Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2021 r., III FSK 3393/21

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2021 r., III FSK 3393/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Wojciech Stachurski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 2669/19 w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 23 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. oddala skargę kasacyjna.

Uzasadnienie

2 1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

3 Wyrokiem z 27 kwietnia 2020 r., III SA/Wa 2669/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. K. (dalej jako: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 23 września 2019 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług oraz odmowie jego przywrócenia.

4 Z uzasadnienia wyroku wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. wydał wobec Skarżącego decyzję z 28 maja 2018 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako byłego członka zarządu E. Sp. z o. o. (dalej jako: "Spółka"), solidarnie ze Spółką oraz innym członkiem zarządu, za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2013 i 2014 r. Decyzja została doręczona Skarżącemu 19 czerwca 2018 r. w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 z późn. zm., dalej jako: "o.p."), tj. z upływem 14 dni od pozostawienia nieodebranej przesyłki w placówce pocztowej. Pismem z 6 marca 2019 r. Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z 23 września 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od tej decyzji, a także odmówił przywrócenia terminu, wskazując na nieuprawdopodobnienie przez Skarżącego braku winy w jego niedochowaniu.

5 Sąd pierwszej instancji uznał zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem. Wskazał, że przesyłka zawierająca decyzję została przesłana za pośrednictwem Poczty Polskiej listem poleconym na aktualny, na dzień jej nadania, adres Skarżącego i skutecznie doręczona w trybie z art. 150 o.p. Zdaniem sądu, Skarżącemu nie udało się przeprowadzić skutecznego przeciwdowodu do zwrotnego potwierdzenia odbioru, mającego walor dokumentu urzędowego. Sąd podkreślił, że Skarżący miał wiedzę o toczącym się wobec niego postępowaniu podatkowym, mógł więc spodziewać się dalszej korespondencji, nie zgłosił też organowi zmiany adresu, toteż nie można uznać, że uprawdopodobnił brak winy w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania.

6 Wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA).

7 2. Skarga kasacyjna.

8 Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji złożył Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika. Zaskarżonemu w całości wyrokowi postawione zostały zarzuty naruszenia:

9 - art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a.") w zw. z pominięciem istotnej części akt sprawy, w tym pominięcie analizy doręczeń w niniejszej sprawie oraz zawiadomień Skarżącego w aktach Krajowego Rejestru Sądowego dotyczących Spółki, doprowadziło do błędnego ustalenia, że zawiadomienia o pozostawianiu przesyłki w placówce pocztowej były dokonywane prawidłowo;

10 - art. 144, art. 150 o.p., poprzez niedoręczenie w sposób prawidłowy decyzji oraz bezzasadne uznanie, że nastąpiła fikcja prawna doręczenia, o której mowa w art. 150 § 4 o.p.;

11 - art. 162 § 1 o.p., poprzez uznanie, że w sytuacji, kiedy Skarżący nie odnalazł w miejscu zamieszkania "w widocznym miejscu" zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki pocztowej, nie wykazał braku swej winy w uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z 28 maja 2018 r.

12 Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

13 Organ nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

14 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

15 Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

16 Zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się wokół dwóch spornych kwestii, tj. skuteczności doręczenia Skarżącemu decyzji o jego odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Spółki, a także uprawdopodobnienia braku winy Skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od tej decyzji.

17 Odnosząc się do pierwszego ze spornych zagadnień należy na wstępie przypomnieć, że w myśl art. 150 § 1 - 4 o.p., w razie niemożności doręczenia pisma bezpośrednio adresatowi lub jego domownikowi, sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy, pismo przechowywane jest przez okres 14 dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy (miasta), a zawiadomienie o tym wraz z informacją o możliwości jego odbioru w jednej z tych placówek, w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia pisma w tym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

18 W tej sprawie przesyłka zawierająca decyzję organu pierwszej instancji została nadana listem poleconym na aktualny na dzień jej nadania adres Skarżącego. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki widnieje data pierwszego awizowania – 5 czerwca 2018 r. oraz drugiego – 13 czerwca 2018 r., wraz z zawiadomieniem o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej i informacją o możliwości jego odbioru, które zostało pozostawione w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W związku z tym, że strona skarżąca kwestionowała skuteczność doręczenia spornej przesyłki i pozostawienie awiza, organ zwrócił się z wnioskiem do Poczty Polskiej o wyjaśnienie tych wątpliwości. Z otrzymanej od operatora pocztowego informacji wynika, że listonosz odpowiedzialny za doręczenie przesyłki postępował zgodnie z procedurą i dokonał prawidłowego doręczenia z art. 150 § 1 o.p. W tej sytuacji sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że nie ma podstaw do kwestionowania skuteczności tego doręczenia.

19 Dla oceny skuteczności doręczenia Skarżącemu decyzji w trybie art. 150 o.p. nie mają znaczenia przywołane w skardze kasacyjnej okoliczności dotyczące doręczania wcześniejszych pism kierowanych do Skarżącego, a także pism kierowanych do Spółki, w której Skarżący pełnił funkcję członka zarządu. Istotne jest, że doręczenie spornej w tej sprawie przesyłki nastąpiło z zachowaniem wymogów wynikających z art. 150 o.p. Poza granicami tej sprawy są też podnoszone w skardze kasacyjnej kwestie dotyczące zbycia przez Skarżącego udziałów w Spółce oraz zaprzestania pełnienia funkcji członka jej zarządu. W tej sprawie przedmiotem sądowej kontroli było postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania i o odmowie jego przywrócenia. W ramach tej kontroli sąd pierwszej instancji nie badał prawidłowości decyzji wydanej wobec Skarżącego.

20 Z tych względów niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., a także art. 144 i art. 150 o.p.

21 Na uwzględnienie nie zasługuje też zarzut dotyczący naruszenia art. 162 § 1 o.p. Zgodnie z tym przepisem, w razie uchybienia terminu podlega on przywróceniu na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przywrócenie uchybionego terminu polega na usunięciu niekorzystnych skutków procesowych, jakie powstają w następstwie niezawinionego przez stronę (bądź uczestnika postępowania), niedochowania terminu wyznaczonego do podjęcia czynności procesowej. W następstwie przywrócenia terminu uznaje się, że czynność procesowa, której strona pierwotnie nie dokonała w terminie wyznaczonym przepisami prawa, wywołuje te same skutki, które powstają w przypadku dochowania terminu (zob. wyrok NSA z 11 grudnia 2018 r., I FSK 285/17, CBOSA). Z przytoczonej regulacji wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, tj.: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminu oraz 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany.

22 W tej sprawie sporna jest przesłanka uprawdopodobnienia braku winy Skarżącego w uchybieniu terminowi. W tym zakresie argumentacja skargi kasacyjnej opiera się w zasadzie wyłącznie na twierdzeniu, że Skarżący nie otrzymał dokumentu awizo, zaś w sytuacji, gdy pisma organu (tu: postanowienie z 16 marca 2018 r. o wszczęciu wobec niego postępowania) były przez niego odbierane, starał się na nie reagować, np. składając wyjaśnienia. Skoro jednak już w 2018 r. Skarżący wiedział o toczącym się wobec niego postępowaniu, to powinien także liczyć się z otrzymywaniem kolejnej korespondencji, zawierającej urzędowe dokumenty, jak również z koniecznością dokonywania czynności w tym postępowaniu, dla których przepisy przewidują określone wymogi prawne, w tym dotyczące terminów ich dokonywania (por. wyrok NSA z 18 września 2020 r., I FSK 136/18, CBOSA). Tymczasem Skarżący nie wykazywał zainteresowania toczącym się wobec niego postępowaniem mimo że, jak wskazuje, awizowanie wobec niego przesyłek było notoryczne, sam nigdy nie zgłosił nieprawidłowości operatorowi pocztowemu, w sprawie nie była również zgłaszana zmiana miejsca zamieszkania, mogąca usprawiedliwić niepodejmowanie korespondencji. W tej sytuacji trudno jest mówić o braku winy Skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. W pełni należy podzielić stanowisko sądu pierwszej instancji, że brak winy jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania przez stronę postępowania należytej staranności przy podejmowaniu czynności procesowych, a dokonywana w tym zakresie ocena opiera się na obiektywnym mierniku tej staranności. W tej sprawie Skarżący nie wykazał się należytą starannością.

23 Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

24 s. W. Stachurski s. P. Borszowski s. J. Sokołowska