korespondencji, ale faktycznie mieszkającym w [...], zapomniała mu przekazać tych awiz, które dotyczyły decyzji wydanej przez Urząd Skarbowy w Ż., o czym później dowiedziała się od syna, który przez jej roztargnienie nie odebrał przesyłki w stosownym czasie.

9 1.3. Postanowieniem z 8 listopada 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach:

10 1. na podstawie art. 162 § 1 i § 2 oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm., dalej powoływana jako O.p.) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. z dnia 2 marca 2016 r.;

11 2. na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. z dnia 2 marca 2016 r.

12 Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach dokonując oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego stwierdził, że istota rozpatrywanej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytania, czy W. T. zasadnie uznaje, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. z dnia 2 marca 2016 r. nie została skutecznie doręczona, a jeśli tak, czy wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji.

13 Przesyłkę poleconą zawierającą decyzję organu I instancji z dnia 2 marca 2016 r. nadano w dniu 3 marca 2016 r. w Urzędzie Pocztowym [...] na adres: W.T., [...]. Zgodnie z danymi rejestracyjnymi organu I instancji jest to jedyny zgłoszony adres zamieszkania W. T. - od dnia 3 sierpnia 2006 r. Jak wynika z adnotacji zawartej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłka ta została odebrana w dniu 7 marca 2016 r. przez M. T., pełnoletniego domownika, który podjął się oddania pisma adresatowi, tj. ze skutkiem doręczenia W. T.. W tym kontekście, pomimo podnoszonego przez podatnika argumentu o nieprzekazaniu mu przez M. T. dwukrotnego awiza dotyczącego przedmiotowej korespondencji uznał, że zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona w trybie zastępczym w dniu 7 marca 2016 r. Podstawą obalenia domniemania doręczenia pisma w trybie art. 149 O.p. nie mogą być (eksponowane we wniosku) okoliczności związane z jego przekazaniem przez pełnoletniego domownika adresatowi. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach, w świetle ustaleń faktycznych i zgodnie z art. 149 O.p. decyzja Naczelnika US w Ż. z dnia 2 marca 2016 r. została skutecznie doręczona W. T. w dniu 7 marca 2016 r. w trybie doręczenia zastępczego.

14 Skoro zatem ww. decyzja została doręczona podatnikowi w dniu 7 marca 2016 r., to bieg 14–dniowego terminu do wniesienia od niej odwołania upłynął z dniem 21 marca 2016 r., a okoliczność, że strona dowiedziała się - jak podnosi w przedmiotowym wniosku - o fakcie wydania tej decyzji w dniu 13 października 2016 r. nie stanowi uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy.

15 W ocenie organu, wniosek W. T. z dnia 19 października 2016 r. w ogóle nie zawiera uzasadnienia zmierzającego do uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy, ponieważ za takie nie można uznać wyczerpującego całość treści wniosku zarzutu niedoręczenia zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że wbrew twierdzeniom zawartym w rozpoznawanym wniosku oraz w oświadczeniu M. T. zaskarżona decyzja nie została doręczona w trybie awizowanym na podstawie art. 150 § 2 O.p. (tzw. fikcja doręczenia), lecz w trybie zastępczym, przy czym Urząd Pocztowy w ogóle nie awizował doręczenia. Tym samym M. T., np. z uwagi na niepamięć nie mogła nie przekazać stronie awiza, ponieważ żadnym nie dysponowała. Zatem argumentacja podatnika nie znajduje oparcia w stanie faktycznym sprawy. Organ zauważył, że W. T. pod adresem: [...] odbierał osobiście, jako adresat, korespondencję urzędową w postępowaniu podatkowym zmierzającym do określenia podatku VAT za sporne okresy i to zarówno przed wydaniem zaskarżonej decyzji, jak i po jej wydaniu.

16 Już w dniu 9 maja 2016 r. W. T. mógł dowiedzieć się o zakończeniu przedmiotowego postępowania podatkowego, a nie jak wskazuje we wniosku dopiero w dniu 13 października 2016 r.

17 Prawidłowe doręczenie pisma urzędowego domownikowi, w warunkach określonych w art. 149 O.p. rozpoczyna bieg terminu procesowego, który jest z tym pismem związany, niezależnie od tego, czy i kiedy pismo zostanie oddane adresatowi przez pełnoletniego domownika.

18 Podsumowując, Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach stwierdził brak podstaw do uwzględnienia wniosku W. T. zawartego w piśmie z dnia 19 października 2016 r., jako nie spełniającego wymogu do przywrócenia terminu wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika US w Ż. z dnia 2 marca 2016 r. i orzekł jak w sentencji.

19 2. Skarga do sądu I instancji

20 2.1. Pismem z dnia 12 grudnia 2016 r. W. T. wniósł skargę do WSA w Gliwicach na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach, wnosząc o uchylenie w całości postanowienia organu II instancji oraz obciążenie organu kosztami postępowania.

21 2.2. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 162 § 1 i następnych O.p. dotyczących przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż., do czego doszło w okolicznościach błędnego zastosowania art. 149 O.p. przez organ II instancji, to jest uznania matki skarżącego za jego "pełnoletniego domownika" w sytuacji, gdy nie mieszka w jednym domu z matką, a ona w załączonym oświadczeniu ten fakt potwierdziła; ponadto gdyby nawet założyć, że doszło do doręczenia decyzji organu I instancji "dorosłemu domownikowi", to brak poinformowania skarżącego przez jego matkę o odebranej przez nią przesyłce nie może w skutkach tak daleko idących jak niemożność złożenia odwołania w obowiązującym terminie obciążać skarżącego, gdyż w takim razie odpowiada on za zaniechanie innej osoby jak za swoje własne. Innymi słowy domniemanie oparte na doręczeniu "dorosłemu domownikowi" (art. 149 O.p.) nie może bezwzględnie wykluczać prawa do przywrócenia terminu (art. 162 O.p.), gdyż w przeciwnym razie instytucja przywrócenia terminu byłaby niemal martwa i sprowadzała się jedynie do przypadków tzw. siły wyższej, a na pewno nie taki jest sens tej instytucji. Ewentualne wątpliwości zarówno co do kwestii sposobu w przedmiotowej sprawie interpretacji przepisów art. 162 § 1 (brak zawinienia), jak i art. 149 O.p. tj. tego, czy matkę skarżącego można traktować jako "pełnoletniego domownika" w stosunku do niego, organ II instancji powinien rozstrzygnąć zgodnie z art. 2a O.p., a to nie miało miejsca.

22 2.3. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze, w pełni podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

23 3. Wyrok sądu I instancji

24 3.1. Sąd skargę oddalił.

25 3.2. Sąd podzielił stanowisko organu II instancji, że zaskarżona decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. z dnia 2 marca 2016 r., jak wynika z pocztowego potwierdzenia odbioru, została doręczona na adres wskazany przez stronę stanowiący zarówno jego miejsce zamieszkania, jak i adres prowadzenia działalności gospodarczej w dniu 7 marca 2016 r. dorosłemu domownikowi (matce strony). Skarżący dopiero we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wskazał na inne niż ujawnione w aktach sprawy miejsce zamieszkania również w [...] Wcześniej nie kwestionował skutecznego doręczania (również do rąk matki lub osobiście) korespondencji przez organ na adres pod którym jest zameldowany, gdzie mieszka jego matka i gdzie prowadzi działalność gospodarczą przy ul. [...].

26 Wskazać należy, że w świetle art. 17 Prawa pocztowego potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego. A zatem pocztowy dowód doręczenia przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 2 O.p., co oznacza, że stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

27 Przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji z dnia 2 marca 2016 r. została zatem skutecznie odebrana przez matkę podatnika, tj. M. T.., będącą dorosłym domownikiem, co pozwoliło organowi odwoławczemu na trafne przyjęcie, że została ona doręczona stronie w trybie art. 149 O.p.

28 Z akt sprawy wynika w sposób niewątpliwy, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem określonego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. terminu. Zaskarżona decyzji doręczona bowiem została dorosłemu domownikowi w dniu 7 marca 2016 r., co oznacza, że czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 21 marca 2016 r. Natomiast poza sporem jest, że odwołanie wniesione zostało 20 października 2016 r. W konsekwencji organ dokonując w pierwszej kolejności sprawdzenia spełnienia warunków formalnych i zachowania terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p., zobowiązany był orzec jak w sentencji zaskarżonego postanowienia. Zgodnie bowiem z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Rozstrzygnięcie to powinno być poprzedzone ustaleniem, w sposób nie budzący wątpliwości, zarówno daty doręczenia decyzji jak też daty wniesienia odwołania, co też organ uczynił.

29 Odwołanie zostało złożone jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Sąd podzielił stanowisko organu II instancji, że w przedmiotowej sprawie strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Podkreślić należy, że to strona powinna uprawdopodobnić brak winy (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 27 stycznia 2016r., I SA/Op 623/15, LEX nr 1998634). Przepis art. 162 §1 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, zatem nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji.

30 Organ II instancji prawidłowo ocenił wskazaną przez stronę we wniosku o przywrócenie terminu argumentację. Doprowadziło to do trafnej konkluzji, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Powołane we wniosku okoliczności, iż skarżący nie miał świadomości faktu wydania decyzji, gdyż po pierwsze nie została ona doręczona na adres jego faktycznego zamieszkania, a po drugie doręczono ją matce, która wobec wyprowadzenia się podatnika nie może być uznana za dorosłego domownika, a ponadto z uwagi na kłopoty z pamięcią przez swoje roztargnienie nie przekazała korespondencji skarżącemu, nie stanowią przesłanek do przywrócenia terminu. Od strony postępowania, zwłaszcza kiedy jest przedsiębiorcą, należy oczekiwać i wymagać należytej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw i w tym też kontekście przesłanka braku winy w uchybieniu terminu nie została uprawdopodobniona. Przede wszystkim należy wskazać, że jak wynika z akt administracyjnych adres na który organ pierwszej instancji wysłał decyzję pozostawał aktualny w toku kontroli podatkowej i postępowania podatkowego jako adres zameldowania skarżącego i siedziby jego firmy. Skarżący osobiście odbierał korespondencję organu wysyłaną na ten adres nawet po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej jak również przed jej wydaniem. Skarżący nie kwestionował przy tym odbioru w tym czasie innej korespondencji przez jego matkę. Skarżący nie wymeldował się ze spornego adresu ani też nie przeniósł siedziby swojej firmy pod inny adres. Skarżący nie powiadomił też organu o zmianie dotychczasowego adresu.

31 Prawidłowo zatem korespondencja zawierająca decyzję organu została wysłana na adres, który figurował w aktach sprawy i którego zarówno przed jak i po wydaniu decyzji używał sam skarżący. Ewentualne zaniechania domownika, który odebrał przesyłkę w trybie art. 149 O.p., polegające na nieoddaniu we właściwym czasie pisma adresatowi, obciążają tegoż adresata.

32 Skład orzekający podzielił pogląd NSA, że w świetle art. 149 O.p. z faktu pozostawania we wspólnocie domowej oraz zobowiązania się domownika do oddania pisma wynika domniemanie upoważnienia do odbioru pism. Odebranie przez pełnoletniego domownika i podjęcie się przez niego oddania pisma stwarza domniemanie, iż adresat pismo otrzymał. Jest to domniemanie wzruszalne. Artykuł 149 O.p. pozwala domniemywać skuteczność doręczenia, a nie uznać je w sposób niepodważalny za dokonane (wyrok z dnia 21 kwietnia 2015 r., II FSK 810/13 LEX nr 1774587).

33 Co istotne, strona wiedziała o toczącym się wobec niej postępowaniu w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za okres od sierpnia 2012 r. do października 2013 r., które zostało wszczęte z urzędu postanowieniem z dnia 30 lipca 2014 r. Tym samym skarżący stał się stroną postępowania, w związku z czym powinien liczyć się z otrzymywaniem korespondencji zawierającej urzędowe dokumenty jak również z koniecznością dokonywania czynności w tym postępowaniu, dla których przepisy przewidują określone wymogi prawne, w tym dotyczące terminów ich dokonywania i podjąć takie działania, które umożliwiłyby wypełnienie obowiązków procesowych.

34 4. Skarga kasacyjna

35 4.1. Podatnik złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o obciążenie kosztami postępowania organu.

36 4.2. Jako podstawę skargi kasacyjnej podano art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. naruszenie przepisów o postępowaniu, w związku z art. 149 O.p., mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w postaci braku rozpatrzenia odwołań złożonych przez skarżącego w przedmiocie określenia mu zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towaru i usług (VAT). Sąd I instancji uznał, że organ takiego naruszenia się nie dopuścił; skarżący nie zgadza się z takim stanowiskiem sądu I instancji, uważając, iż organ przyjął dla niego skrajnie niekorzystną wykładnię przy stosowaniu instytucji doręczenia zastępczego w rozumieniu art. 149 O.p.; w tym sąd I instancji także pominął znaczenie art. 2a O.p., tj. zasadę wyjaśniania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść podatnika. Efektem niekorzystnej wykładni art. 149 O.p. w konkretnej sytuacji skarżącego było odmówienie mu przywrócenia terminu na podstawie art. 162 i następnych O.p. przez uznanie, że nie udowodnił, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołań nastąpiło bez jego winy. Skarżący zwrócił także uwagę na pominięcie przez organ merytorycznego znaczenia złożonego przez jego matkę oświadczenia o faktycznym niedoręczeniu stosownej przesyłki.

37 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

38 5.1. Skarga kasacyjna podatnika nie zasługuje na uwzględnienie.

39 5.2. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość postanowienia wydanego przez Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach, którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. z dnia 2 marca 2016 r. i stwierdzono uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od tej decyzji.

40 5.3. W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie sąd I instancji stwierdził, że skarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe i nie można organowi zarzucić naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

41 Autor skargi kasacyjnej polemizuje ze stanowiskiem sądu I instancji, według którego skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Ergo, nie kwestionuje on samego faktu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Próżno natomiast w skardze kasacyjnej szukać przepisów postępowania sądowoadministracyjnego (prócz ogólnikowego powołania art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), które naruszyć miałby WSA swoim orzeczeniem; zamiast tego skarżący próbuje wykazać, że w sprawie istniały przesłanki do przywrócenia mu terminu. Niemniej, respektując treść uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, sąd zobowiązany jest odnieść się do sformułowanych zarzutów. W uchwale tej pełen skład NSA przyjął bowiem, że w sytuacji, gdy strona przytoczy w petitum skargi kasacyjnej wyłącznie zarzut naruszenia prawa przez organ administracji publicznej, nie powiązawszy go z zarzutem naruszenia prawa przez WSA, nie jest uzasadnione bezwarunkowe i automatyczne dyskwalifikowanie takiej skargi z powołaniem się na niedopełnienie wymogów określonych w art. 176 P.p.s.a. W każdym bowiem postępowaniu przed organem władzy publicznej - a w szczególności przed sądem - obowiązuje tzw. zasada falsa demonstratio non nocet, zgodnie z którą błędne oznaczenie sprawy nie powinno pociągać za sobą automatycznie odmowy jej rozpoznania.

42 Poczyniwszy powyższe wstępne uwagi natury procesowej, NSA podziela stanowisko sądu I instancji, że organ prawidłowo ocenił wskazaną przez stronę we wniosku o przywrócenie terminu argumentację, co doprowadziło do trafnej konkluzji, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Powołane we wniosku okoliczności (że skarżący nie miał świadomości faktu wydania decyzji, gdyż po pierwsze, nie została ona doręczona na adres jego faktycznego zamieszkania, a po drugie, doręczono ją matce, która wobec wyprowadzenia się podatnika nie może być uznana za dorosłego domownika, a ponadto z uwagi na kłopoty z pamięcią przez swoje roztargnienie nie przekazała korespondencji skarżącemu) nie stanowią przesłanek do przywrócenia terminu. Jak już wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, od strony postępowania, zwłaszcza kiedy jest przedsiębiorcą, należy oczekiwać i wymagać należytej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym kontekście przesłanka braku winy w uchybieniu terminu nie została uprawdopodobniona. Rację miał WSA, wskazując, że, jak wynika z akt administracyjnych, adres, na który organ I instancji wysłał decyzję pozostawał aktualny w toku kontroli podatkowej i postępowania podatkowego jako adres zameldowania skarżącego oraz siedziby jego firmy. Skarżący osobiście odbierał korespondencję organu wysyłaną na ten adres nawet po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej, jak również przed jej wydaniem i nie kwestionował przy tym odbioru w tym czasie innej korespondencji przez jego matkę. Ponadto skarżący nie wymeldował się ze spornego adresu ani też nie przeniósł siedziby swojej firmy pod inny adres, a wreszcie nie powiadomił organu o zmianie dotychczasowego adresu. Prawidłowo zatem korespondencja zawierająca decyzję organu została wysłana na adres, który figurował w aktach sprawy i którego zarówno przed jak i po wydaniu decyzji używał sam skarżący. Natomiast ewentualne zaniechania domownika, który odebrał przesyłkę w trybie art. 149 O.p., polegające na nieoddaniu we właściwym czasie pisma adresatowi, obciążają tegoż adresata.

43 Co istotne, strona wiedziała o toczącym się wobec niej postępowaniu w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług. Skarżący jako strona postępowania powinien liczyć się z otrzymywaniem korespondencji zawierającej urzędowe dokumenty, jak również z koniecznością dokonywania czynności w tym postępowaniu, dla których przepisy przewidują określone wymogi prawne, w tym dotyczące terminów ich dokonywania i podjąć takie działania, które umożliwiłyby wypełnienie obowiązków procesowych. Tymczasem skarżący dopiero we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wskazał na inne niż ujawnione w aktach sprawy miejsce zamieszkania.

44 W świetle art. 149 O.p. z faktu pozostawania we wspólnocie domowej oraz zobowiązania się domownika do oddania pisma wynika domniemanie upoważnienia do odbioru pism. Odebranie przez pełnoletniego domownika i podjęcie się przez niego oddania pisma stwarza domniemanie, iż adresat pismo otrzymał. Domniemanie takie może być obalone przez adresata, jeżeli wykaże brak upoważnienia pełnoletniego domownika do odbioru pism. W przeciwnym razie ewentualne zaniechania domownika, w tym polegające na nieoddaniu we właściwym czasie pisma adresatowi, obciążają tegoż adresata (vide wyrok NSA z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt II FSK 2679/15, CBOSA). W niniejszej sprawie do obalenia domniemania upoważnienia matki do odbioru korespondencji nie doszło. Z akt sprawy wynika wyraźnie, że doręczenie przesyłki matce skarżącego jako dorosłemu domownikowi nie było zdarzeniem incydentalnym.

45 Wbrew twierdzeniom kasatora, trudno w takiej sytuacji mówić o "skrajnie niekorzystnej wykładni" art. 149 O.p., czy o pominięciu znaczenia art. 2a O.p., czyli zasady wyjaśniania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść podatnika. Wyjaśnić bowiem należy, że zasadę in dubio pro tributario trzeba rozumieć obiektywnie, a zastosowanie art. 2a O.p. wymaga zaistnienia obiektywnych, a nie subiektywnych wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 2418/18, nr LEX 3010101).

46 Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia art. 162 O.p. poprzez niezasadne uznanie, że w niniejszej sprawie nie został spełniony warunek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Prawidłowo sąd I instancji podkreślał, że przepis art. 162 § 1 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia; zatem nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Takie okoliczności nie zaistniały w rozpatrywanej sprawie.

47 Nie może w kontekście powyższych rozważań wywołać skutku podkreślanie przez autora skargi kasacyjnej znaczenia złożonego przez matkę podatnika oświadczenia o faktycznym niedoręczeniu przesyłki.

48 5.4. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.