Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r., II GZ 913/14

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r., II GZ 913/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 28 października 2014 r., sygn. akt VI SA/Sz 49/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie płatności środowiskowej na rok 2012 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać wniosek J.W. o przyznanie prawa pomocy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w S.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 28 października 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 49/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. w pkt 2 oddalił wniosek J.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.

3 W uzasadnieniu Sąd wskazał, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sytuacji, gdy Sąd wydał uprzednio prawomocne postanowienie w tym przedmiocie, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu. Nadto w aktualnie złożonym wniosku skarżący nie odwołał się do przesłanki, o której mowa w art. 165 p.p.s.a., a więc istotnej zmiany jego sytuacji majątkowej, powielając w treści wniosku znane już Sądowi dane. Skarżący w dalszym ciągu nie przedstawił żadnych bardziej konkretnych informacji i dokumentów uprawdopodobniających złą kondycję finansową i niezdolność do pracy. Po raz kolejny ogólnikowo odwołał się do złego stanu zdrowia i pozostawania na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, a także wskazał na kwestie związane z doręczaniem pism sądowych przez firmę kurierską, która pozostawia przesyłki polecone sąsiadom. Zdaniem skarżącego niedoręczanie osobiste pism z Sądu, w tym wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, miało usprawiedliwić jego bierną postawę procesową w zakresie uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, jak i teraz nieuiszczenie wpisu sądowego.

4 W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił powyższych twierdzeń strony przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wyjaśnił, że kwestia prawidłowości doręczania pism stronie w niniejszym postępowaniu, podlegała analizie w postanowieniu z dnia 25 sierpnia 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Sąd również dodał, że kolejny wniosek o udzielenie prawa pomocy został przez skarżącego wykorzystany niezgodnie z przypisaną mu funkcją gwarancyjną i ma na celu jedynie przedłużenie postępowania sądowego. W toku całego postępowania skarżący nie realizował nałożonych na niego obowiązków dotyczących złożenia odpowiednich dokumentów, dlatego też złożenie kolejnego wniosku o udzielenie prawa pomocy w sytuacji, gdy skarga nie została opłacona, nie mogło wywrzeć skutku w postaci dalszego przedłużania postępowania.

5 Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego pkt 2 sentencji postanowienia, Sąd wskazał art. 247 p.p.s.a, zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Za skargę oczywiście bezzasadną uważa się także skargę podlegającą odrzuceniu.

6 J.W. złożył zażalenie na powyższe postanowienie i wniósł o jego uchylenie w całości, a także o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych w wysokości 200 zł.

7 W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że zawarł w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zgodne z prawdą. Wobec tego nie jest dla niego zrozumiałe kwestionowanie tych danych przez WSA w S.. Ponownie powołał się na swój stan zdrowia, który uniemożliwia mu poruszanie się, ponieważ chodzi o kulach, czeka na termin operacji wymiany biodra, a także na okoliczność otrzymywania korespondencji kierowanej do niego od sąsiadów. Do zażalenia dołączył zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia wydane dla potrzeb zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności z dnia 29 sierpnia 2014 r.

8 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

9 Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

10 W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że Sąd może odmówić przyznania prawa pomocy z powodu oczywistej bezzasadności skargi (art. 247 p.p.s.a.), jedynie w tych przypadkach, gdy nie doprowadzi to do naruszenia prawa do sądu.

11 Oczywista bezzasadność skargi zachodzi wówczas, gdy dla każdego prawnika z góry, bez konieczności dokonywania głębszej analizy stanu faktycznego i prawnego jest zupełnie oczywiste, że skarga nie może zostać uwzględniona (np. postanowienia NSA: z dnia 19 sierpnia 2009 r., I OZ 788/09, LEX nr 552419, z dnia 28 stycznia 2009 r., I OZ 35/09, LEX nr 551912, oraz z dnia 4 czerwca 2008 r., II OZ 561/08, LEX nr 494352). Innymi słowy zastosowanie art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie (zob. postanowienia NSA: z dnia 28 lutego 2012 r., II FZ 73/12, LEX nr 1121126, oraz z dnia 14 marca 2012 r., II GZ 82/12, LEX nr 1121172). W przeciwnym razie mogłoby dojść do naruszenia konstytucyjnego prawa strony do sądu. Potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (np. postanowienia NSA: z dnia 20 września 2006 r., II FZ 564/06, niepubl., z dnia 15 lipca 2008 r., II GZ 146/08, LEX nr 493853, oraz z dnia 22 lutego 2012 r., I OZ 1110/11, LEX nr 1120723; zob. także H. Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy..., s. 27). Nadto w postanowieniu z dnia 18 czerwca 2008 r., II OZ 608/08, LEX nr 493575, NSA stwierdził, że prawo pomocy nie przysługuje również w sytuacji, gdy strona nie uzupełniła braków formalnych skargi w terminie ( art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

12 Żadna z opisanych sytuacji nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, a zatem Sąd nie miał podstaw prawnych do zastosowania omawianego przepisu.

13 Dodatkowo należy zauważyć, że z zaświadczenia lekarskiego dołączonego do zażalenia wynika, że pacjent wymaga opieki drugiej osoby ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji. We wszystkich pismach kierowanych do WSA w S. skarżący powoływał się na swój pogarszający się stan zdrowia, który uniemożliwia mu terminowe wykonanie nałożonych przez Sąd obowiązków, dlatego też konsekwentnie podtrzymywał wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Nadto w formularzu PPF skarżący zawarł dokładne dane o stanie rodzinnym majątku i dochodach, które nie powinny budzić wątpliwości, co do wiarygodności tego oświadczenia. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., w przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony, zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi jego wątpliwości, powinien wezwać stronę do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia stosownych dokumentów źródłowych. W orzecznictwie podkreśla się, że sąd, rozpoznając wniosek strony o przyznanie prawa pomocy, nie prowadzi postępowania dowodowego, lecz jedynie ocenia oświadczenie strony, uzupełnione ewentualnie w trybie art. 255 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 6 marca 2012 r., II OZ 137/12).

14 Zatem art. 255 p.p.s.a. nie powinien być stosowany w ten sposób, że w każdym przypadku Sąd jest zobowiązany do weryfikacji danych zawartych w oświadczeniu strony. Bowiem dopiero w sytuacji, gdy oświadczenie jest niewystarczające do dokonania oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych lub stanu rodzinnego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy lub budzi wątpliwości, możliwe jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego.

15 Należy podkreślić, że sąd powinien zawsze kierować się celem instytucji prawa pomocy, to jest zapewnieniem stronie dostępu do sądu. W ocenie Sądu kasacyjnego przebieg postępowania w rozpoznawanej sprawie świadczy o naruszeniu tego prawa.

16 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

17 .