Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2024 r., II OSK 1723/24

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2024 r., II OSK 1723/24

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 2 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I.H. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 60/24 w sprawie ze skargi I.H. na czynność Burmistrza Miasta [...] z dnia 5 września 2011 r. w przedmiocie włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków budynku [...] postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, postanowieniem z dnia 19 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 60/24 odrzucił skargę I. H. na czynność Burmistrza Miasta [...] z dnia 5 września 2011 r. w przedmiocie włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków budynku [...].

3 W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że pismem z dnia 11 stycznia 2024 r. I. H. wniosła skargę na czynność Burmistrza Miasta [...] z dnia 5 września 2011 r. w zakresie w jakim dotyczy ona włączenia karty adresowej budynku płożonego przy ul. [...] w [...] (dz.ew. nr [...]obr. [...]) do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta [...] (GEZ), ewentualnie, z ostrożności procesowej, gdyby Sąd uznał, że podstawą włączenia do GEZ aktualnej karty adresowej wskazanego budynku było Zarządzenie nr [...] Burmistrza Miasta [...] z dnia 14 lutego 2011 r., zaskarżono to zarządzenie w części dotyczącej ujęcia w GEZ karty adresowej tego budynku, ewentualnie, z ostrożności procesowej, w przypadku gdyby Sąd uznał, że podstawą włączenia do GEZ aktualnej karty adresowej spornego budynku było Zarządzenie nr [...] Burmistrza Miasta [...] z dnia 7 czerwca 2021 r. w sprawie: aktualizacji Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta [...], zaskarżono to zarządzenie w części dotyczącej ujęcia w GEZ karty adresowej tego budynku w załączniku do zarządzenia pod pozycją [...]. Zaskarżonej czynności zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego: a) art. 22 ust. 4 i 5 pkt. 3 w zw. z art. 3 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej u.o.z.); b) § 17 pkt. 8 i 9 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 56; dalej: rozporządzenie); c) w razie uznania, że skarżoną czynność stanowi zarządzenie Burmistrza Miasta [...] z dnia 7 czerwca 2021 r., o którym mowa w pkt. I ppkt. C, zarzucono dodatkowo naruszenie § 18b ww. rozporządzenia. Mając na uwadze podniesione uchybienia skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności skarżonej czynności w zakresie, w jakim dotyczy ona włączenia do GEZ karty adresowej przedmiotowego budynku, ewentualnie o stwierdzenie, iż skarżone zarządzenie w ww. zakresie zostało wydane z naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

4 W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta [...] wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie. W odpowiedzi wskazano m.in., że sporny budynek został wpisany do GEZ jeszcze w 2011 r., a ewidencja ta jest jawna i została opublikowana w Biuletynie Informacji Publicznej. Skarżąca w dniu 23 sierpnia 2017 r. wystąpiła do Miejskiego Konserwatora Zabytków o informacje ws. spornego budynku, a więc co najmniej wtedy uzyskała wiedzę o formie jego ochrony konserwatorskiej, jaką jest wpis do GEZ. Ponadto skarżąca w dniu 31 sierpnia 2023 r. wystąpiła o wydanie wszystkich dokumentów związanych z budynkiem, znajdujących się w archiwum miejskiego konserwatora zabytków. W dniu 5 września 2023 r. została przekazana jej informacja, że budynek figuruje w niej od 2011 r. W ocenie organu skarżąca winna była zatem dowiedzieć się o fakcie ujęcia budynku z publikacji Zarządzenia Burmistrza w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków w BIP już w 2011 r. lub przekazania informacji w 2017 r. Skarga została zaś złożona w dniu 1 grudnia 2023 r. Jest zatem spóźniona, bez względu na to, czy została złożona w trybie art. 3 § 2 pkt 4, czy pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.).

5 Uzasadniając odrzucenie przedmiotowej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w pierwszej kolejności stwierdził, że skarżąca jest właścicielem nieruchomości będącej przedmiotem sporu, zatem - zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. - ma interes prawny do wniesienia skargi, albowiem z chwilą włączenia zabytku do gminnej ewidencji zabytków powstają obowiązki obciążające zarówno jego właściciela, jak i posiadacza nieruchomości, miedzy innymi takie jak wyszczególnione w art. 5 (opieka nad zabytkiem), czy też art. 28 ust. 1 (obowiązki informacyjne) ustawy o ochronie zabytków (u.o.z.). Rozpoznając następnie skargę Sąd przyjął, że jej przedmiotem jest czynność Burmistrza Miasta [...] z dnia 14 lutego 2011 r. polegająca na włączeniu karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków. Konsekwencją natomiast ustalenia, że przedmiotem skargi jest czynność Burmistrza Miasta [...] musi być przyjęcie, że terminowość wniesienia skargi w tej sprawie ustalić należało na podstawie normy prawnej zawartej w art. 53 § 2 p.p.s.a. Ponieważ jednak zaskarżona czynność została dokonana 14 lutego 2011 r., należało zastosować ten przepis w brzmieniu obowiązującym przed jego zmianą dokonaną z dniem 1 czerwca 2017 r. na mocy ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935). Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 2 tej ustawy zmieniającej przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2, art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.

6 Sąd wskazał, że w myśl art. 52 § 3 p.p.s.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. W aktach sprawy znajduje się tymczasem pismo skarżącej z dnia 9 sierpnia 2017 r., skierowane do Miejskiego Konserwatora Zabytków, w którym informowała ona o planowanym remoncie dachu w przedmiotowym budynku. W odpowiedzi z dnia 23 sierpnia 2017 r. Konserwator pozytywnie zaopiniował zakres przedstawionych prac budowalnych w budynku skarżącej, "ujętym w gminnej ewidencji zabytków". W świetle powyższego, nawet, jeżeli skarżąca wyłącznie z ostrożności wystąpiła z wnioskiem o udzielenie zgody na przeprowadzenie prac remontowych, nie wiedząc o tym, że jej pensjonat jest ujęty w gminnej ewidencji zabytków (jak oświadczyła w piśmie z dnia 15 marca 2024 r.), to wiedzę tę powzięła lub powinna była posiąść z jednoznacznie brzmiącego pisma Konserwatora z dnia 23 sierpnia 2017 r. Jednak wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało skierowane do Burmistrza Miasta [...] dopiero w dniu 23 października 2023 r., a zatem ze znacznym przekroczeniem terminu o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a., który należało bowiem liczyć przynajmniej od sierpnia 2017 r., kiedy to skarżąca najpóźniej dowiedziała się, że jej budynek wpisany jest do rejestru zabytków. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało w niniejszej sprawie złożone przynajmniej ponad sześć lat później. Jest to tak znaczny okres, że nie sposób zdaniem Sądu przyjąć, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącej i rozpoznać skargę (art. 52 § 3 p.p.s.a. in fine). Oceny tej nie zmieniają również w ocenie Sądu wskazywane przez skarżącą rozbieżności w orzecznictwie czy też brak jednoznacznego stanowiska Prezydenta Miasta [...] w zakresie odpowiedzi, na jakiej podstawie nastąpił wpis obiektu do GEZ.

7 Mając na uwadze powyższe Sąd podniósł, że przekroczenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa powoduje, że skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

8 Skargą kasacyjną I. H. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie:

9 a. prawa materialnego:

10 i. art. 45 ust. 1, 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP polegające na ich niewłaściwym niezastosowaniu poprzez: 1) nieuwzględnienie przez Sąd I instancji, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 11 maja 2023 r. sygn. P 12/18 orzekł, iż art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r. poz. 840) w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieruchomości przez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz 2) odmowę merytorycznego rozpoznania skargi przez Sąd I instancji i w konsekwencji pozbawienie skarżącej prawa do Sądu, podczas gdy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne rozstrzygnięcie w innych sprawach mają moc powszechnie obowiązującą, są ostateczne oraz stanowią podstawę do wznowienia postępowania, tudzież uchylenia ostatecznej decyzji lub innego rozstrzygnięcia zapadłego w sprawie, zaś w stanie faktycznym zaistniały okoliczności uzasadniające konieczność merytorycznego rozpoznania skargi z uwagi na potrzebę realizacji przysługującego skarżącej konstytucyjnego prawa do Sądu;

11 ii. art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim wprowadza on zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i prawa, poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej i odrzucenie wniesionej skargi, podczas gdy w świetle przywołanej zasady organy władzy publicznej powinny działać w sposób lojalny i uczciwy względem jednostki, budząc w niej poczucie stabilności prawa i bezpieczeństwa prawnego, zaś ewentualne wątpliwości interpretacyjne powinny być rozstrzygane na korzyść skarżącego;

12 b. postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy: ;

13 i. art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. zw. z art. 166 p.p.s.a. polegający na wydaniu skarżonego orzeczenia przez Sąd I instancji w oparciu o okoliczności nieujawnione w aktach sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowych ustaleń, a to przyjęcia, że do podjęcia zaskarżonej czynności doszło w dniu 14 lutego 2011 r., oraz że skarżąca dowiedziała się o skarżonej czynności z treści pisma MKZ dnia 23 sierpnia 2017 r., podczas gdy w aktach sprawy brak karty adresowej spornej nieruchomości z daty 14 lutego 2011 r. lub wcześniejszej potwierdzającej podjęcie przez organ czynności w ustalonej przez Sąd dacie oraz brak dowodu doręczenia skarżącej pisma z dnia 23 sierpnia 2017 r.;

14 ii. art. 52 § 3 zd. 2 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji, polegający na jego niewłaściwym niezastosowaniu poprzez uznanie, iż brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania skargi, podczas gdy okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy, a w szczególności fakt, że:

15 - kwestia terminu do wywiedzenia skargi w sprawach związanych z ujęciem nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków, stanowiąca pochodną zagadnienia charakteru działań organu podjętych na podstawie art. 22 ust. 5 pkt. 1-3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - wbrew stanowisku przedstawionemu przez Sąd I instancji - jest w aktualnym orzecznictwie w dalszym ciągu prezentowana w sposób niejednolity,

16 - w 2018 r. do Trybunału Konstytucyjnego zostało skierowane pytanie prawne o ocenę zgodności art. 22 ust. 5 pkt. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z przepisami Konstytucji RP, zaś postępowanie przed Trybunałem w tej sprawie toczyło się aż do 11 maja 2023 r. i zakończyło się orzeczeniem o niezgodności omawianej procedury z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP,

17 - Burmistrz Miasta [...] wydał szereg zarządzeń, które regulowały prowadzoną przez ten organ GEZ, których treść jak również informacje udzielane skarżącej i jej pełnomocnikowi przez pracowników biura miejskiego konserwatora zabytków (dalej jako: MKZ) działających z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] wprowadziły stronę skarżącą w błąd, iż włączenie spornej nieruchomości do GEZ nastąpiło w drodze zarządzenia Burmistrza (aktu), nie zaś w drodze czynności materialno- technicznej;

18 - treść wydanych przez Burmistrza Miasta [...] zarządzeń mogła wprowadzić skarżącą w błąd, iż stanowiąca jej własność nieruchomość została włączona do GEZ więcej niż jeden raz, przy czym ostatnim aktem, który mógł stanowić przyczynę ujęcia obiektu w GEZ było Zarządzenie nr [...] z dnia 7 czerwca 2021 r. w sprawie aktualizacji Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta [...],

19 - zarówno skarżąca jak i poprzedni właściciele nieruchomości nie byli informowani o podejmowanych przez organ czynnościach i ich skutkach, jak również nie zostali pouczeni o możliwości zaskarżenia tychże czynności do sądu administracyjnego,

20 - organ podał skarżącej nieprawdziwą informację, według której miał rzekomo być zobligowanym do włączenia spornej nieruchomości do GEZ z uwagi na fakt, że figurowała ona w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków,

21 - pracownicy biura MKZ wielokrotnie zwlekali z udzielaniem istotnych informacji dotyczących prowadzonej przez ten urząd GEZ,

22 prowadziły do wniosku, że błędne przekonanie skarżącej o tym, iż nie wiąże jej 14 dniowy termin na wniesienie wezwania do usunięcia naruszenia prawa było usprawiedliwione w świetle okoliczności sprawy, a tym samym uchybienie terminowi do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa było przez skarżącą niezawinione;

23 Które to uchybienia zdaniem skarżącej ostatecznie doprowadziły do naruszenia:

24 iii. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie wniesionej skargi, podczas gdy zachodziły przesłanki do merytorycznego rozpoznania skargi z uwagi na brak winy skarżącej w niedochowaniu terminu na wniesienie wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

25 Z uwagi na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o jej rozpoznanie na rozprawie, uchylenie skarżonego orzeczenia w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

26 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

27 W pierwszej kolejności, odnosząc się do wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie należy podkreślić, że zgodnie z art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie.

28 Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

29 Wywiedziona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji błędnie bowiem przyjął, że nie zaistniały okoliczności mogące wskazywać na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie (Dz. U. z 2016 r. poz. 718).

30 Przechodząc do oceny zasadności skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności należy podzielić wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko, zgodnie z którym włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt II OZ 218/21).

31 Sąd pierwszej instancji trafnie także przyjął, że na mocy art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2, art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. W niniejszej sprawie zastosowanie znajdują zatem przepisy art. 52 i art. 53 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 czerwca 2017 r.

32 Stosownie do treści art. 52 § 3 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed ww. nowelizacji, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.

33 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności mogące wskazywać na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

34 Zwrócenia uwagi wymaga, że Burmistrz Miasta [...] wydał zarządzenie z 14 lutego 2011 r. nr [...] w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków Miasta [...], w którym wskazano, że wykaz obiektów ujętych w ewidencji stanowi załącznik do tego zarządzenia. W wykazie tym ujęto również należący do skarżącej budynek położony przy ul. [...] w [...]. Zarządzenie to zostało wprawdzie opublikowane w Biuletynie Informacji Publicznej, jednak publikacja nie zawierała kart adresowych zabytków, a tym samym dokumentu pozwalającego na pełną ocenę, czy, kiedy oraz dlaczego doszło do podjęcia przez organ czynności włączenia nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków. Co więcej, organ wydając kolejne zarządzenia w sprawie aktualizacji bądź zmiany gminnej ewidencji zabytków mógł wywołać u skarżącej uzasadnione wątpliwości co do sposobu i terminu podjęcia czynności włączenia do gminnej ewidencji zabytków karty adresowej zabytku znajdującego się przy ul. [...] w [...].

35 Ponadto w przedmiotowej sprawie dokonując oceny w zakresie winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia przedmiotowej skargi należy mieć na względzie rozbieżności, jakie zachodzą w orzecznictwie sądów administracyjnych co do charakteru działań organu podjętych na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 1–3 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków. Zgodnie z pierwszym poglądem, podzielanym przez WSA w Krakowie, działania takie należy uznać za tzw. inne czynności organu administracji, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (m.in. orzeczenia NSA z: 14 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 1166/21; 10 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 1952/22; 8 czerwca 2022 r., sygn. akt II OZ 335/22; 18 maja 2021 r., sygn. akt II OZ 218/21; 20 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 753/20; wyroki WSA w Krakowie z: 7 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1507/16; 14 września 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 666/21; 31 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 1523/22, 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1361/23). Zgodnie z drugim, działania organu podjęte na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 1–3 ustawy o ochronie zabytków należy uznać za akty jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (m.in. orzeczenia NSA z: 13 września 2023 r., sygn. akt II OSK 2748/18; 25 marca 2020 r., sygn. akt II OZ 244/20; 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2700/16; 14 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1950/12; wyroki WSA w Warszawie z: 12 lipca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1235/19; 29 lipca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 112/21; 10 sierpnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2018/18). Zaskarżenie zarządzenia jako aktu z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. następowało natomiast w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i art. 52 § 4 p.p.s.a. w jego brzmieniu sprzed ww. nowelizacji, w którym wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie było ograniczone żadnym terminem.

36 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prezentowana w orzecznictwie rozbieżność stanowisk co do charakteru działań organu podjętych na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 1–3 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków oraz podejmowanie przez organ kolejnych zarządzeń w sprawie aktualizacji bądź zmiany gminnej ewidencji zabytków, wywołały u skarżącej uzasadnione wątpliwości zarówno co do samego przedmiotu jak i trybu zaskarżenia włączenia karty adresowej spornego zabytku do gminnej ewidencji zabytków, o czym niezbicie świadczy wniesienie skargi "w oparciu o art. 101 ust. 1 Ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 i 6 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...)" zarówno na czynność Burmistrza Miasta [...] z 05.09.2011 r. w zakresie włączenia do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta [...] karty adresowej budynku [...] położonego przy ul. Kornela [...] w [...], jak i na zarządzenie Burmistrza Miasta [...] nr [...] z 14 lutego 2011 r. w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków Miasta [...], a także zarządzenie Burmistrza Miasta [...] nr [...] z dnia 7 czerwca 2021 r. w sprawie aktualizacji Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta [...]. Z tych względów należy uznać, że uchybienie terminu do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa nastąpiło bez winy skarżącej. Zasadny okazał się zatem podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 52 § 3 zd. 2 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji oraz art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

37 Słusznie także podnosi się w tej skardze, iż oparcie przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia o uznanie, iż skarżąca dowiedziała się o zaskarżonej czynności z treści pisma Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia 23 sierpnia 2017 r., w sytuacji braku w aktach sprawy dowodu doręczenia tego pisma skarżącej, stanowiło naruszenie art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za przedwczesne odnoszenie się do zarzutów merytorycznych skargi kasacyjnej, w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę z powodów formalnych i nie przeprowadził kontroli zaskarżonej czynności.

38 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.