Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2013 r., II GSK 2370/11

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2013 r., II GSK 2370/11

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha (spr.) Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia del. WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 lipca 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 21/11 w sprawie ze skargi L. W. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. skargę odrzuca; 3. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego; 4. zwrócić L. W. uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 (słownie: dwieście) złotych

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 lipca 2011 r. o sygn. akt III SA/Lu 21/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę L. W. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] sierpnia 2010 r. o nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Decyzja ta utrzymała w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2010 r.

3 Sąd I instancji przyjął, że odmowa przyznania [...] płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004 w związku ze złożonym wnioskiem z dnia [...] maja 2004 r. była uzasadniona. Przyczyną odmowy był brak spełnienia wymogów do otrzymania takich płatności wynikających z dyspozycji art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.). W dacie wydania decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. a więc w momencie przyznania płatności, skarżący nie posiadał wymaganego areału działek rolnych wynoszących co najmniej 1 ha. Zgodnie z treścią oświadczenia z dnia [...] października 2004 r. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej gdyż w tej dacie wraz z małżonką [...] przenieśli posiadane gospodarstwo rolne obejmujące działki zadeklarowane w powyższym wniosku z dnia [...] maja 2004 r. na rzecz syna [...] aktem notarialnym umową darowizny w zamian za rentę strukturalną. O tym fakcie powiadomił organ i złożył odpis aktu notarialnego. Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. o nr [...]organ I instancji przyznał [...] płatność bezpośrednią do gruntów rolnych w związku ze złożonym wnioskiem z dnia [...] maja 2004 r., która została decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. wyeliminowana z obrotu prawnego. Stwierdzono nieważność tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Organ II instancji utrzymał w mocy powyższą decyzję a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 września 2009 r. o sygn. akt V SA/Wa 673/05 oddalił skargę. Wyrok tego sądu uprawomocnił się.

4 Niniejszej postępowanie stanowi rozpoznanie wniosku [...] o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004 złożonego [...] maja 2004 r. gdyż wniosek ten nie został przez niego cofnięty po prawomocnym powyższym rozstrzygnięciu.

5 W ocenie Sądu I instancji organy dokonały prawidłowej interpretacji wyżej powołanych przepisów i zasadnie odmówiły przyznania skarżącemu płatności za rok 2004 skoro nie zostały spełnione przesłanki do ich otrzymania. Nie zostały naruszone przepisy dotyczące uprawnień skarżącego w tym także art. 7 i 9 K.p.a.

6 Powyższe oznaczało, że wydane decyzje nie naruszały prawa i dlatego skargo podlegała oddaleniu.

7 Skargę kasacyjną na powyższy wyrok w całości złożył [...]. Zarzucił naruszenie prawa procesowego w sposób istotny i mający istotny wpływ na wynik sprawy. Chodzi o art. 141 § 4 w związku z art. 3 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ tej ustawy w związku z art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.). Wskazując na powyższe, domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

8 W uzasadnieniu podał, że Sąd I instancji błędnie przyjął prawidłowość przeprowadzenia postępowania administracyjnego. Nieprawidłowo zinterpretowano przepisy. Odmowa przyznania płatności nie jest prawidłowa. Skarżący dopełnił obowiązek powiadomienia organu o przeniesieniu posiadania gospodarstwa rolnego na swojego syna. Fakt ten był znany organowi i nie dokonano należytej staranności. Dopuszczono się bezczynności w działaniu i nie wezwano skarżącego do zweryfikowania wcześniej złożonego wniosku by umożliwić cesję uprawnień do dopłat na jego syna. Pominięto zatem zebrany w sprawie materiał dowodowy pomijając działania skarżącego. Obowiązkiem organu było w trybie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. podjąć kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Organy zaniechały działań i nie poinformowały o obowiązku korekty wniosku. Naruszyły zatem art. 9 K.p.a. Naruszono także art. 8 K.p.a. Wskazane przepisy miały wpływ na wynik sprawy i wyrok Sądu I instancji jako niezgodny z prawem powinien być uchylony.

9 Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie skorzystał z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zasadą jest, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania – z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 pkt 1-6 powyższej ustawy. Odstępstwo od zasady związania granicami skargi kasacyjnej przewiduje art. 189 tej ustawy w myśl którego jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie.

12 W przedmiotowej sprawie kwestią powodów rozpoznania merytorycznego sprawy przez Sąd I instancji były decyzje wydane przez organy obu instancji w związku z brakiem cofnięcia przez [...] złożonego wniosku z [...] maja 2004 r. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004. Sąd I instancji zwrócił także uwagę na fakt, że w tym przedmiocie toczyło się już odrębne postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. (przyznającej skarżącemu płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2004 w łącznej wysokości [...] zł z tytułu jednolitej oraz uzupełniającej płatności obszarowej), właśnie na skutek złożonego wniosku z [...] maja 2004 r. o przyznanie tych płatności, które ostatecznie zakończyło się wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2009 r. wydanym w sprawie sygn. akt V SA/Wa 673/09 oddalającym skargę na decyzję o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji.

13 Należało zatem ocenić – czy wniosek z [...] maja 2004 r. wobec powyższego prawomocnego wyroku mógł stanowić podstawę do wszczynania postępowania administracyjnego w sprawie mimo braku cofnięcia tego wniosku przez [...].

14 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego cofanie tego wniosku przez [...] nie miało i nie ma żadnego znaczenia prawnego skoro wcześniej w postępowaniu nieważnościowym wniosek ten został rozpoznany w trybie przepisów postępowania administracyjnego. Wynika to z regulacji zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.). Przepis ten określił, że płatność z tej ustawy przyznawana jest na wniosek producenta rolnego w drodze decyzji administracyjnej. A więc decyzji administracyjnej wydawanej w ramach wszczętego na wniosek producenta rolnego postępowania administracyjnego. W związku z tym, w postępowaniu administracyjnym ma zastosowanie art. 61 § 3 K.p.a. czemu dał już wyraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 listopada 2007 r. o sygn. akt II GSK 217/07 a co podzielane jest przez skład orzekający w niniejszej sprawie. Oznacza to, że z chwilą złożenia wniosku pomocowego doszło do ukształtowania stosunku procesowego pomiędzy składającym wniosek a organem uprawnionym do rozpoznania złożonego żądania o przyznanie płatności. W momencie wydania decyzji przez organ I instancji a więc [...] listopada 2004 r. objętej w późniejszym czasie postępowaniem nieważnościowym (trybem nadzwyczajnym), ustał stosunek procesowy pomiędzy stroną a organem i powstał stosunek materialnoprawny kształtujący uprawnienie w przedmiocie przyznania pomocy, wyeliminowany w trybie nadzwyczajnym. Wniosek o przyznanie płatności w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. nie wszczął nowego postępowania administracyjnego i nie zastąpił pierwotnego wniosku o płatność gdyż pozostawałoby to w sprzeczności z wyżej powołanym art. 61 K.p.a. Nastąpiło załatwienie sprawy w postępowaniu nieważnościowym i nie można było przyjąć, jak to błędnie oceniono, że wniosek ten wywołał dalsze skutki. Przyjęcie, że wniosek ten wywołał dalsze skutki doprowadziło do wydania decyzji w sprawie prawomocnie już osądzonej gdyż w obrocie prawnym znalazły się dwie decyzje rozstrzygające tę samą sprawę z jednego wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne.

15 Powyższe stanowi podstawę do uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia i odrzucenia skargi z uwagi na prawomocne osądzenie sprawy wyrokiem z dnia 29 września 2009 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt V SA/Wa 673/09 w związku z treścią art. 58 § 1 pkt 4 ustawy wyżej cytowanej – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Obowiązkiem zatem Naczelnego Sądu Administracyjnego było w ramach swoich kompetencji wynikających z powołanego już wyżej art. 189 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak wyżej.

16 Orzeczenie o kosztach znajduje swoje podstawy w art. 207 § 2 i art. 232 § 1 pkt 1 ustawy ww. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.