Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2016 r., II GSK 599/15

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2016 r., II GSK 599/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia del. WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Sobińska po rozpoznaniu w dniu 13 września 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Po 461/14 w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. P. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 567 (pięćset sześćdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Sygn. akt:

3 II GSK 599/15

UZASADNIENIE

4 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn.. akt: II SA/Po 461/14 oddalił skargę K. P. (dalej: skarżący, skarżący kasacyjnie, strona) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

5 [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 107 ust. 1 w zw. z ust. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz.U. Nr 227, poz. 1367; dalej: u.p.t.n.), nałożył na K. P. – prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "[...]" z siedziba w D.– karę pieniężną w wysokości 3.250,00 zł za naruszenia określone w załączniku do u.p.t.d.: Lp. 1.1.4, l.p. 1.2, l.p.1.4., l.p. 3.2.1, l.p. 3.4.1.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zaskarżonym następnie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wyroku przyjął za podstawę orzekania następujący stan faktyczny.

7 W dniu [...] września 2013 r. w miejscowości R., na drodze krajowej nr [...], przeprowadzono kontrolę pojazdu samochodowego [...]wraz z naczepą, którym kierował Z. K., dokonującego krajowego przewozu rzeczy ([...]) na trasie [...]. Pojazd nie był oznakowany tablicami barwy pomarańczowej. Przewóz wykonywała firma "[...]" w D., załadowcą była firma "[...]" w K., odbiorcą zaś przewożonego towaru była firma "[...]" w M. Przewożony towar był towarem niebezpiecznym o numerze [...] (kulki polimeryczne, ekspandujące, wydzielające pary palne). Potwierdza to okazany dokument przewozowy oraz przeprowadzona kontrola ładowni, z której sporządzono dokumentację fotograficzną dołączoną do akt niniejszej sprawy. W trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego uzyskano kartę charakterystyki produktu, zgodnie z którą wskazany towar, będący materiałem niebezpiecznym o numerze [...], podlega przepisom umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz.U. z 2013 r., poz. 815).

8 W toku kontroli ustalono, po pierwsze, że przewożony towar niebezpieczny był zapakowany w worki foliowe umieszczone w opakowanie kartonowym na 22 paletach. Kierowca przedstawił do kontroli, jako dokument przewozowy, "WZ", który nie spełniał wymagań określonych w przepisach ADR dla dokumentu przewozowego.

9 Po drugie, organ administracyjny wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami kierowca przewożący materiał niebezpieczny o numerze [...] obowiązany był posiadać potwierdzenie odbytego kursu na przewóz materiałów niebezpiecznych w formie zaświadczenia ADR dla kierowcy. Ustalono, że Z. K. wykonujący wskazany przewóz nie posiadał odpowiednich kwalifikacji. Okoliczność ta została przez niego potwierdzona w protokole przesłuchania.

10 Po trzecie, kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał podczas kontroli instrukcji pisemnej dla kierowcy zgodnej z wzorem określonym w umowie europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych ADR.

11 Po czwarte, kontrolowany pojazd został wyposażony w gaśnice niezgodne z przepisami umowy ADR. W czasie kontroli w jednostce transportowej znajdowała się tylko jedna gaśnica o pojemności środka gaśniczego 6 kg. Na podstawie wskazanej umowy ADR, w jednostce o dopuszczalnej masie całkowitej większej niż 7,5 tony powinna znajdować się jedna lub więcej gaśnic przenośnych o minimalnej pojemności całkowitej 12 kg proszku gaśniczego, z których co najmniej jedna powinna mieć minimalną pojemność 6 kg.

12 Po piąte, pomimo realizowania przez stronę przewozu wskazanego materiału niebezpiecznego w ilości wymagającej oznakowania jednostki transportowej tablicami barwy pomarańczowej, kierowca kierując kontrolowanym pojazdem nie oznakował go wymaganymi tablicami ostrzegawczymi.

13 W związku z powyższym organ stwierdził, że strona naruszyła przepisy: 5.4.1.1.1; 8.2.1; 5.4.3; 8.1.4; 5.3.2.1.1 załącznika A i B umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych.

14 Według organu pierwszej instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazywał, że strona nie dochowała należytej staranności przy wykonywaniu przewozu. Kierowca pomimo wątpliwości, o których wspomniała strona w wyjaśnieniach z dnia [...] października 2013 r., podjął ładunek i wyruszył w trasę. W tej sytuacji nie może być mowy o zdarzeniach i okolicznościach, którym podmiot nie mógł zapobiec. Przewoźnik wiedząc o wątpliwościach kierowcy powinien był dokładniej sprawdzić charakterystykę materiału, który zamierzał przewieźć.

15 Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie, zgodnie ze stwierdzonym stanem faktycznym oraz na podstawie protokołu kontroli z dnia [...] września 2013 r., nie mógł odstąpić od nałożenia na stronę kary na podstawie art. 109 ust. 1 u.p.t.n. Strona nie przedstawiła bowiem żadnych wiarygodnych dowodów na potwierdzenie, że nie miała wpływu na powstałe naruszenia.

16 K.P. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 109 u.p.t.n. Skarżący wskazał, że organ pierwszej instancji bezpodstawnie nałożył na niego karę pieniężną. W związku z tym wniósł o uchylenie decyzji w całości jako wydanej z rażącym naruszeniem materialnego prawa administracyjnego oraz przepisów proceduralnych.

17 Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4, art. 11, art. 13, art. 20, art. 59 oraz art. 107 u.p.t.n., przepisów 5.4.1.1.1; 8.2.1; 5.4.3; 8.1.4; 5.3.2.1.1 załącznika A i B umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych oraz przepisów lp. 1.1 pkt 4, l.p. 1.2, l.p. 1.4, l.p. 1.5. pkt 1, l.p. 3.4 pkt 1 załącznika do u.p.t.n. – utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

18 W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie oznaczenie przesyłki znajdującej się w kontrolowanej jednostce ładunkowej odpowiadało oświadczeniu nadawcy zawartym w liście przewozowym – dokumencie WZ. Z twierdzeń skarżącego wynika natomiast, że kierowca zainteresował się charakterem przewożonego ładunku, widząc na opakowaniach oznaczenia właściwe dla materiałów niebezpiecznych. Uznanie, że kierowca miał świadomość przed rozpoczęciem przewozu, że towar ładowany do pojazdu jest oznakowany jako towar niebezpieczny, wyklucza możliwość przyjęcia braku wpływu strony na stwierdzone naruszenia. Na opakowaniach wskazano nazwę towaru – [...], który wskazano również na dokumencie WZ. Przewoźnik nigdy nie powinien podejmować ładunku do czasu sprawdzenia, czy przesyłka (określenie przewożonych rzeczy) odpowiada oświadczeniom nadawcy zawartym w liście przewozowym.

19 K. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, żądając uchylenia decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014 r. oraz decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2013 r. Skarżący zarzucił decyzji odwoławczej naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego: art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. i art. 27 Konstytucji RP oraz art. 107 u.p.t.n.

20 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając podniesione w skardze argumenty za niezasadne.

21 Sąd pierwszej instancji wskazał, iż spór pomiędzy stronami niniejszego postępowania sądowego dotyczy stwierdzenia, czy strona skarżąca w dniu [...] września 2013 r. na drodze krajowej nr 5 realizowała przewóz towaru niebezpiecznego o numerze [...] ([...]- kulki polimeryczne, ekspandujące, wydzielające pary palne), a tym samym, czy przewóz tego towaru podlegał rygorom wypływającym z przepisów umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz.U. z 2013 r., poz. 815; dalej: umowa ADR) oraz ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz.U. Nr 227, poz. 1367; dalej: u.p.t.n.).

22 Organy administracyjne obu instancji ustaliły, że poddany kontroli pojazd samochodowy wraz z naczepą, dokonujący krajowego przewozu rzeczy na trasie [...], pomimo wykonywania przewozu wskazanego towaru niebezpiecznego, nie był oznakowany tablicami barwy pomarańczowej. Ponadto przewóz ten nie spełniał szeregu wymogów wypływających z przepisów 5.4.1.1.1; 8.2.1; 5.4.3; 8.1.4 załącznika A i B umowy ADR oraz przepisów lp. 1.1 pkt 4, l.p. 1.2, l.p. 1.4, l.p. 1.5. pkt 1, l.p. 3.4 pkt 1 załącznika do u.p.t.n.

23 Według strony skarżącej, w opakowaniach zaopatrzonych nalepkami ostrzegawczymi zgodnymi ze wzorem określonym w umowie ADR znajdował się zupełnie inny materiał. Przewożony ładunek nie był towarem niebezpiecznym w rozumieniu przepisów umowy ADR.

24 W ocenie sądu pierwszej instancji nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko skarżącego, że w opakowaniach zaopatrzonych nalepkami ostrzegawczymi zgodnymi ze wzorem określonym w umowie ADR znajdował się inny materiał, który nie był materiałem niebezpiecznym, gdyż na opakowaniach, jak również na dokumencie WZ widniała nazwa towaru: "[...]".

25 Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż skarżący nie wskazał, jaki towar miał być przewożony we wspomnianych opakowaniach. Z przywołanego przez stronę w skardze przepisu art. 109 ust. 1 u.p.t.n. wypływa zaś konieczność przedstawienia przez stronę dowodów na okoliczność braku wpływu na powstanie naruszenia prawa i jednocześnie, że naruszenie nastąpiło wskutek działania osób trzecich lub wskutek zdarzeń i okoliczności, którym strona nie mogła zapobiec.

26 Zdaniem WSA w Poznaniu, bezzasadny jest zarzut skarżącego, według którego to na nadawcy, nie zaś na przewoźniku, ciążył obowiązek wyposażenia kierowcy w odpowiedni dokument przewozowy. Zgodnie z brzmieniem wspomnianego art. 13 u.p.t.n., obowiązek taki spoczywa na uczestniku przewozu towarów niebezpiecznych. Uczestnikami tymi są, w świetle art. 2 pkt 8 u.p.t.n., m.in. podmioty wymienione w ADR. W dziale 1.4 ADR, zatytułowanym: "Obowiązki uczestników przewozu w zakresie bezpieczeństwa", głównymi uczestnikami przewozu są: nadawca, przewoźnik i odbiorca. W związku z tym, w świetle przytoczonej regulacji, przewoźnik towarów niebezpiecznych jest obowiązany do wyposażenia kierowcy we właściwy dokument przewozowy. Niespełnienie tego wymogu skutkuje nałożeniem na niego wskazanej kary administracyjnej.

27 W ocenie Sądu, organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, dokonując jednocześnie wszechstronnej oceny zebranego w toku kontroli materiału dowodowego, który legł u podstaw zaskarżonych decyzji. Ponadto, stanowisko wyrażone w decyzjach organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę określoną w art. 107 § 3 k.p.a.

28 W związku z powyższym Sąd uznał, że zarzuty skargi, wskazujące na naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego: art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. i art. 27 Konstytucji RP, art. 107 u.p.t.n., nie zasługują na uwzględnienie.

29 K. P. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1) i 2) p.p.s.a. naruszenie:

30 I. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to:

31 a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, w sytuacji ewidentnego naruszenia przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegającego na wydaniu decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. bez uwzględnienia dowodu z zeznań Z. K. oraz niewskazania przyczyn, dla których zeznaniom tym organ odmówił mocy dowodowej,

32 b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, w sytuacji ewidentnego naruszenia przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego art. 109 ust. 1 pkt. 1) ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz. U. z 2011 r., nr 227, poz. 1367 ze zm., dalej zwanej "u.p.t.n.");

33 II. prawa materialnego:

34 a) poprzez błędną wykładnię przepisu zapisanego pod pozycją 5,4.3.3. Umowy Europejskiej Dotyczącej Międzynarodowego Przewozu Drogowego Towarów Niebezpiecznych (ADR) Sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r.;,

35 b) poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 107 § 1 u.p.t.n. w zw. z przepisem 1.4.2.1.1. pkt (b) Umowy Europejskiej Dotyczącej Międzynarodowego Przewozu Drogowego Towarów Niebezpiecznych (ADR) Sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r., polegające na utrzymaniu w mocy wydanych w sprawie rozstrzygnięć o nałożeniu na stronę skarżącą kasacyjnie kary administracyjnej za błędnie sporządzony dokument przewozowy,

36 c) poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 109 ust. 1 piet. 1) u.p.t.n., polegające na nieuwzględnieniu na gruncie niniejszej sprawy braku wpływu skarżącego na powstanie naruszenia prawa oraz faktu, że naruszenie nastąpiło wskutek działania osób trzecich, wskutek zdarzeń i okoliczności, którym skarżący nie mógł zapobiec.

37 Wskazując na powyższe - na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 grudnia 2014 r. (sygn. akt: III SA/Po 461/14) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

38 Skarżący wskazał, iż w trakcie kontroli przesłuchano w charakterze świadka – kierowcy kontrolowanego pojazdu, Z. K., który zeznał, że zgodnie z jego wiedzą przewożony ładunek nie był towarem niebezpiecznym. Z zeznań tych wynika też, że podjął on daleko idące czynności zmierzające do ustalenia, czy ładunek był materiałem niebezpiecznym, czy też nim nie był. Organy obu instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia całkowicie zignorowały jednak złożone zeznania. Równocześnie w uzasadnieniach obu wydanych w sprawie decyzji, nie wskazano powodów nieuwzględnienia zeznań świadka jako dowodu w przedmiotowej sprawie. W jego ocenie doszło do istotnego dla wyniku postępowania naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Organy - ignorując te zeznania - nie rozpoznały sprawy w całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego. Ten sam błąd popełnił zdaniem skarżącego kasacyjnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Zeznania ww. świadka są w ocenie skarżącego kasacyjnie potwierdzeniem, że kierowca podjął się ustalenia, czy ładunek stanowił materiał niebezpieczny. W ocenie skarżącego, kierowca upewnił się, że wiezie przedmioty nieposiadające żadnych niebezpiecznych cech, do przewozu których miały zastosowanie przepisy umowy ADR. Sąd pierwszej instancji również pominął tę istotną kwestię w swoich rozważaniach.

39 W ocenie skarżącego kasacyjnie, doszło tym samym do naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1) lit. c) ppsa, ponieważ zasadnym było uwzględnienie skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2014r. i jej uchylenie. Podniósl, iż w sytuacji uwzględnienia tych zeznań, koniecznym byłoby rozpatrzenie zaistnienia przesłanek uchylających odpowiedzialność skarżącego określonych w art. 109 ust. 1 pkt. 1) u.p.t.n.

40 Nadto skarżący podniósł, iż w dniu kontroli kierowca Z. K. podjął do przewozu ładunek zapakowany w sposób mogący sugerować, iż jest to materiał niebezpieczny w myśl umowy ADR. Z dokumentu przewozowego (dokumentu WZ), w którym zapisano jedynie nazwę handlową załadowanego produktu, nie wynikało bowiem w żaden sposób, iż jest to materiał niebezpieczny.

41 Przy tak sporządzonym dokumencie przewozowym, z którego nie wynikały jednoznacznie informacje, że materiał o nazwie [...] jest materiałem niebezpiecznym, kierowca podjął wszelkie możliwe kroki zmierzające do rozwiania powstałych wątpliwości, uzyskując odpowiedź, że ładowany materiał nie jest materiałem niebezpiecznym. Poddał też analizie dokument przewozowy (dokument WZ), w którym nie było ani wpisanego numeru UN, ani prawidłowej nazwy przewozowej, ani też numeru nalepek i grup pakowania. Brak wszystkich tych elementów utwierdził kierowcę w przekonaniu, iż załadowany materiał nie wykazuje cech materiału niebezpiecznego. Podjął decyzję o rozpoczęciu przewozu, mając świadomość graniczącą z pewnością, iż materiał przewożony nie wypełnia definicji materiału niebezpiecznego zgodnie z definicją zawartą w umowie ADR oraz u.p.t.n.

42 W ocenie skarżącego, Z. K. dochował pełnej i podyktowanej okolicznościami staranności i prawidłowo oceniając zaistniałą sytuację podjął wszelkie możliwe z obiektywnego punktu widzenia działania w celu uzyskania odpowiedzi na pytanie, czy w opakowaniach znajduje się materiał niebezpieczny czy też nie. W konsekwencji uznać należy, iż swoim działaniem Pan K. (działający w imieniu przewoźnika) rozpoczął przewóz wskutek wprowadzenia go w błąd przez pracowników nadawcy. Przy założeniu, iż w opakowaniach rzeczywiście znajdował się materiał niebezpieczny, to nadawca dokonał wprowadzenia w błąd kierowcy, a w konsekwencji przewoźnika w dwojaki sposób.

43 Po pierwsze, poprzez sporządzenie listu przewozowego, którego treść jasno wskazywała, iż materiał przyjęty do przewozu nie jest materiałem niebezpiecznym, W dokumencie przewozowym bowiem nie wpisano bowiem numeru UN tego materiału i innych wymaganych przy przewozie materiału niebezpiecznego informacji.

44 Po drugie, poprzez zapewnienie ze strony osób przeprowadzających załadunek, iż rzeczy nadane do przewozu nie mają cech kwalifikujących je jako materiał niebezpieczny. Tak więc, na gruncie niniejszej sprawy winien znaleźć zastosowanie zapis art. 109 ust 1 pkt 1) u.t.d., okoliczności sprawy i całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazują bowiem jednoznacznie, iż skarżący jako przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek działania osób trzecich — pracowników załadowcy, za których skarżący odpowiedzialności nie ponosi.

45 Skarżący nie wskazał, jaki towar był przewożony w będących przedmiotem kontroli opakowaniach, gdyż do dzisiaj nie wie, jaki materiał był przewożony. Załadowca, który mimo nalegań strony skarżącej kasacyjnie, nie chciał pisemnie wypowiedzieć się co do zawartości stanowiących przedmiot przewozu worków. Dlatego też w toku prowadzonego postępowania nieodzowne było, w ocenie skarżącego, przeprowadzenie postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia u załadowcy, co tak naprawdę znajdowało się w workach będących przedmiotem przewozu, albowiem taką wiedzą dysponuje wyłącznie załadowca. Organy obowiązane były przeprowadzić postępowanie dowodowe we wskazanym kierunku z urzędu - z czego nie skorzystały. Skarżący nie miał natomiast żadnych środków prawnych, którymi mógłby przymusić załadowcę do wskazania jaki w rzeczywistości materiał był przewożony.

46 W ocenie skarżącego wyrok z dnia 2 grudnia 2014 r., na obecnym etapie wymaga weryfikacji jako wydany z naruszeniem przepisu materialnego, tj. art. 109 ust. 1 pkt 1) u.t.d., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu na gruncie niniejszej sprawy braku wpływu skarżącego na powstanie naruszenia prawa oraz faktu, że naruszenie nastąpiło wskutek działania osób trzecich, wskutek zdarzeń i okoliczności, którym strona nie mogła zapobiec, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

47 Skarżący zakwestionował pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zgodnie z którym przewoźnik odpowiada za właściwe poinformowanie członków załogi pojazdu o tym, jakie towary niebezpieczne są załadowane w pojeździe.

48 Wskazał na przepis pozycji 5.4.3.3. umowy ADR, cyt: "Przed rozpoczęciem przewozu, członkowie załogi pojazdu powinni dowiedzieć się jakie towary niebezpieczne są załadowane oraz sprawdzić w instrukcjach pisemnych, jakie czynności powinny być podjęte w razie zaistnienia wypadku łub zagrożenia".

49 Zdaniem skarżącego, przepis nie nakłada na przewoźnika obowiązku poinformowania członków załogi pojazdu o tym jaki materiał jest przewożony, lecz przewiduje, że kierowcy (członkowie załogi) powinni dowiedzieć. Kierowca dowiedział się na podstawie otrzymanego dokumentu WZ oraz rozmowy z pracownikami załadowcy, iż przewożony materiał nie jest materiałem niebezpiecznym w rozumieniu umowy ADR - co znajduje bezpośrednie odzwierciedlenie w jego zeznaniach oraz znajdującej się w aktach sprawy kopii dokumentu WZ.

50 W ocenie kasatora, Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał błędnej wykładni ww. jednostki redakcyjnej, co doprowadziło do błędnych wniosków, iż przewoźnik odpowiedzialny jest za ustalenia, jaki materiał został załadowany.

51 Odnosząc się do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, skarżący wskazał, że jedną z nałożonych kar była sankcja w wysokości 300 zł za naruszenie określone pod Lp. 1.14. u.p.t.n. polegające na przewozie towaru niebezpiecznego z dokumentem przewozowym, o którym mowa w pkt 2 lub 3, albo bez dokumentu przewozowego.

52 W tym miejscu zaznaczyć należy, że zgodnie z obowiązująca umową ADR, za prawidłowe sporządzenie dokumentu przewozowego odpowiedzialny jest nadawca materiału. Świadczy o tym znany Wysokiemu Sądowi zapis pod 1.4.2.1.1. pkt (b) umowy ADR, zgodnie z którym nadawca powinien zaopatrzyć przewoźnika w informacje i dane oraz jeżeli to konieczne w dokumenty przewozowe oraz dokumenty towarzyszące (zezwolenia, dopuszczenia.> powiadomienia, świadectwa itd.), uwzględniając w szczególności wymagania podane w dziale 5.4 oraz w tabeli w czyści 3, W niniejszej sprawie nadawca sporządził taki dokument, aczkolwiek zawarte w nim dane były niekompletne.

53 Skarżący kasacyjnie wskazał na zmianę podejścia ustawodawcy do filozofii karania uczestników przewozu towarów niebezpiecznych. Zmiana ta w odniesieniu do poprzednio obowiązujących przepisów polegała na talom sformułowaniu treści obecnej u.p.t.n., które powoduje, iż każdy z uczestników przewozu, tzn. załadowca, przewoźnik, nadawca, odbiorca winien ponosić odrębną odpowiedzialność za zaniechanie wykonania przypisanych każdemu z tych uczestników obowiązków. Zatem za naruszenie obowiązków nadawcy materiału niebezpiecznego - winien odpowiadać nadawca. Natomiast za zaniedbania powstałe z winy przewoźnika — winien odpowiedzialność ponosić przewoźnik. Wywód ten strona skarżąca kasacyjnie opiera na fakcie, iż u.p.t.n. w przepisie stanowiącym podstawę nałożenia kary (art. 107 ust. 1) odpowiedzialność adresuje do uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych — a nie wyłącznie do przewoźnika. Pojęcie uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych zdefiniowane zostało natomiast w art. 2 pkt 8 u.p.t.n., zgodnie z którym uczestnikiem przewozu towarów niebezpiecznych jest każdy podmiot, wymieniony w ADR, RID lub ADN. Umowa ADR w Dziale 1.4 zawiera obowiązki uczestników przewozu. W grupie uczestników przewozu, których obowiązki wymienia umowa ADR znaleźli się zarówno nadawcy jak i przewoźnicy, obok odbiorców, załadowców i innych podmiotów. Dlatego też strona skarżąca kasacyjnie stoi na stanowisku, iż karze za naruszenie' warunków przewozu towarów niebezpiecznych może podlegać zarówno przewoźnik jak i nadawca materiału niebezpiecznego. Z przepisów materialnych (1.4.2.1.1. pkt (b) umowy ADR) wynika natomiast jednoznacznie, że to nadawca powinien zaopatrzyć przewoźnika w dokumenty przewozowe — co na gruncie niniejszej sprawy jest niezaprzeczalne, ale jednak sporne. Dokument taki przewoźnikowi dostarczono, jednak sporządzony nieprawidłowo. Skarżący zakwestionował, aby po jego stronie jako przewoźnika leżał obowiązek weryfikacji prawidłowości sporządzenia takiego dokumentu. Wskazał, iż obowiązki przewoźnika, określone zostały w przepisie 1.4.2.2.1 umowy ADR i obejmują wymienione w tym przepisie czynności, pośród których nie znajduje się obowiązek weryfikacji przez niego treści lub formy dostarczonego dokumentu przewozowego. Odpowiedzialność za żle sporządzony dokument przewozowy obciąża w ocenie strony skarżącej kasacyjnie innego uczestnika przewozu materiałów niebezpiecznych — nadawcę jako podmiot zobowiązany do zaopatrzenia przewoźnika w taki dokument. Tym samym kara za naruszenie określone pod Lp, 1.14 załącznika do u.p.t.n. winna zostać nałożona na nadawcę towaru, jako zdefiniowanego w umowie ADR uczestnika przewozu drogowego.

54 Na kanwie rozpatrywanego problemu strona skarżąca kasacyjnie pragnie także nawiązać do treści art. 13 u.p.t.n., który wyraźnie wskazuje, że za wyposażenie osoby wykonującej przewóz towarów w wymagane dokumenty odpowiedzialny jest uczestnik przewozu. Uczestnikiem przewozu jest jak wcześniej wykazano zarówno przewoźnik, jak i nadawca. W przypadku przewozu drogowego, postanowienia umowy ADR konkretyzują jednak w sposób niepozostawiający wątpliwości, że za wyposażenie kierowcy w dokument przewozowy odpowiedzialny jest nadawca - a nie przewoźnik,

55 Zdaniem skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny, powołując się jedynie na zapis art. 13 u.p.t.n. wskazał w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 grudnia 2014 r., że obowiązek wyposażenia kierowcy w dokument przewozowy ciążył tak samo na przewoźniku jak i na nadawcy. Wniosek taki WSA wywiódł właśnie z faktu, iż zarówno przewoźnik, jak i nadawca, mieszczą się w pojęciu uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych.

56 Sąd nie dostrzegł jednak konkretnego zapisu znajdującego się pod pozycją 1.4.2.1.1. pkt (b) umowy ADR, z którego jednoznacznie wynika, że to nadawca powinien zaopatrzyć kierowcę w dokumenty przewozowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł także, iż nie istnieje żaden przepis nakładający na przewoźnika, bądź kierowcę, obowiązku weryfikacji treści bądź formy dostarczonego dokumentu przewozowego. W konsekwencji zaskarżony wyrok uznać należy za wydany z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 107 § 1 u.p.tn., zgodnie z którym karę w wysokości od 200 zł do 10 000 zł nakłada się na uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych, który narusza obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych. W przypadku operacji transportowej z dnia [...] września 2013 r. uczestnikiem przewozu materiałów niebezpiecznych, który naruszył postanowienia umowy ADR w zakresie nieprawidłowego sporządzenia dokumentu przewozowego, bezsprzecznie był nadawca tego materiału — a nie przewoźnik. Tym samym, właśnie w oparciu o art. 107 § 1 u.p.t.n. to właśnie nadawca jako uczestnik przewozu winien zostać ukarany karą w wysokości 300 zł. Nałożenie w tej sytuacji prawnej na stronę skarżącą kasacyjnie kary w wysokości 300 zł jest nieuzasadnione, a wskazane niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

57 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

58 W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta, wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a., oznacza, iż podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji determinują zakres jego kontroli.

59 Naczelny Sąd Administracyjny poza wypadkami nieważności postępowania, która w tej sprawie nie występuje, nie może z urzędu kontrolować orzeczenia w celu ustalenia innych poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej – wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego.

60 Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga kasacyjna nie może być uwzględniona.

61 Należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

62 Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

63 Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego ( art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), jak i na zarzucie naruszenia przepisów prawa procesowego( art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jednakże żaden z podniesionych zarzutów nie może skutkować uwzględnieniem tej skargi .

64 Zarzuty sprowadzają się przede wszystkim do bezzasadnego w ocenie strony skarżącej kasacyjnie nie przyjęcia przez organy administracyjnie, a następnie przez WSA w Poznaniu wersji prezentowanej przez stronę skarżącą kasacyjnie, która wskazując na osobowe źródło dowodowe – oświadczenie kierowcy kontrolowanego samochodu – podnosiła fakt jego niewiedzy co do charakteru przewożonego ładunku. Wynikać to miało z zapewnień załadowcy oraz wadliwie wypełnionego dokumentu WZ. Okoliczności te jednak są w sprawie irrelewantne, co wynika z unormowań ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, jak również z postanowień umowy ADR regulujących przedmiotową kwestię

65 Stosownie do art. 11 u.p.t.n., obowiązki uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych określają odpowiednio ADR, RID lub ADN oraz przepisy tej ustawy. W myśl art. 59 u.p.t.n., środki transportu przewożące towary niebezpieczne powinny być przystosowane, wyposażone i oznakowane, zgodnie z ADR, RID lub ADN, z wyłączeniem pojazdów należących do sił zbrojnych wykonujących krajowy przewóz towarów niebezpiecznych. Natomiast przepis art. 107 ust. 1 i 2 u.p.t.n. stanowi, że uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych, który narusza obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega zasadniczo karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 10.000 zł. Wykaz naruszeń tych obowiązków lub warunków oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. W myśl art. 107 ust. 5 u.p.t.n., postępowanie administracyjne w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, w zakresie przewozu drogowego, prowadzone jest, z zastrzeżeniem przepisów niniejszej ustawy, na zasadach i w trybie określonym w rozdziale 11 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874, z późn. zm.6).

66 Według art. 59 u.p.t.n., środki transportu przewożące towary niebezpieczne powinny być przystosowane, wyposażone i oznakowane zgodnie z ADR, RID lub ADN, z wyłączeniem pojazdów należących do sił zbrojnych wykonujących krajowy przewóz towarów niebezpiecznych. Przepis 5.3.2.1.1 umowy ADR stanowi, że jednostki transportowe przewożące towary niebezpieczne, powinny być zaopatrzone w dwie prostokątne tablice barwy pomarańczowej, odpowiadające wymaganiom podanym w 5.3.2.2.1, umieszczone w płaszczyźnie pionowej. Jedna tablica powinna być przymocowana z przodu, a druga z tyłu jednostki transportowej, obie prostopadle do osi podłużnej tej jednostki. Tablice te powinny być dobrze widoczne. Załącznik do u.p.t.n. precyzuje, że nadanie lub przewóz towaru niebezpiecznego środkiem transportu, w cysternie, pojeździe-baterii, kontenerze, MEGC lub pojeździe MEMU, niezaopatrzonych w wymagane i prawidłowe oznakowanie, w zakresie: tablicy lub tablic barwy pomarańczowej, nalepki lub nalepek ostrzegawczych, bądź innego wymaganego oznakowania – skutkuje karą pieniężną w wysokości 200 – za każdy brakujący element.

67 Zgodnie z art. 13 u.p.t.n., uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych ma obowiązek wyposażenia osoby wykonującej przewóz towarów w wymagane dokumenty, o których mowa w ustawie, oraz odpowiednio ADR, RID lub ADN. Dokument przewozowy powinien zawierać stosowne informacje dotyczące każdego materiału i przedmiotu niebezpiecznego przeznaczonego do przewozu. Przepis 5.4.1.1.1 określa szczegółowe elementy informacyjne, które powinny znaleźć się w treści wspomnianego dokumentu. Przy czym umiejscowienie i kolejność informacji wymaganych w dokumencie przewozowym są dowolne, z wyjątkami wymienionymi w tym przepisie. Przewóz towaru niebezpiecznego bez dokumentu przewozowego albo z dokumentem przewozowym, w którym nie są zawarte: numer UN, grupa pakowania (o ile została przyporządkowana) lub prawidłowa nazwa przewozowa towaru niebezpiecznego bądź inna wymagana informacja – skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 300 zł (l.p. 1.1. pkt 4 załącznika do u.p.t.n.).

68 W myśl przepisu 5.4.3 umowy ADR, w kabinie kierowcy, w miejscu łatwo dostępnym, powinny być przewożone instrukcje pisemne, stanowiące pomoc w razie zaistnienia wypadku podczas przewozu. Forma i zawartość instrukcji pisemnych powinny odpowiadać czterostronicowemu wzorowi określonemu w umowie ADR. Przed rozpoczęciem przewozu, przewoźnik powinien dostarczyć załodze pojazdu instrukcje sporządzone w języku zrozumiałym w mowie i piśmie dla każdego członka załogi pojazdu. Przewoźnik powinien zapewnić, aby każdy członek załogi pojazdu rozumiał instrukcje i potrafił je prawidłowo wykonywać. Przed rozpoczęciem przewozu, członkowie załogi pojazdu powinni dowiedzieć się, jakie towary niebezpieczne są załadowane oraz sprawdzić w instrukcjach pisemnych, jakie czynności powinny być podjęte w razie zaistnienia wypadku lub zagrożenia. Sankcją za niewyposażenie środka transportu w wymagane instrukcje pisemne jest kara administracyjna w kwocie 250 zł (l.p. 1.4 załącznika do u.p.t.n.).

69 Zgodnie z przepisem 8.1.4 umowy ADR, jednostki transportowe przewożące towary niebezpieczne zgodnie z 1.1.3.6, powinny być wyposażone w co najmniej jedną gaśnicę przenośną o minimalnej pojemności całkowitej 2 kg proszku gaśniczego dla grup pożarów (210) A, B i C, (lub o pojemności równoważnej dla innych odpowiednich środków gaśniczych). Środek gaśniczy powinien być odpowiedni do użycia w pojeździe i powinien spełniać odpowiednie wymagania normy EN 3 Gaśnice przenośne, Część 7 (EN 3- 7:2004 + A1:2007). Jeżeli pojazd wyposażony jest w gaśnicę stałą, uruchamianą automatycznie w przypadku pożaru silnika lub w inny łatwy sposób, to gaśnica przenośna odpowiednia do zwalczania pożaru silnika nie jest wymagana. Środki gaśnicze nie powinny powodować uwalniania gazów toksycznych do wnętrza kabiny kierowcy lub pod wpływem ciepła wydzielanego podczas pożaru. Gaśnice przenośne, zgodne z przepisami podanymi pod 8.1.4.1 lub 8.1.4.2, powinny być zaopatrzone w plombę potwierdzającą, że nie były one używane. Ponadto, powinny być one oznakowane znakiem zgodności z normą uznaną przez właściwą władzę oraz napisem wskazującym co najmniej, odpowiednio, datę (miesiąc, rok) następnej kontroli lub maksymalny dopuszczalny okres użytkowania. Gaśnice powinny być zamontowane na jednostkach transportowych w taki sposób, aby były łatwo dostępne dla załogi pojazdu. Sposób zamontowania gaśnic powinien zapewniać ochronę przed działaniem czynników atmosferycznych gwarantującą ich bezpieczną eksploatację.

70 Niewyposażenie środka transportu przewożącego towary niebezpieczne w wymagane gaśnice lub gaśnice niespełniające warunków określonych odpowiednio w ADR lub ADN, skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 500 zł (l.p. 3.2. pkt 1 załącznika do u.p.t.n.).

71 Umowa ADR stanowi także, że kierowcy pojazdów przewożących towary niebezpieczne powinni posiadać zaświadczenie wydane przez właściwą władzę, stwierdzające, że przeszli oni kurs szkoleniowy i zdali egzamin w zakresie wymagań, które powinny być spełnione podczas przewozu towarów niebezpiecznych (8.2.1.1). Po ukończeniu właściwego kursu szkoleniowego kierowca otrzymuje stosowne zaświadczenie (8.2.8 umowy ADR). Sankcją za dopuszczenie do przewozu towaru niebezpiecznego kierowcy, który nie uzyskał wymaganego zaświadczenia ADR, jest kara administracyjna w wysokości 2.000 zł (l.p. 1.2. załącznika do u.p.t.n.).

72 Jakkolwiek w kontrolowanej sprawie fakt wykonywania usługi przewozowej polegającej na transportowaniu towaru niebezpiecznego był w sprawie sporny, to Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż postępowanie dowodowe przeprowadzone w kontrolowanej sprawie bezsprzecznie wykazało, że przewożony towar miał taki charakter, co wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, zwłaszcza z dokumentacji fotograficznej, kserokopii dokumentu WZ, a także protokołów: kontroli i zeznań świadka Z. K. Przesyłka znajdująca się w jednostce ładunkowej odpowiadała oświadczeniu nadawcy zawartemu w liście przewozowym (dokumencie WZ).

73 Nazwa i opis towaru niebezpiecznego [...] ("kulki polimeryczne, ekspandujące, wydzielające pary palne") zostały określona w umowie ADR zarówno w języku angielskim, jak i polskim. Stąd nie istniały wątpliwości odnośnie do tego, czy towar o nazwie polimeric beads, expandable stanowił towar niebezpieczny [...]. Tak więc, wbrew argumentom strony skarżącej, nie istniała potrzeba przeprowadzenia dowodu z dokumentu w postaci karty charakterystyki wskazanego towaru w języku polskim.

74 Na skarżącym jako przewoźniku towarów niebezpiecznych ciążyły wszelkie wskazane przez organy administracyjne obowiązki wynikające z umowy ADR oraz ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych. W perspektywie norm wypływających z treści tych aktów, nieuzasadniona jest argumentacja strony skarżącej, opierająca się na twierdzeniu, że – przy założeniu, iż przewożony w dniu [...] września 2013 r. ładunek był materiałem niebezpiecznym – wszystkie naruszenia, za które organ nałożył na stronę karę pieniężną, powstały w wyniku wprowadzenia w błąd przewoźnika oraz kierowcy co do właściwości tego materiału. Obowiązek zabezpieczenia przewozu w taki sposób, by zapobiec zagrożeniom dla osób, mienia i środowiska ciążył na przewoźniku jako uczestniku przewozu towarów niebezpiecznych (art. 12 ust. 1 u.p.t.n.).

75 Umowa ADR stanowi, że przewoźnik odpowiada za właściwe poinformowanie członków załogi pojazdu o tym, jakie towary niebezpieczne są załadowane w pojeździe (5.4.3.3 umowy ADR).

76 Z treści przepisu lp. 5.4.3.3 umowy ADR nie można natomiast – jak to interpretuje strona - wyciągnąć wniosku, że to nadawca powinien być stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, gdyż przepisy ustawy o transporcie drogowym nie dają podstawy do nałożenia kary pieniężnej na nadawcę towaru niebędącego jednocześnie przewoźnikiem.

77 Ponieważ art. 107 ust. 1 u.p.t.n. przewiduje, że "Uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych, który narusza obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 10.000 zł, z zastrzeżeniem art. 113.". to prawidłowym działaniem organu było nałożenie stosownej kary na przedsiębiorcę jako podmiot odpowiedzialny za przestrzeganie przepisów obowiązujących w tej dziedzinie transportu.

78 Reasumując, zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły być uznane za zasadne i skutkować wzruszeniem zaskarżonego wyroku WSA w Poznaniu.

79 Z powyższych względów, na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.