Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2015 r., II GSK 3054/15

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2015 r., II GSK 3054/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej U. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Rz 320/15 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi U. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia 3 [...] 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: oddalić skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 13 lipca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę U. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia 3 [...] 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

3 W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że z uwagi na brak pełnomocnictwa pana W. Ś. do reprezentowania U. S. przy wniesieniu przez nią skargi, podpisanej przez W. Ś., na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia 3 [...] 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I, wezwano W. Ś. do złożenia pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu Skarżącej w terminie 7 dni pod rygorem pominięcia jego czynności w sprawie. Wezwanie to zostało odebrane w dniu 11 [...] 2015 r. jednak pełnomocnik ww. braku formalnego nie uzupełnił.

4 W związku z powyższym, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I, skierowano wezwanie do Skarżącej o podpisanie przez nią skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie do Skarżącej skierowano wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję z dnia 3 [...] 2015 r., nr [...] w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi

5 Wezwania te zostały doręczone Skarżącej w dniu 19 [...] 2015 r. Mimo upływu terminu brak formalny i fiskalny skargi nie został usunięty.

6 W piśmie nadanym w dniu 24 [...] 2015 r. W. Ś. wyjaśnił, że wpis sądowy został uiszczony przez jego żonę U. S. w dniu 22 [...] 2015 r. Wraz z pismem W. Ś. przesłał pełnomocnictwo upoważniające go do reprezentowania Skarżącej przed Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz przed wszelkimi innymi urzędami, władzami i instytucjami.

7 Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał, że skoro W. Ś. odebrał wezwanie do nadesłania pełnomocnictwa do działania w imieniu U. S. w dniu 11 [...] 2015 r. to termin do nadesłania pełnomocnictwa upłynął w dniu 18 [...] 2015 r. W. Ś. w tym terminie nie uzupełnił braku formalnego skargi. W związku z powyższym przesłanie przez niego pełnomocnictwa w dniu 24 [...] 2015 r. a więc znacznie po upływie wyznaczonego terminu nie mogło doprowadzić do uzupełnienia braku formalnego skargi.

8 Sąd wskazał jednocześnie, że sama Skarżąca, wezwana do podpisania skargi nie uczyniła zadość wezwaniu, które zostało jej doręczone w dniu 19 [...] 2015 r. i nie uzupełniła braku formalnego skargi.

9 W związku z powyższym Sąd I instancji stwierdził, że skarga nie spełnia podstawowych wymagań, jakie zostały przewidziane dla pisma procesowego w art. 46 § 1 pkt 4 i § 3 p.p.s.a. i tym samym nie można jej było nadać dalszego biegu.

10 Sąd I instancji zwrócił również uwagę na fakt nieuiszczenia przez Skarżącą wpisu od skargi, do którego została wezwana pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Podkreślił, że wbrew twierdzeniom W. Ś. z pisma z dnia 22 [...] 2015 r. skarżąca nie uiściła wpisu sądowego w niniejszej sprawie o sygn. akt I SA/Rz 320/15, która dotyczy opisanej na wstępie decyzji z dnia 3 [...] 2015 r., lecz w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 319/15 (zgodnie z tytułem przelewu – k. 41 akt sądowych I SA/Rz 319/15). Tym samym również na tej podstawie należało odrzucić skargę, stosowanie do treści art. 220 § 3 p.p.s.a.

11 W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia U. S. wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

12 Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:

13 1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na przebieg postępowania, a w szczególności art. 35 § 1 p.p.s.a. poprzez niedopuszczenie do udziału w postępowaniu pełnomocnika skarżącej - będącego jednocześnie jej mężem tj. W. Ś., który występował w niniejszej sprawie w toku całego dotychczasowego postępowania administracyjnego;

14 2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na przebieg postępowania, a w szczególności art. 46 § 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż pomimo że w aktach postępowania znajduje się dokument pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą W. Ś. to pełnomocnik zobowiązany jest do ponownego złożenia tego dokumentu.

15 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej podniósł, iż wskutek działania Sądu skarżąca została pozbawiona prawa do sądu. Zdaniem pełnomocnika wezwanie Skarżącej przez Sąd do złożenia dokumentów znajdujących się już w aktach narusza zaufanie obywatela do instytucji władzy, zgodnie bowiem z najlepszą wiedzą W. Ś. dokument pełnomocnictwa znajduje się już w aktach postępowania. Powołał się przy tym na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2014 r. o sygn.akt II OSK 1636/14.

16 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

17 Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

18 W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że pełnomocnik skarżącej – mąż W. Ś. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Rzeszowie nie załączając do niej stosownego pełnomocnictwa. Jest okolicznością bezsporną także i to, że pomimo prawidłowego wezwania przez Sąd do usunięcia wskazanego braku formalnego, pełnomocnik obowiązku tego w terminie nie wykonał. Pełnomocnik skarżącej wskazuje, że w aktach administracyjnych znajduje się stosowne pełnomocnictwo stąd też wezwanie Sądu I instancji do usunięcia stwierdzonego braku formalnego było niezasadne.

19 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z twierdzeniem pełnomocnika skarżącej nie można się zgodzić.

20 Jak wynika z treści art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Zdaniem Sądu okoliczność, że pełnomocnictwo znajduje się w aktach administracyjnych przedstawionych Sądowi I instancji wraz ze skargą nie wyczerpuje dyspozycji art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 p.p.s.a. i nie zwalnia pełnomocnika z obowiązku doręczenia na wezwanie sądu pełnomocnictwa.

21 Przede wszystkim jednak podkreślić należy, że stronie wezwanej do usunięcia braków formalnych złożonego pisma nie przysługuje jakikolwiek margines interpretacyjny odnośnie do sposobu wykonania wezwania, jeżeli zawiera ono w sposób szczegółowy i wyraźny czynności, których dopełnienie jest wymagane do nadania sprawie dalszego biegu (postanowienie NSA z 5 września 2008 r., I FSK 536/08, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, i okoliczność ta nie jest kwestionowana w skardze kasacyjnej, że wezwanie w sposób szczegółowy i wyraźny określało czynność, której dopełnienie stało się konieczne, termin wykonania wezwania oraz skutki braku wykonania wezwania. Nadto, co w okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy także podkreślić, strona skarżąca nie kwestionuje prawidłowości doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych. Z przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wynika aby pełnomocnik był uprawniony do wykonywania w sposób dowolny kierowanych do niego wezwań przez sąd, czy też oceniania, czy wezwanie jest zasadne czy też zasadne nie jest.

22 Odnosząc się z kolei do twierdzenia, iż pełnomocnictwo znajdowało się w aktach administracyjnych sprawy trzeba stwierdzić, że nie ma ono znaczenia dla sprawy. Za prawidłowością dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni art. 37 § 1 p.p.s.a. przemawia nie tylko wykładnia językowa ale także wykładnia systemowa i celowościowa. Treść tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że pełnomocnik już przy dokonaniu pierwszej czynności procesowej w imieniu strony, organu lub przedstawiciela ustawowego ma obowiązek dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis. Zatem obowiązek złożenia pełnomocnictwa jest powiązany z "pierwszą czynnością procesową". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można utożsamiać wskazanej w art. 37 § 1 p.p.s.a. pierwszej czynności procesowej z czynnością dokonaną przed organami podatkowymi. Przy pierwszej czynności sądowej pełnomocnik ma obowiązek złożyć pełnomocnictwo, do akt sprawy sądowoadministracyjenej jako sprawy nowej i odrębnej od sprawy administracyjnej, której rozstrzygnięcie jest przedmiotem postępowania przed sądem administracyjnym. Wspomniana w art. 37 § 1 p.p.s.a. regulacja dotyczy postępowania sądowego, tak samo jak zawarty w art. 46 § 3 p.p.s.a. obowiązek pełnomocnika dołączania pełnomocnictwa. Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że oba te przepisy odnoszą się do postępowania przed sądami administracyjnymi i oba dotyczą akt sądowych danej sprawy.

23 Wypada także dodać, że obowiązku złożenia pełnomocnictwa ustawa nie wiąże z ustaleniem, czy znajduje się ono w aktach sprawy, ale z dokonaniem pierwszej czynności procesowej; akta sprawy to określony, indywidualny dla każdej sprawy, zbór dokumentów, do którego złożone pełnomocnictwo należy włączyć.

24 Tym samym Sąd podziela ugruntowaną w orzecznictwie wykładnię art. 37 § 1 p.p.s.a., w myśl której nie zwalnia od obowiązku przedłożenia pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym fakt, że stosowny dokument został już dołączony do akt administracyjnych sprawy (por. np. wyroki z dnia: 22 sierpnia 2008 r., II FSK 829/07; 23 września 2008 r., I FSK 347/08; 13 lutego 2009 r., II FSK 1692/07; 26 maja 2009 r., II FSK 413/09; 27 listopada 2009 r., II FSK 430/09, z 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 3487/13, z 11 lutego 2014 r., sygn.. akt II FSK 3769/13, 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1175/14).

25 Na marginesie wskazać należy również, że powołane przez stronę skarżącą postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn.akt II OSK 1636/14, wyraźnie wskazuje że "Pełnomocnik może skutecznie powołać się na pełnomocnictwo złożone wcześniej w aktach administracyjnych nadesłanych wraz ze skargą na akt (działanie, bezczynność) organu, o ile treść tego pełnomocnictwa nie budzi wątpliwości co do jego zakresu i w sposób wyraźny obejmuje występowanie przed sądami administracyjnymi". Natomiast treść pełnomocnictwa nadesłanego przez pełnomocnika skarżącej już po terminie nie obejmuje wprost postępowania przed sądami administracyjnymi. Oznacza to, że judykat na który powołuje się strona nie jest adekwatny. Ponadto, w niniejszej sprawie nie można pomijać również faktu wezwania przez WSA w Rzeszowie, po bezskutecznym upływie terminu do uzupełnienia braku pełnomocnictwa przez pełnomocnika skarżącej, samej skarżącej do podpisania skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia 3 [...] 2015 r. i tym samym uzupełnienia braku formalnego skargi. WSA prawidłowo bowiem przyjął, że brak pełnomocnictwa dla osoby, która podpisała skargę nie może automatycznie skutkować odrzuceniem skargi z tego powodu, że wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi pełnomocnik braku tego nie usunął w terminie. W sytuacji braku pełnomocnictwa osoby, która podpisała skargę, sąd obowiązany jest wezwać stronę do podpisania skargi w wyznaczonym terminie pod rygorem jej odrzucenia, strona może bowiem w pełnym zakresie uzupełnić braki takiej skargi (por. postanowienie NSA z dnia 12 grudnia 2005 r. sygn.akt I GSK 2703/05). Oczywiście należy podkreślić, że istnieją tego rodzaju braki formalne, które nie mogą zostać usunięte przez samą stronę np. w razie wniesienia skargi kasacyjnej, która to czynność wymaga działania jednego z podmiotów wskazanych w art. 175 p.p.s.a. Czynności strony polegają wówczas tylko na udzieleniu pełnomocnictwa do sporządzenia skargi kasacyjnej, gdyż strona sama nie może jej sporządzić. Odmienna sytuacja występuje jednak w niniejszej sprawie, czyli w przypadku wniesienia skargi na decyzję administracyjną do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ponieważ strona sama może wnieść taką skargę, to może też w pełnym zakresie uzupełnić braki takiej skargi. Dodatkowo należy zaakcentować, że prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu. Wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać realizacji tego prawa. Podpisanie skargi przez osobę, która nie uzupełniła braku formalnego w postaci doręczenia pełnomocnictwa może zostać usunięty poprzez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.

26 Z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego skargi w postaci niedoręczenia pełnomocnictwa do reprezentowania strony przez pełnomocnika skarżącej, wezwaniem z dnia 3 [...] 2015 r. wezwano skarżącą do podpisania skargi. Skarżąca całkowicie zignorowała ten fakt. W świetle tego oraz powyższych argumentów zarzut strony o pozbawieniu jej prawa do sądu jest całkowicie nieuzasadniony. Sąd podjął wszystkie możliwe i konieczne działania celem nadania wniesionej skardze biegu.

27 Odnosząc się do niepełnej znajomości języka polskiego przez skarżącą, Naczelny Sąd Administracyjny ma na uwadze, że z tych właśnie względów ustanowiła ona pełnomocnika do działania w jej imieniu w postaci męża. Jednakże skierowanie korespondencji bezpośrednio do Skarżącej, oprócz tej skierowanej bezpośrednio do jej męża, powinno wzbudzić jej podejrzenie i podjęcie jakiś działań w celu wyjaśnienia wątpliwości. Nie można zarzucić Sądowi I instancji, że nie uczynił on wszystkich możliwych działań w celu nadania skardze dalszego biegu.

28 Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.