Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2022 r., II GW 28/22

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2022 r., II GW 28/22

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Starosty Bydgoskiego z dnia 11 maja 2022 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Bydgoskim a Prezydentem Miasta Bydgoszcz w przedmiocie przekazania prawa jazdy organowi postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Bydgoszcz jako organ właściwy w sprawie.

Uzasadnienie

2 Pismem z 28 kwietnia 2022 r. Starosta Bydgoski (dalej "Starosta") wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Bydgoszcz (dalej "Prezydent") poprzez wskazanie Prezydenta jako organu właściwego do rozpoznania sprawy prowadzonej z urzędu dotyczącej przekazania prawa jazdy niemieckiemu organowi właściwemu do wydawania praw jazdy.

3 Wskazał, że 31 marca 2022 r. wpłynęło zawiadomienie o wydaniu postanowienia o zatrzymania prawa jazdy wraz z postanowieniem z 23 lutego 2022 r., w którym M.B. orzeczono zatrzymać niemieckie prawo jazdy nr [...] wydane przez F. Prokuratura Rejonowa Bydgoszcz-Południe w Bydgoszczy w postanowieniu wskazała, że M.B. na stałe mieszka w Niemczech, a w Polsce wskazał adres do doręczeń ([...]2 Pawłówek). Pisma zostały w pierwszej kolejności przesłane do Urzędu Miasta w Bydgoszczy, jednak Prezydent nie uznał się za organ właściwy do rozpatrzenia sprawy i przekazał akt do Starostwa Powiatowego w Bydgoszczy, uzasadniając, że miejscem zamieszkania M.B. są Niemcy, a adresem do doręczeń [...]2 Pawłówek, czyli miejscowość na terenie powiatu bydgoskiego.

4 Prokuratura Rejonowa Bydgoszcz-Południe w Bydgoszczy poinformowała, że miejscem popełnienia przestępstwa przez M.B., zamieszkałego na terenie Niemiec, jest Bydgoszcz ul. [...]1.

5 Zdaniem Starosty, zarówno przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej "k.p.a."), jak również art. 136 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.; dalej "p.r.d.") wskazują na właściwość Prezydenta.

6 Starosta podkreślił, że bez znaczenia pozostaje fakt wskazania adresu do doręczeń, jeśli można jednoznacznie określić właściwość organu zobligowanego do odesłania prawa jazdy do organu zagranicznego, który je wydał.

7 W odpowiedzi na wniosek Starosta Bydgoski wniósł o wskazanie, że organem właściwym do załatwienia sprawy jest Starosta Bydgoski, ponieważ złożenie wniosku o rozstrzygnięcie wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest przedwczesne w świetle dyspozycji art. 21 § 2 k.p.a., bowiem przed ewentualnym złożeniem wniosku o rozstrzygnięcie na tej podstawie sporu kompetencyjnego organ ten miał obowiązek podjąć wszystkie niezbędne czynności, mające na celu ustalenie miejsca zamieszkania/pobytu lub ostatniego miejsca zamieszkania/pobytu strony w Polsce.

8 Wyjaśnił, że sprawa została przekazana Staroście, ponieważ jako adres do doręczeń osoba może wskazać każdy adres, w tym adres miejsca, w którym aktualnie przebywa. Starosta skierował do Prokuratury pytanie o miejsce zdarzenia. Inne czynności wyjaśniające miejsce zamieszkania/pobytu M.B. w Polsce nie były przez Starostę podejmowane.

9 Na podstawie art. 21 § 1 i 2 k.p.a. dopiero jak nie można ustalić właściwości miejscowej na podstawie miejsca zamieszkania lub pobytu w kraju, ustala się właściwość według miejsca zdarzenia. Przed ew. wdaniem się w spór kompetencyjny obowiązkiem Starosty było więc podjęcie niezbędnych czynności wyjaśniających mających na celu ustalenia miejsca zamieszkania/pobytu w Polsce.

10 Prezydent ustalił, że ostatnim miejscem zamieszkania M.B. był Gdańsk, co oznacza, że nie ma podstaw do zastosowania art. 21 § 2 k.p.a.

11 Zdaniem Prezydenta, zastosowanie art. 136 ust. 2 p.r.d. mogłoby nastąpić jedynie w przypadku, jeżeli organ, w wyniku podjętych czynności wyjaśniających z udziałem strony, ustaliłby, iż nie ma on żadnego miejsca zamieszkania na terytorium RP, co w tym przypadku nie miało miejsca.

12 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Na podstawie art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Rozstrzyganie wspomnianych sporów o właściwość objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

14 W pierwszej kolejności należało ustalić, czy sprawa ta należy do właściwości NSA. Zgodnie bowiem z art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, z wyjątkiem przypadków określonych w pkt 2-4 rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu –sąd administracyjny. Na gruncie niniejszej sprawy organem tym byłoby Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy, które przesłało wniosek Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zgodnie z właściwością.

15 Zdaniem NSA, rozpoznawany wniosek słusznie został przekazany NSA do rozpoznania, ponieważ sprawa, w której został wniesiony, tj. przekazanie prawa jazdy, nie stanowi sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a., lecz czynność określoną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przedmiotem kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą być zaś również spory pomiędzy organami w kwestii właściwości (kompetencji) organów dotyczących czynności lub aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skoro bowiem podlegają one kontroli legalności sądów administracyjnych, a w systemie prawa brak jest uniwersalnych rozwiązań dotyczących rozwiązywania takich sporów, to przyjąć należy, że art. 4 p.p.s.a. w związku z art. 15 pkt 4 p.p.s.a. stanowi podstawę do rozstrzygania o tych sporach przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. np. postanowienie NSA z 8 czerwca 2021 r., sygn. akt II GW 25/21).

16 Zgodnie z art. 136 p.r.d., w przypadku, o którym mowa w art. 135b ust. 1 (zatrzymania prawa jazdy wydanego w kraju), Policja przekazuje niezwłocznie, jednak nie później niż w ciągu 7 dni od dnia zatrzymania prawa jazdy, informację o zatrzymaniu prawa jazdy, według właściwości, sądowi uprawnionemu do rozpoznania sprawy o wykroczenie, prokuratorowi lub staroście (ust. 1). W przypadku, o którym mowa w art. 135b ust. 2 (zatrzymania prawa jazdy wydanego przez państwo inne niż RP), zatrzymany dokument, z wyjątkiem przypadku określonego w art. 135a ust. 1 pkt 1 lit. c, Policja przekazuje niezwłocznie, jednak nie później niż w ciągu 7 dni od dnia zatrzymania dokumentu, według właściwości, sądowi uprawnionemu do rozpoznania sprawy o wykroczenie, prokuratorowi lub staroście (ust. 2). Jeżeli prawo jazdy zostało wydane przez państwo inne niż Rzeczpospolita Polska i kierujący pojazdem nie ma miejsca zamieszkania na jej terytorium, prawo jazdy przekazuje się niezwłocznie staroście właściwemu ze względu na miejsce naruszenia przepisów prawa o ruchu drogowym. Starosta niezwłocznie przekazuje zatrzymane prawo jazdy do właściwego organu państwa, w którym zostało ono wydane (ust. 3).

17 Skoro zatrzymanie prawa jazdy odbiera stronie uprawnienia nadane decyzją administracyjną, to przekazanie prawa jazdy stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

18 Konsekwencją przyjęcia, że przedmiotem sporu nie jest sprawa w rozumieniu art. 1 k.p.a., lecz czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest to, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego określające właściwość miejscową organu (art. 21) – wbrew twierdzeniom stron – nie mają zastosowania, a mogą być jedynie wskazówką interpretacyjną w procesie wykładni.

19 Zdaniem NSA, należało uznać, że organem właściwym do rozpoznania sprawy jest Prezydent Miasta Bydgoszcz.

20 Stosownie do art. 136 ust. 3 p.r.d. jeżeli prawo jazdy zostało wydane przez państwo inne niż Rzeczpospolita Polska i kierujący pojazdem nie ma miejsca zamieszkania na jej terytorium, prawo jazdy przekazuje się niezwłocznie staroście właściwemu ze względu na miejsce naruszenia przepisów prawa o ruchu drogowym.

21 Jak wynika z przesłanych dokumentów, w tym z informacji uzyskanej z Prokuratury, M.B. nie zamieszkiwał na terenie Rzeczypospolitej Polskiej i posiadał prawo jazdy wydane przez organ niemiecki. Wobec tego należało przyjąć, że właściwy jest starosta właściwy dla miejsca naruszenia przepisów prawa o ruchu drogowym. Do naruszenia przepisów doszło w Bydgoszczy przy [...]1, wobec tego przekazanie zatrzymanego w niniejszej sprawie prawa jazdy należy do właściwości starosty Miasta Bydgoszcz, które jest miastem na prawach powiatu. Wobec tego funkcję starosty pełni w nim Prezydent Miasta i to on powinien zająć się przekazaniem zatrzymanego prawa jazdy organowi zagranicznemu.

22 Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.