Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2008 r., II OSK 673/08

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2008 r., II OSK 673/08

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia del. WSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Łd 669/07 o odrzuceniu skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 14 grudnia 2007 r. odrzucił skargę M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu.

3 W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż w niniejszej sprawie ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] została przesłana ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym pełnomocnikowi M. J. na adres kancelarii, wskazany w pełnomocnictwie. Zgodnie bowiem z regulacją art. 40 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W przedmiotowej sprawie doręczenie decyzji nastąpiło w dniu [...], w trybie art. 41 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 41 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wymaga, żeby w toku postępowania strony, ich przedstawiciele i pełnomocnicy zawiadamiali organ administracji o każdej zmianie swego adresu. W razie zaniechania tego obowiązku, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (art. 41 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Z tego przepisu wynika domniemanie prawidłowego doręczenia pisma.

4 W stanie faktycznym sprawy kwestionowana w skardze decyzja została wysłana na adres pełnomocnika strony skarżącej. Przesyłka listowa wróciła do organu z informacją z dnia [...], dokonaną przez doręczyciela, że adresat się wyprowadził.

5 Z dokumentów załączonych do akt administracyjnych nie wynika, żeby pełnomocnik skarżącej zawiadomił organ o zmianie adresu siedziby kancelarii. Dlatego Sąd I instancji przyjął, iż doręczenie decyzji na adres znany organowi, w dniu [...], było - stosownie do treści art. 41 § 2 kpa - skuteczne.

6 W toku postępowania sądowoadministracyjnego, w piśmie z dnia 25 października 2007 roku pełnomocnik skarżącej wskazała, iż organowi znany był nowy adres siedziby kancelarii, gdyż znajdował się on na pismach, z którymi miał możliwość zapoznać się organ (np. wskazany był w skardze na wcześniejszą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., która była wniesiona za pośrednictwem organu), jednakże zdaniem Sądu I instancji, zamieszczenie nowego adresu w nagłówku lub treści pisma, bez wyraźnego wskazania, że jest to nowy adres, nie spełnia wymogu zawiadomienia, o którym stanowi art. 41 Kodeksu postępowania administracyjnego.

7 Jak zauważył WSA w Łodzi, przepis ten nakłada na strony, ich przedstawicieli i pełnomocników obowiązek zawiadomienia organu administracji o każdej zmianie adresu. Czynność zawiadomienia, winna wyrażać się w konkretnym podaniu określonych danych do informacji. Nie spełnia zatem wymogów art. 41 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zawarcie nowego adresu w treści, bądź w nagłówku pisma. Z takiej informacji nie wynika, z jaką datą nastąpiła zmiana adresu, ani czy dana osoba chce, aby pisma kierowane do niej, były przesyłane na nowy adres.

8 Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną wniosła M. J., reprezentowana przez radcę prawnego J. C. - F., zaskarżając powyższe postanowienie WSA w Łodzi w całości i wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.:

9 a) art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 41 § 1 i 2 kpa przez przyjęcie, iż skarga M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], wydaną w sprawie sygn. [...], podlega odrzuceniu wskutek wniesienia jej po upływie ustawowego terminu w następstwie uznania, iż spełnione zostały przesłanki przyjęcia domniemania skutecznego doręczenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] skarżącej, przez co termin do wniesienia skargi upłynął 31 lipca 2006 r.

10 b) art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 53 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 40 § 2 kpa przez przyjęcie skuteczności doręczenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] skarżącej, w sytuacji gdy skarżąca miała ustanowionego pełnomocnika, a pismo nie zostało mu doręczone

11 c) art. 41 § 1 kpa przez jego błędną wykładnię w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) poprzez zaakceptowanie doręczenia zaskarżonej decyzji na nieaktualny adres zamiast na prawidłowy adres wskazany przez pełnomocnika.

12 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż wbrew wykładni dokonanej w skarżonym postanowieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, obowiązek zawiadomienia o zmianie adresu nie może być utożsamiany z koniecznością przedstawienia organowi odrębnego pisma, które zawiera informację o zaistniałej zmianie. Zdaniem skarżącej dopuszczalna jest jakakolwiek forma poinformowania organu o zmianie adresu, przy tym wystarczy, aby organ powziął tę wiadomość niezależnie od tego czy została ona skierowana bezpośrednio do niego. Skarżąca zwróciła uwagę, iż skarga na decyzję z dnia [...], przesłana SKO w Ł. w dniu [...] zawierała już zmieniony adres Kancelarii pełnomocnika skarżącej. Również kolejna w niniejszej sprawie skarga z dnia 26 sierpnia 2004 r. wywołana doręczeniem przez SKO pełnomocnikowi skarżącej tej samej decyzji z dnia [...] uzupełnionej o brakujące podpisy składu orzekającego, doręczona osobiście w biurze podawczym SKO w Ł. w dniu 27 sierpnia 2004 r. wskazywała na nowy adres Kancelarii. Przede wszystkim jednak, jak podkreśla skarżąca, Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpatrując skargę na decyzję SKO z dnia [...] nie miał żadnych wątpliwości co do zmienionego adresu pełnomocnika, a SKO takiego problemu, mimo pośredniczenia w skierowaniu skargi do Sądu, również nie podnosiło. Wszystkie pisma sądowe kierowane do pełnomocnika w toku postępowania sądowoadministracyjnego były kierowane przez Sąd już na nowy adres. Wskutek stwierdzenia nieważności sprawa wróciła następnie do SKO, które mimo posiadania pełnej dokumentacji w sprawie, a więc również wiedzy o zmienionym adresie pełnomocnika, przesłało wydaną kolejną decyzję (z dnia [...]) na stary adres. Zdaniem skarżącej Sąd dokonał błędnej wykładni art. 41 § 1 kpa przez przyjęcie, że zawiadomienie o zmianie adresu musi nastąpić oddzielnym pismem dotyczącym wyłącznie zmiany adresu, a nie w piśmie innym złożonym w ramach tego samego postępowania. Według skarżącej obowiązek z art. 41 § 1 kpa został wypełniony, a zatem brak było podstaw do zastosowania art. 41 § 2 kpa. Prawidłowe doręczenie nastąpiło zdaniem skarżącej w dniu 16 maja 2007 r., co oznacza, że strona zachowała termin z art. 53 § 1 p.p.s.a.

13 Skarżąca, wskazując na tezę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2004 r., sygn. akt I SA 2341/2005 (powinno być I SA 2341/02), podkreśliła iż organ mając informację o zmienionym adresie pełnomocnika, a mimo to wysyłając skarżoną decyzję z dnia [...] na jego stary adres, naruszył przepis art. 40 § 2 kpa.

14 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

15 Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

16 Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku, doręczenie pisma na dotychczasowy adres wywołuje skutek prawny (art. 41 § 2 k.p.a.). Z treści niniejszego przepisu, jak również pozostałych przepisów k.p.a., regulujących doręczenia, nie wynika, aby zawiadomienie organu o zmianie adresu miało być dokonane w określonej formie. Zatem należy przyjąć, że wystarczające jest takie wskazanie adresu, z którego wynika, iż nastąpiła jego zmiana. Dlatego też Sąd pierwszej instancji niezasadnie zakwestionował możliwość wskazania nowego adresu w nagłówki lub treści pisma wnoszonego do organu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego odczytanie adresu wskazanego w piśmie strony nie stanowi czynności skomplikowanej technicznie jak i intelektualnie, a zatem wymaganie dla skuteczności zawiadomienia organu o nowym adresie wyraźnego wskazywania, iż jest to nowy adres, na który należy dokonywać doręczeń stanowi nadmierny formalizm, nie znajdujący oparcia w treści art. 41 § 1 k.p.a.

17 Konsekwencją zakwestionowanego stanowiska Sądu pierwszej instancji było wyłączenie spod oceny okoliczności faktycznych przedstawionych przez skarżącą, a dotyczących wskazania w skardze na decyzję z dnia [...] nowego adresu kancelarii reprezentującego ją pełnomocnika. Należy bowiem mieć na względzie, że przepis art. 41 § 1 k.p.a. mówi o obowiązku informowania o zmianie adresu w toku postępowania. Wskutek wydania decyzji ostatecznej z dnia [...] postępowanie administracyjne zostało zakończone. Skarga wniesiona do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu wszczęła postępowanie sądowoadministracyjne. Z tą chwilą między skarżącym a organem został rozpoczęty spór o legalność zaskarżonej decyzji, a więc powstał nowy stosunek procesowy. W tej skardze pełnomocnik skarżącej, jak twierdzi, wskazała nowy adres kancelarii. Sąd administracyjny stwierdzając nieważność niniejszej decyzji wyeliminował ją z obrotu prawnego, czym spowodował powrót do sytuacji, która miała miejsce przed jej wydaniem. Powrót do sytuacji sprzed wydania decyzji, wyeliminowanej przez sąd z obrotu prawnego, nie oznacza, że organ administracji publicznej nie jest zobligowany do wzięcia pod uwagę zmiany adresu strony (jej pełnomocnika), która nastąpiła po zakończeniu postępowania administracyjnego, a przed wydaniem wyroku przez sąd. W takiej sytuacji bowiem do zmiany adresu nie doszło w toku postępowania administracyjnego, lecz po jego zakończeniu, a zatem brak jest podstaw, aby organ mógł zastosować przepis art. 41 § 2 k.p.a. Zmiana adresu strony lub jej pełnomocnika po zakończeniu postępowania administracyjnego, a przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego na decyzję ostateczną nie stanowi zmiany adresu w toku postępowania, o której mowa w art. 41 § 1 k.p.a. Rzeczą organu administracji publicznej, za pośrednictwem którego wnoszona jest skarga do sądu administracyjnego jest odnotowanie nowego adresu strony, bądź jej pełnomocnika, wskazanego w skardze. Odpis takiej skargi (bądź jej kopia) winien znajdować się w aktach administracyjnych. Zaniechanie tych czynności przez organ nie może, w przypadku zaistnienia konieczności kontynuacji postępowania administracyjnego spowodowanej negatywnym orzeczenie sądu, uzasadniać zastosowania art. 41 § 2 k.p.a.

18 Wobec powyższego należało uznać, że nie dokonując weryfikacji twierdzeń strony skarżącej i przyjmując skuteczność doręczenia zaskarżonej decyzji w trybie art. 41 § 2 k.p.a. Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 53 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 41 § 1 i 2 k.p.a. i art. 40 § 2 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

19 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.