Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2012 r., II GSK 2429/11

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2012 r., II GSK 2429/11

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. Ż. – M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 967/11 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi H. Ż. – M. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie opinii w sprawie odwołania ze stanowiska notariusza postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2011 r. o sygn. akt VI SA/Wa 967/11 w sprawie ze skargi H. Ż. – M. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie opinii w sprawie odwołania ze stanowiska notariusza odrzucił skargę oraz zwrócił skarżącej kwotę uiszczonego wpisu sądowego.

3 Ze stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że uchwałą z dnia [...] maja 2010 r. Rada Izby Notarialnej w L. (dalej: Rada) na podstawie o art. 35 w zw. z art. 44 § 3 i art. 16 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.) zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości o odwołanie H. Ż. – M. (dalej: skarżąca) ze stanowiska notariusza.

4 Uchwałą z dnia [...] września 2010 r. wydaną na podstawie art. 16 § 3 w zw. z art. 35 pkt 1 ustawy Prawo o notariacie Rada postanowiła pozytywnie zaopiniować odwołanie skarżącej z zajmowanego stanowiska. W uzasadnieniu wskazano, iż z uwagi na znaczną ilość uchybień zawodowych, błędów merytorycznych, rangę i negatywne skutki wynikające dla stron dokonywanych czynności notarialnych, przy braku przejawów poprawy poziomu pracy zawodowej skarżąca nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza (art. 11 pkt 2 Ustawy prawo o notariacie).

5 Krajowa Rada Notarialna po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej uchwałą z dnia [...] lutego 2011 r. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Rady. Krajowa Rada mając na uwadze wymienione przewinienia i zarzuty wobec skarżącej oraz fakt postawienia skarżącej zarzutu popełnienia przestępstwa, stwierdziła, że nie spełnia ona przesłanek bycia notariuszem, jakimi są nieskazitelność charakteru oraz dawanie rękojmi prawidłowego wykonania zawodu notariusza.

6 Krajowa Rada wskazała, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, opinia wydawana w trybie art. 106 k.p.a. przez organ współdziałający, którym jest w niniejszej sprawie Rada, jeśli szczególny przepis prawa nie nadał jej innego charakteru, jest tylko oceną faktów z użyciem ustawowych lub subiektywnych kryteriów opiniującego. Podkreśliła w związku z tym, że zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji dokonuje w tym postępowaniu swojej subiektywnej oceny materiału dowodowego, a ocena ta może w sposób znaczący odbiegać od oceny skarżącej.

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucając skargę H. Ż. – M. wskazał, iż istota sprawy sprowadza się do wyjaśnienia czy uchwała Krajowej Rady, podjęta na podstawie art. 16 w zw. z art. 35 ust.1 p.o.n., której przedmiotem jest wniosek o odwołanie skarżącej ze stanowiska notariusza, podlega w ogóle kognicji sądu administracyjnego, a zatem czy spełnia przesłanki z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

8 Do zakresu działania rady izby notarialnej należy, m. in. nadzór nad wykonywaniem obowiązków przez notariuszy, asesorów i aplikantów notarialnych oraz nad przestrzeganiem przez nich powagi i godności notariusza. Rada izby ma prawo do wykonywania wobec notariusza czynności władczych, gdyż nadzór, zgodnie z poglądami doktryny, oznacza także prawo do kontroli oraz władczego wkraczania w sprawy nadzorowanego podmiotu. Tak więc uchwała rady izby notarialnej, zawierająca wniosek o odwołanie ze stanowiska komornika, wynika ze sprawowania funkcji nadzorczych. Akty te wydawane są w ramach działania organów danej korporacji zawodowej i dotyczą tylko jej członków.

9 Zdaniem Sądu I instancji zaskarżona uchwała stanowi akt wewnętrzny, podjęty w ramach działania korporacji zawodowej. Uchwała będąca przedmiotem niniejszej sprawy nie dotyczy uprawnień bądź obowiązków, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i to nie tylko z uwagi na jej wewnętrzny charakter, ale także z uwagi na brak jej przełożenia na sferę stosunków prawnych notariusza. Nie powoduje bowiem automatycznie odwołania notariusza z zajmowanego stanowiska. Rada notarialna nie jest organem prowadzącym postępowanie w sprawie odwołania ze stanowiska notariusza, a jedynie organem współdziałającym, a wydana opinia jest tylko oceną faktów z użyciem ustawowych lub subiektywnych kryteriów opiniującego.

10 Reasumując Sąd I instancji wskazał, że uchwała Krajowej Rady utrzymująca w mocy uchwałę Rady dotyczącą opinii w sprawie odwołania skarżącej ze stanowiska notariusza, nie stanowi rozstrzygnięcia mającego charakter decyzji administracyjnej, a jest tylko jednym z dowodów, branych pod uwagę przy merytorycznym rozstrzyganiu Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie ewentualnego odwołania notariusza. Wniesiona skarga nie dotyczy aktu lub czynności objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego wskazanych w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. tym samym jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu.

11 H. Ż. – M. złożyła skargę kasacyjna na powyższe postanowienie wnosząc o uwzględnienie skargi kasacyjnej poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

12 Zarzuciła naruszenie art. 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że niniejsza sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

13 W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że Sąd I instancji błędnie przyjął, iż skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, w sytuacji gdy kategoria problemów jakie zostały podniesione w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należy do drogi administracyjnej.

14 Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

15 Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

16 Zaskarżona do Sądu I instancji uchwała Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] lutego 2011 r. została wydana na podstawie art. 16 w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy Prawo o notariacie oraz art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 106 § 5 k.p.a.

17 Zgodnie z art. 16 § 3 ustawy Prawo o notariacie Minister Sprawiedliwości może odwołać notariusza, który uzyskał dwie ujemne oceny w wyniku kolejnych wizytacji przeprowadzonych przez wizytatora samorządu notarialnego lub właściwy organ Ministra Sprawiedliwości. Odwołanie następuje po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej, wydanej na wniosek Ministra Sprawiedliwości w terminie miesiąca od daty wpływu wniosku.

18 W świetle tego ostatniego przepisu nie ulega wątpliwości, że Minister Sprawiedliwości podejmuje decyzję o odwołaniu notariusza po zasięgnięciu opinii o jakiej mowa w tym przepisie. Chodzi zatem o sytuację o jakiej mowa w art. 106 § 1k.p.a., zgodnie z którym jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie) decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ.

19 Z kolei według art. 106 § 5 k.p.a. zajęcie stanowiska przez ten organ następuje w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie.

20 W przedmiotowej sprawie organy samorządu notarialnego zajęły stanowisko (wyraziły opinię) w formie uchwały a nie postanowienia, gdyż stosownie do art. 36 § 1 ustawy Prawo o notariacie jako organy kolegialne zajmują stanowisko w formie uchwał, lecz nie ulega wątpliwości, iż uchwały te są "postanowieniami" o jakich mowa w art. 106 § 5 k.p.a.

21 W konsekwencji więc na taką uchwałę (postanowienie) przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W myśl bowiem tego ostatniego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.

22 W świetle przytoczonych wyżej przepisów jest rzeczą oczywistą, iż Sąd I instancji nie miał żadnych podstaw do uznania - na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.,- iż wniesienie skargi w niniejszej sprawie było niedopuszczalne. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa przy tym, iż wydanie przez właściwą izbę notarialną opinii o jakiej mowa w art. 16 § 3 ustawy Prawo o notariacie następuje na wniosek Ministra Sprawiedliwości a takiego wniosku w aktach sprawy brak. W przepisie tym nie ma natomiast uprawienia dla właściwej izby notarialnej do podejmowania uchwały z urzędu.

23 Ta ostatnia kwestia dotyczy jednak kontroli legalności zaskarżonej uchwały a nie kwestii właściwości sądu administracyjnego.

24 Z przytoczonych powodów Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekł jak w postanowieniu na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a.