Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2017 r., II OZ 525/17

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2017 r., II OZ 525/17

Sentencja

1 Dnia 23 maja 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2017 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 1426/16 o odrzuceniu skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie ochrony przed bezdomnymi zwierzętami i prowadzenia schronisk dla bezdomnych zwierząt a także grzebalisk i spalarni zwłok zwierzęcych i ich części postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 1426/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Bydgoszczy odrzucił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Toruniu z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie ochrony przed bezdomnymi zwierzętami i prowadzenia schronisk dla bezdomnych zwierząt a także grzebalisk i spalarni zwłok zwierzęcych i ich części.

3 Zarządzeniem z dnia 17 listopada 2016 r. strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 złotych w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 16 grudnia 2016 r.

4 W piśmie z dnia 19 grudnia 2016 r. Stowarzyszenie wskazało, że posiada status organizacji pożytku publicznego, co wynika z załączonego do skargi odpisu KRS oraz powołało się na treść art. 239 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej Ppsa).

5 Skarżąca nie uiściła wpisu od skargi w wyznaczonym terminie.

6 Wskazując na powyższe sąd I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie [...] nie korzysta ze zwolnienia zawartego w art. 239 § 2 Ppsa, w związku z czym należało wezwać ją do uiszczenia wpisu od skargi.

7 W zażaleniu Stowarzyszenia powyższemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów art. 239 § 2 Ppsa w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1718, Udppiw) poprzez dokonanie błędnej wykładni pojęcia "sprawa własna" i w konsekwencji przyjęcie, że skarżące Stowarzyszenie nie korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, przewidzianego w powołanym przepisie, co skutkowało odrzuceniem skargi Stowarzyszenia.

8 Z uwagi na powyższe Stowarzyszenie wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

9 Skarżące Stowarzyszenie wskazuje, że sądy administracyjne (przynajmniej niektóre) dopuszczają możliwość uznania sprawy związanej z realizacją celów statutowych "za sprawę własną" organizacji pożytku publicznego.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

12 Zgodnie, z art. 239 § 2 Ppsa nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 Udppiw w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Podkreślić przy tym należy, że kwestia ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jest wyjątkiem od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 Ppsa, zgodnie z którą obowiązkiem jest samodzielne ponoszenie przez strony kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych. Wszystkie odstępstwa od tej zasady wynikające z regulacji szczególnych, w tym z art. 239 Ppsa, muszą być traktowane jako wyjątki podlegające wykładni ścisłej.

13 Nie ulega wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że skarżące Stowarzyszenie posiada status organizacji pożytku publicznego, co potwierdza dołączony do skargi wydruk z Krajowego Rejestru Sądowego. Z informacji przekazanej przez Stowarzyszenie wynika, że nie prowadzi także działalności gospodarczej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie ma jednak zastosowania art. 239 § 2 Ppsa, gdyż rozpoznawana sprawa nie jest "sprawą własną" Stowarzyszenia, w rozumieniu wskazanego przepisu.

14 Reguły ścisłego wykładania pojęcia "sprawy własnej", o której mowa w art. 239 § 2 Ppsa prowadzą do przyjęcia, że pojęcie to odnosić trzeba nie do wykonywanej przez organizację pożytku publicznego działalności statutowej, lecz do pojęcia sprawy administracyjnej, w której skarga została wniesiona, ale w ramach indywidualnego interesu prawnego takiej organizacji. Sformułowanie "sprawa własna" dotyczy zatem postępowania, w którym w drodze indywidualnego aktu administracyjnego organ władzy publicznej przyznaje lub nakłada określone prawa lub obowiązki wynikające z norm materialnoprawnych. Jest to pogląd utrwalony już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m. in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2016 r. sygn. akt I OZ 1013/16 oraz I OZ 957/16, z dnia 24 listopada 2016 r., I OZ 1331/16, z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt II OZ 1283/15, z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II OZ 1112/16, [w:] orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec tego, gdy rozpoznawana sprawa dotyczy realizacji przez stronę skarżącą jej celów statutowych, a zatem sfery działalności zewnętrznej Stowarzyszenia, to nie wpływa bezpośrednio na jego prawa i obowiązki oraz nie zmienia jego sytuacji prawnej. Sprawa ta dotyczy bowiem zewnętrznej działalności Stowarzyszenia, a nie jej statusu własnego jako organizacji pożytku publicznego. Nie można zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, że Stowarzyszenie skarżąc decyzję z dnia 24 sierpnia 2016 r. występuje jako strona w swojej własnej sprawie w rozumieniu art. 239 § 2 Ppsa. Należy podzielić bowiem stanowisko wyrażone w tej kwestii w doktrynie (M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 240 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2013), zgodnie z którym zwolnienie z obowiązku uiszczania opłat sądowych nie może dotyczyć tych wypadków, gdy organizacja społeczna w zakresie swojej działalności występuje w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Wprawdzie przedstawione powyżej stanowisko zostało wyrażone w stosunku do art. 240 Ppsa, jednak jak wynika z uzasadnienia zmian wprowadzonych do art. 239 Ppsa ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sformułowanie "w sprawach własnych" jest wzorowane właśnie na treści art. 240 Ppsa.

15 W związku z powyższym uznać należy, że w przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie nie korzysta ze zwolnienia zawartego w art. 239 § 2 Ppsa, tj. zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat sądowych. Jednocześnie skarżące Stowarzyszenie nie należy do kręgu podmiotów zwolnionych z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 Ppsa. Oznacza to, że skarżące Stowarzyszenie winno uiścić wpis od skargi na decyzję SKO w Toruniu z dnia [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie ochrony przed bezdomnymi zwierzętami i prowadzenia schronisk dla bezdomnych zwierząt a także grzebalisk i spalarni zwłok zwierzęcych i ich części.

16 Wobec tego uznać należy, że zaskarżone postanowienie uznać należy za odpowiadające prawu, pomimo bowiem stosownego wezwania, skarga nie została należycie opłacona. Natomiast w myśl art. 220 § 3 Ppsa, skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.

17 Na marginesie wskazać należy, że w powołane przez skarżące Stowarzyszenie orzeczenia sądów administracyjnych nie wiążą Naczelnego Sądu Administracyjnego. Co więcej skarżące Stowarzyszenie samo sobie przeczy, bowiem w podstawie prawnej wniosku o wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie powołało art. 31 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl którego organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby (podkr. Sądu) występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.

18 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 Ppsa, postanowił jak w sentencji.