Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2006 r., II GW 4/06

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2006 r., II GW 4/06

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grabowski (spr.) Sędziowie NSA Stanisław Biernat Jan Kacprzak Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 17 lipca 2006 r. nr [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Ministrem Środowiska a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w przedmiocie opłat eksploatacyjnych postanawia: wskazać jako organ właściwy do rozpoznania sprawy Ministra Środowiska

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia 12 lipca 2005 r. Nr ŚR III 7513/32/05 Starosta Pilski na podstawie art. 85 a) ustawy - Prawo geologiczne i górnicze wymierzył na rzecz F. opłatę eksploatacyjną na w wysokości 320.000 zł. za wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji Wojewoda Wielkopolski, działając jako organ wyższego stopnia, decyzją z dnia 16 listopada 2005 r. Nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie. Decyzja ta jest ostateczna i nie była zaskarżona do sądu administracyjnego.

3 Na powyższą decyzję Wojewody Wielkopolskiego D.B. złożyła skargę w trybie art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie, którego Prezes przekazał ją w dniu 12 stycznia 2006 r. Ministrowi Środowiska. Dnia 30 stycznia 2006 r. Minister Środowiska przekazał tę skargę do rozpatrzenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Poznaniu uznając, że jest to organ właściwy rzeczowo. W dniu 15 maja 2006 r. SKO w Poznaniu przekazało tę skargę Ministrowi Środowiska, wskazując go jako organ właściwy do jej załatwienia. Minister Środowiska uznał powyższe stanowisko SKO w Poznaniu za błędne i ponownie przesłał tę skargę do rozpatrzenia SKO w Poznaniu stwierdzając, że organem właściwym do orzekania w sprawie nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia i powołał się na wejście w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w podziale zadań i kompetencji administracji terenowej (Dz. U. Nr 175, poz. 1462 ze zm.), zgodnie z którą, z dniem 1 stycznia 2006 r. kompetencje wojewody (jako organu administracji geologicznej) przejął marszałek województwa.

4 SKO w Poznaniu pismem z dnia 17 lipca 2006 r. zwróciło się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie, że do rozpatrzenia skargi D.B. właściwy jest Minister Środowiska. W uzasadnieniu wniosku organ podniósł, że w myśl art. 235 § 1 k.p.a. skargę w sprawie, w której w toku postępowania administracyjnego została wydana decyzja ostateczna, uważa się zależnie od jej treści za żądanie wznowienia postępowania lub za żądanie stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu. Zgodnie z treścią art. 157 § 1 k.p.a., właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a zgodnie z zasadą kompetencyjną z art. 17 pkt 2 k.p.a. organami wyższego stopnia w stosunku do wojewodów są właściwi w sprawie ministrowie. Ponieważ treść skargi D.B. wskazuje na żądanie unieważnienia decyzji Wojewody, zatem skargę powinien rozpatrzyć Minister Środowiska.

5 Wnioskujący organ stwierdził, że zmiana przepisów w zakresie właściwości rzeczowej wojewodów i organów jednostek samorządu terytorialnego, nie przekreśli właściwości instancyjnej wynikającej z art. 17 pkt 1 k.p.a. Ponadto, Minister Środowiska nie wyjaśnił, dlaczego niniejszą skargę ma rozpoznać SKO w Poznaniu, skoro ze względu na miejsce zamieszkania strony i ze względu na położenie nieruchomości (art. 21 § 1 pkt 1 i 3 k.p.a.) właściwe byłoby SKO w Pile.

6 W odpowiedzi na powyższy wniosek Minister Środowiska wniósł o przyjęcie, że organem właściwym w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji wojewody, która przed dniem 1 stycznia 2006 r. została podjęta w trybie odwoławczym od decyzji starosty w sprawach z zakresu administracji geologicznej, jest SKO. Stwierdził, że od dnia 1 stycznia 2006 r., to jest wraz z wejściem w życie w/w ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., wojewoda nie jest już w stosunku do starostów (jako organów administracji geologicznej) organem wyższego stopnia. Ustawa ta uchyliła art. 103 a) ust. 4 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, zatem organem wyższego stopnia w stosunku do starosty - w obecnym stanie prawnym - jest SKO, zgodnie z treścią art. 17 pkt 1 k.p.a. Decyzja z dnia 16 listopada 2005 r. została co prawda podjęta w stanie prawnym, kiedy kompetencje organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji przysługiwały Ministrowi Środowiska, jednakże z dniem 1 stycznia 2006 r. ocena ta utraciła swą aktualność. Wobec braku przepisu szczególnego wskazującego, który organ jest organem wyższego stopnia w stosunku do starosty, jako organu administracji geologicznej należy przyjąć, że organem tym stało się SKO i tym samym jest ono właściwe w sprawach wynikających z art. 157 k.p.a. Zdaniem Ministra Środowiska, zasada bezpośredniego stosowania nowej ustawy prowadzi do wniosku, że zaistniałą sytuację należy traktować tak, jak gdyby zachodziła potrzeba wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji samorządowego kolegium odwoławczego podjętej w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji starosty (jako organu administracji geologicznej).

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8 Istota problemu na gruncie rozpoznawanego sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy właściwość organu administracji do rozpatrzenia przedmiotowej skargi należy oceniać na podstawie przepisów obowiązujących po dniu 1 stycznia 2006 r., to jest dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w podziale zadań i kompetencji administracji terenowej (Dz. U. Nr 175, poz. 1462 ze zm.), czy też na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania ostatecznej decyzji administracyjnej, to jest w dniu 16 listopada 2005 r.

9 Zgodnie z treścią art. 235 § 1 k.p.a., skargę w sprawie, w której w toku postępowania administracyjnego została wydana decyzja ostateczna, uważa się zależnie od jej treści za żądanie wznowienia postępowania lub za żądanie stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu. W myśl art. 157 § 1 k.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 tej ustawy jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Zgodnie z treścią 17 pkt 2 k.p.a. organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są w stosunku do wojewodów – właściwi w sprawie ministrowie.

10 Faktem jest, że obecnie SKO jest organem wyższego stopnia w stosunku do starosty, jako organu administracji geologicznej pierwszej instancji (w myśl art. 17 pkt 1 k.p.a.). To jednak, czy dać pierwszeństwo zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi wynikać z konkretnej sprawy, charakteru przepisów podlegających zmianie, biorąc jednocześnie pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady.

11 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, decydującą kwestią dla rozstrzygnięcia niniejszego sporu kompetencyjnego jest okoliczność, że przedmiotowa decyzja 16 listopada 2005 r. została wydana w stanie prawnym, kiedy kompetencje organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji wojewody (jako organu administracji geologicznej II instancji) przysługiwały Ministrowi Środowiska.

12 Bezzasadna jest zatem argumentacja powoływana przez Ministra Środowiska w odpowiedzi na wniosek SKO, że od dnia 1 stycznia 2006 r., wojewoda nie jest już w stosunku do starostów, jako organów administracji geologicznej, organem wyższego stopnia i że w obecnym stanie prawnym, zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 17 pkt 1 k.p.a., organem wyższego stopnia, a tym samym organem właściwym w sprawach wynikających z art. 157 k.p.a., jest samorządowe kolegium odwoławcze. W dacie, kiedy Wojewoda Wielkopolski orzekał w niniejszej sprawie, to jest w dniu 16 listopada 2005 r., był bowiem organem wyższego stopnia i wydał decyzję w drugiej instancji. Błędnie przy tym Minister Środowiska podnosi, że zgodnie z zasadą bezpośredniego stosowania nowej ustawy, zachodzi potrzeba wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji samorządowego kolegium odwoławczego, podjętej w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji starosty.

13 Z przytoczonych względów oraz z uwagi na treść skargi D.B., która – co podkreślił wnioskujący organ – wskazuje na żądanie unieważnienia decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 16 listopada 2005 r., Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 15 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazał Ministra Środowiska, jako organ właściwy do jej rozpoznania, zgodnie z treścią art. 157 § 1 k.p.a.