Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2021 r., II OSK 3016/20

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2021 r., II OSK 3016/20

Sentencja

1 Dnia 25 marca 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. K. i A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 354/20 w sprawie ze skarg K. K. i A. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie budowy obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] na rzecz K. K. i A. K. solidarnie kwotę 574 (pięćset siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 22 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 354/20, (sprostowanym postanowieniem z 20 października 2020 r.) oddalił skargę na zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie budowy obiektu budowlanego. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.

3 Zaskarżonym postanowieniem [...] WINB uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] nr [...] z [...] listopada 2019 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie samowoli budowlanej polegającej na budowie budynku na pobyt czasowy, zrealizowanego na działkach nr [...], nr [...] i nr [...] w U. przez K. i A. K.. Organ II instancji uznał, że postępowania o nabycie ww. działek przez skarżących nie stanowią "zagadnienia wstępnego", a aktualnie skarżący nie są właścicielami ww. działek.

4 Skargę na ww. postanowienie wniosła K. K., która została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Gd 354/20.

5 Ponadto oddzielną skargę na ww. postanowienie wniósł A. K., która została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Gd 355/20.

6 W odpowiedziach na skargi [...] WINB wniósł o ich oddalenie.

7 Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 355/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt II SA/Gd 354/20 i II SA/Gd 355/20 oraz postanowił prowadzić je pod sygnaturą II SA/Gd 354/20.

8 Następnie sprawa o sygn. akt II SA/Gd 354/20, aktualnie dotycząca dwóch ww. skarg została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

9 W dniu 22 lipca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał wyrok o sygn. akt II SA/Gd 354/20, którym rozpoznał i oddalił skargę K. K..

10 Na wniosek skarżących Sąd sporządził uzasadnienie ww. wyroku. Motywy rozstrzygnięcia zawarte w uzasadnieniu dotyczyły wyłącznie skargi K. K..

11 Skarżący wnieśli od ww. wyroku skargę kasacyjną, opierając się na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

12 Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, tj.

13 - art. 111 § 1 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, albowiem pomimo połączenia do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi A. K. na ww. postanowienie WINB ze sprawę ze skargi K. K., pod sygn. II SA/Gd 354/20 na tożsame postanowienie, wyrok z dnia 22 lipca 2020 r. dotyczył jedynie sprawy ze skargi K. K., natomiast wyrok powinien zawierać rozstrzygnięcie co do każdej z połączonych spraw;

14 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe niezastosowanie i przyjęcie, że: a) rozstrzygnięcie w sprawie z powództwa aktualnego właściciela gruntu o wydanie nieruchomości i przywrócenie stanu zgodnego z prawem nie prowadzi do określenia właściciela gruntu, nie decyduje o istnieniu prawa, a prowadzi do odzyskania władztwa nad gruntem, a ocena legalności spornego budynku i wydanie w odniesieniu do obiektu stosownego rozstrzygnięcia nie jest niemożliwa bez uprzedniego rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy [...], podczas gdy postępowanie w sprawie [...] stanowi zagadnienie wstępne, a prawomocne rozstrzygnięcie Sądu pozwoli ocenić prawa skarżących do części nieruchomości, na której posadowiony jest obiekt budowlany (nr [...] będący w zarządzie Nadleśnictwa [...]) bądź potwierdzi, że skarżący nie dokonali zajęcia gruntów w zakresie nieruchomości stanowiącej własność Lasów Państwowych, co prowadzi do nielogicznych wniosków, że skoro Lasy Państwowe w sprawie [...] toczącej się przed sądem powszechnym wyrażają stanowisko o odmowie przekazania skarżącym prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane to skarżący nie posiadają takowego prawa, co poddane zostanie pod osąd Sądu, a wyrok prawomocny ma skutek rozszerzonej prawomocności materialnej również w odniesieniu do organów administracyjnych; b) niewzięcie pod uwagę okoliczności, że to z inicjatywy skarżących jako inwestorów zainicjowane zostało postępowanie w przedmiocie sprzedaży części lub całości nieruchomości gruntowej oznaczonej numerem [...], a zatem wynik tejże sprawy uzależnia możliwość przedłożenia przez skarżących stosownej dokumentacji w przedmiocie zalegalizowania budowy.

15 Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 48 ust. 1, 2, 4 Prawa budowlanego przez jego niezastosowanie i niewzięcie pod uwagę okoliczności, że bez rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w sprawie [...] skarżący nie mogą legitymować się wymaganą dokumentacją w celu zalegalizowania budynku posadowionego na spornym gruncie.

16 Postanowieniem z dnia 20 października 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 354/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku sprostował oczywistą omyłkę w sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lipca 2020 r. w ten sposób, że w 12 wersie wyroku po słowach "K. K." dopisać "i A. K.".

17 Ponieważ strony wnoszące skargę kasacyjną zrzekły się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. i w sprawie nie żądano przeprowadzenia rozprawy, dlatego przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

18 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

19 Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

20 Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

21 Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

22 Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za zasadny uznał zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego, tj. art. 111 § 1 p.p.s.a., w stopniu, który uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

23 Jednak uwzględnienie ww. zarzutu oznacza, że przedwczesnym byłoby merytoryczne rozpoznanie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, tj. dotyczących naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 48 ust. 1, 2, 4 Prawa budowlanego – związanych z oceną legalności zaskarżonego przez obojga skarżących do Sądu Administracyjnego postanowienia WINB w zakresie problematyki prawnej związanej z wystąpieniem tzw. "zagadnienia wstępnego". W innym wypadku, jeszcze przed formalnym rozpoznaniem skargi A. K., doszłoby de facto do merytorycznej oceny przedmiotowej sprawy, co mogłoby naruszyć istotnie prawa procesowe skarżącego, głównie związane z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego oraz prawa do obrony.

24 Przechodząc zatem do merytorycznej oceny zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 111 § 1 p.p.s.a. – mają rację skarżący, że Sąd I instancji przy wydaniu zaskarżonego wyroku pominął skargę A. K.. Pomimo uprzednio niewadliwie wydanego postanowienia o połączeniu skarg K. K. i A. K. do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, w zaskarżonym wyroku Sąd jedynie rozpoznał i rozstrzygnął o skardze K. K.. Dla tej oceny nie ma znaczenia wydane w następstwie wniesionej skargi kasacyjnej ww. postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej, ponieważ wskazana wada wyroku nie wynikała z omyłki pisarskiej, lecz stanowiła wadę procesową polegającą na pominięciu w rozpoznaniu i rozstrzygnięciu skargi A. K..

25 W tym miejscu należy wskazać, że pomimo dokonanego sprostowania, zaskarżony wyrok w swej treści wskazuje na rozpoznanie "skargi", a nie jak powinno być "skarg"; zaś dodatkowo z treścią dokonanego sprostowania nie współgra treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób jednoznaczny wynika, że Sąd I instancji rozpoznał i rozstrzygnął wyłącznie w zakresie skargi K. K., w sytuacji gdy ww. postanowienie o połączeniu, wydane na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. miało na celu rozpoznanie spraw na jednym posiedzeniu i powinno skutkować wydaniem jednego orzeczenia odnoszącego się do wszystkich spraw połączonych i rozstrzygniętych.

26 Dlatego zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 111 § 1 p.p.s.a. zawiera usprawiedliwione podstawy.

27 Z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.