Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2017 r., II OZ 237/17

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2017 r., II OZ 237/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Wr 682/15 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lipca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Wr 682/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek J. K. o wyłączenie sędziego WSA Alicji Palus w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lipca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.

3 Sąd wskazał, że uzasadniając wniosek o wyłączenie sędziego Alicji Palus od rozpoznania i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy skarżący podał, że doszło do naruszenia art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Sprawy dotyczące udzielenia pozwolenia na budowę i rozbudowę spornego pawilonu handlowo-usługowego toczą się przed WSA we Wrocławiu od 1997 r. Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. W sprawie o sygn. akt II SA/Wr 73/10 zasiadała jako sędzia sprawozdawca sędzia Alicja Palus i zasiada w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 630/15 i II SA/Wr 682/15 jako sędzia sprawozdawca. Zatem, skoro ten sam sędzia orzekał w sprawie II SA/Wr 73/10, zakończonej wyrokiem z dnia 9 marca 2011 r., a następnie bierze udział w sprawie II SA/Wr 630/15 i II SA/Wr 682/15, to - w ocenie skarżącego - dochodzi do naruszenia dyspozycji art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a.

4 W dniu 4 listopada 2016 r. sędzia Alicja Palus złożyła oświadczenie, że w tej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jej bezstronności (art. 19 p.p.s.a.).

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu powołał art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a. i wskazał, że wymienione w tych przepisach przyczyny wyłączenia sędziego tworzą katalog zamknięty, co uniemożliwia stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Ponadto, zgodnie z art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

6 Skarżący zgłosił wniosek o wyłączenie sędziego Alicji Palus od rozpoznania niniejszej sprawy, motywując wniosek przesłanką z art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. W ocenie Sądu nie zachodzi wskazana przez skarżącego przesłanka.

7 W pierwszej kolejności Sąd zwrócił uwagę, że skarżący przytoczył przepis art. 18 pkt 6a p.p.s.a. w brzmieniu już nie obowiązującym. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie jest natomiast skargą na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydane w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, w sytuacji gdy w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, sędzia brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest ustalenie warunków zabudowy. Nie jest to zatem sprawa będąca kontynuacją spraw poprzednich, prowadzonych w postępowaniu zwyczajnym, ale sprawa na nowo zainicjowana.

8 Ponadto, Sąd zwrócił uwagę, że sprawy, na które powołuje się we wniosku skarżący, nie dotyczą nawet tej samej przedmiotowo sprawy - brak jest bowiem pomiędzy zaskarżonymi do Sądu decyzjami tożsamości skonkretyzowanego w nich stosunku prawnego, a więc identyczności podmiotów, identyczności przedmiotu tego stosunku oraz identyczności obu jego podstaw - prawnej i faktycznej.

9 Sprawa II SA/Wr 73/10 (jedyna, w której zapadł wyrok) dotyczy zupełnie innych przedmiotowo zagadnień niż w niniejszej sprawie, a mianowicie została w niej zaskarżona decyzja D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...]. Mocą tej ostatniej decyzji, organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją własną z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...], udzielającą pozwolenia na użytkowanie pawilonu handlowo usługowego, przełożonego przy ul. [...] w J. na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...], obręb L. W wyniku wniesienia skargi od decyzji DWINB z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...] WSA we Wrocławiu wyrokiem z dnia 9 marca 2011 r. oddalił skargę. Wyrokiem z dnia 6 lutego 2013 r. (sygn. akt II OSK 1858/11) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. wyrok. Po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania sądowi administracyjnemu pierwszej instancji i zarejestrowaniu jej pod sygn. akt II SA/Wr 412/13, WSA we Wrocławiu wyrokiem z dnia 29 maja 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję PINB w O. z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...]. Sprawa ta jest prawomocnie zakończona.

10 Natomiast w sprawie II SA/Wr 630/15 (w której nie zapadł jeszcze wyrok ani postanowienie kończące postępowanie w sprawie) zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza J. z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...], wprawdzie również dotyczy ustalenia warunków zabudowy, ale dla zupełnie innego inwestora i zupełnie innej inwestycji, tj. polegającej na przebudowie części pomieszczeń budynku handlowo-usługowego, wraz ze zmianą sposobu użytkowania na aptekę, przewidzianej do realizacji na działkach nr [...] i nr [...], obręb L., położonych przy ul. [...] w J. Postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem A. D. z dnia 22 grudnia 2014 r. W niniejszej zaś sprawie planowana inwestycja obejmuje rozbudowę budynku usługowego z przebudową oraz nadbudowę o jedną kondygnację mieszkaniową, przewidzianej do realizacji na działkach nr [...] i nr [...], obręb L., położonych przy ul. [...] w J. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek M. K. z dnia 18 lutego 2014 r.

11 Sąd wskazał, że orzekanie przez tego samego sędziego w innych sprawach tej samej osoby o odmiennym przedmiocie kontroli nie stanowi dostatecznego uzasadnienia do postawienia takiemu sędziemu zarzutu stronniczości, braku obiektywizmu lub negatywnego nastawienia do strony. W ocenie Sądu, wskazane przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., a ponieważ nie wskazał on - poza art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. – na żadne inne konkretne okoliczności, z których wynika, że sędzia Alicja Palus działając stronniczo i niezgodnie z prawem, przyczyniła się do niekorzystnych - w jego mniemaniu – orzeczeń, brak jest również podstaw do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a.

12 Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, złożył wymagane oświadczenie. W świetle zaś utrwalonego już orzecznictwa sądów administracyjnych autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia NSA: z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt I FZ 147/12, z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt II OZ 851/13 i z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I OZ 754/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie brak jest we wniosku skarżącego wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość oświadczenia złożonego przez wskazanego sędziego w niniejszej sprawie.

13 Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zgłoszony wniosek o wyłączenie sędziego jest nieuzasadniony. Z tej przyczyny na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

14 Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, zaskarżając postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.

15 Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy, a w konsekwencji oddalenie wniosku skarżącego o wyłączenie sędziego.

16 W ocenie skarżącego, skoro ten sam sędzia orzekał w składzie w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 73/10, zakończonej wyrokiem z dnia 9 marca 2011 r., a następnie bierze udział w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 630/15 i II SA/Wr 682/15, to dochodzi do naruszenia dyspozycji art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a.

17 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

18 Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

19 Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 18 § 1 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sędziego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 p.p.s.a.

20 Stwierdzić należy, że Sąd I instancji zasadnie ocenił, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego Alicji Palus od orzekania. Skarżący uzasadniając wniosek powołuje się jedynie na przesłankę wyłączenia sędziego określoną w art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., wskazując przy tym nieobowiązujące brzmienie tego przepisu.

21 Zgodnie bowiem z art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. w obecnym brzmieniu, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie.

22 W niniejszej sprawie skarga została wniesiona na decyzję wydaną w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, nie zaś w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, już z tego tylko względu przesłanka z art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. nie będzie miała zastosowania.

23 Należy zauważyć, że w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 73/10, w której orzekała sędzia Alicja Palus, skarga została wniesiona na decyzję w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie pawilonu handlowo-usługowego, a więc dotyczącą innego przedmiotu niż w rozpoznawanej sprawie. Orzekanie przez tego samego sędziego w innych sprawach, w których skarżący jest stroną, o odmiennym przedmiocie kontroli, nie stanowi zaś dostatecznego uzasadnienia do postawienia takiemu sędziemu zarzutu stronniczości.

24 Podkreślenia wymaga, że wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Sędzia Alicja Palus złożyła oświadczenie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 p.p.s.a., ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności (art. 19 p.p.s.a.), a tym samym – wobec braku podważenia prawdziwości tego oświadczenia, stwierdzić trzeba, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie wskazanego wyżej sędziego było zgodne z prawem.

25 Należy także podzielić pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że skoro sędzia, którego wniosek o wyłączenie dotyczy, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II OZ 1474/06, z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 441/08, z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 332/10, orzeczenia.nsa.gov.pl).

26 Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.