Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2014 r., II OZ 951/14

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2014 r., II OZ 951/14

Sentencja

1 Dnia 18 września 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 18 września 2014 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 663/12 o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia w części decyzji dotyczącej zakresu wykonania obowiązku postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 663/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Białymstoku oddalił wniosek M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

3 W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że M. W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje emerytura w wysokości 997 zł. W skład jego majątku wchodzi dom o powierzchni 120 m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni 1,13 ha przeliczeniowego (nieużytki). Według oświadczenia zawartego we wniosku skarżący nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Dodatkowo wnioskodawca podniósł, że jego zadłużenie w bankach na chwilę obecną przekracza 60.000 zł, a rata miesięczna wynosi ponad 1.000 zł. Natomiast na utrzymanie rodziny (alimenty 350 zł), domu oraz swojej osoby wydaje minimum 1.500 zł miesięcznie.

4 Postanowieniem z dnia 20 maja 2014 r. referendarz sądowy WSA w Białymstoku odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez stronę zakresie.

5 W złożonym w terminie sprzeciwie skarżący zarzucił naruszenie art. 246 § 1 w zw. z art. 257 oraz art. 258 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie. Wskazał, że jego sytuacja finansowa jest tragiczna. Dodał, że złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym. Stwierdził, że w czasie 20-letniej działalności gospodarczej zapłacił ogromne sumy podatków do budżetu Państwa. Teraz otrzymuje głodową emeryturę.

6 Wskazując na powyższe sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie wykazał istnienia okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zdaniem tegoż sądu, twierdzenia zawarte we wniosku są gołosłowne i nie dają możliwości odniesienia się do rzeczywistej sytuacji materialnej strony.

7 W zażaleniu na powyższe postanowienie M. W. zarzuca sądowi I instancji naruszenie art. 246 § 1 w zw. z art. 257 oraz art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie.

8 Na podstawie powyższego zarzutu skarżący wnosi o:

9 1. zmianę zaskarżonego postanowienia – poprzez uchylenie go w całości oraz ponowne, wnikliwe i fachowe rozpatrzenie złożonego wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych, w świetle nowych załączonych dowodów (pokwitowań emerytury skarżącego z ostatnich miesięcy) oraz wyznaczenie z urzędu radcy prawnego.

10 2. ponowne rozpatrzenie skargi na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], albowiem warunki finansowe skarżącego uległy poważnemu pogorszeniu i wzrosło zadłużenie kredytowe.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

13 Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.

14 Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.

15 Należy zauważyć, że aby udzielić stronie pomocy ze strony Państwa konieczne jest przedstawienie sytuacji w jakiej strona obecnie się znajduje w sposób pełny, tak by Sąd mógł dokonać rzetelnej oceny w tym zakresie. Tymczasem w świetle przedstawionych w sprawie dokumentów i oświadczeń uzasadnione były wątpliwości Sądu co do sytuacji majątkowej i osobistej skarżącego. W rezultacie sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie nie jest możliwe uznanie, że wystąpiły podstawy do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W szczególności skarżący składając wniosek w maju 2014 r. nie wykazał, aby jego sytuacja finansowa i życiowa zmieniła się znacząco od 21 stycznia 2014 r., a więc od czasu w jakim Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem o sygn. akt II OZ 1/14 orzekał o oddaleniu jego zażalenia od postanowienia WSA w Białymstoku z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 663/12 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy.

16 Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.