Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2015 r., II GSK 2357/13

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2015 r., II GSK 2357/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 995/13 w sprawie ze skargi A. J. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości ds. odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. J. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości ds. odwołań od wyników egzaminu radcowskiego kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2013 r. o sygn. akt VI SA/Wa 995/13 oddalił skargę A. J. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (dalej: Komisja Egzaminacyjna II stopnia) z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] ustalającą negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

3 Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

4 W dniach 28-31 sierpnia 2012 r. A. J. przystąpiła do egzaminu radcowskiego.

5 Uchwałą z dnia [...] stycznia 2013 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia, działając na podstawie art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.), dalej: u.r.p. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: k.p.a. utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2012 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2012 r. z siedzibą w T., ustalającą, że A. J. uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Jak wskazała Komisja, powodem negatywnego wyniku z egzaminu było wystawienie oceny niedostatecznej z jego drugiej części – zadania z prawa karnego. Zadanie z prawa karnego polegało na sporządzeniu, w oparciu o załączone materiały, przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej, apelacji albo opinii prawnej o braku podstaw do jej sporządzenia. Zdająca sporządziła apelację, którą dwaj egzaminatorzy ocenili niedostatecznie, ponieważ zaproponowane rozwiązanie działałoby na korzyść oskarżonego, a nie na korzyść oskarżycielki posiłkowej. Mimo że apelacja odpowiadała wymogom formalnym, to doprowadziłaby do sytuacji, w której upadłoby orzeczenie z pkt 1 wyroku, a argumenty dotyczące uchybień w zakresie czynu z pkt 2 wyroku nie przekonałyby sądu odwoławczego. Oznacza to, że takie działanie, jak zasadnie uznali oceniający, byłoby korzystne dla oskarżonego, ale nie dla strony reprezentowanej przez zdającą, wobec czego zdająca nie była należycie przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Ponadto Komisja Egzaminacyjna II stopnia podkreśliła, że każda praca egzaminacyjna była oceniana indywidualnie, więc argument A. J. o pozytywnym ocenianiu apelacji przez inne komisje był z tego powodu nietrafny.

6 Oddalając skargę WSA w W. szeroko omówił zasady przeprowadzania egzaminu radcowskiego w 2012 r. i wskazał, że ocenie zdających został poddany wyrok Sądu Rejonowego w P., którym to wyrokiem A. K. został uznany za winnego zarzucanych mu w akcie oskarżenia czynów z art. 190 § 1 k.k. i art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 2 k.k. Sąd wymierzył oskarżonemu karę za obydwa czyny. Zdający reprezentowali pokrzywdzoną oskarżycielkę posiłkową J. K. WSA zgodził się z organami, że prawidłowe rozwiązanie zadania egzaminacyjnego polegało na sporządzeniu opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia apelacji. Egzaminowana sporządziła apelację oczywiście niekorzystną dla reprezentowanej strony, gdyż apelacja miałaby ten skutek, że sąd odwoławczy musiałby z urzędu uwzględnić przedawnienie czynu opisanego w pkt 1 wyroku i umorzyć postępowanie w tym zakresie.

7 W ocenie Sądu egzaminatorzy prawidłowo ustalili, że rozwiązanie zadania z drugiej części egzaminu radcowskiego, zaproponowane przez skarżącą, nie spełniało oczekiwań stawianych profesjonalnemu pełnomocnikowi w postępowaniu karnym i prawidłowo wystawili oceny niedostateczne z tej części egzaminu. Zasadnie stwierdzili zatem, że apelacja zdającej odpowiadała wymogom formalnym w zakresie właściwości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, a jednak zdająca nie dostrzegła przedawnienia karalności czynu z art. 190 § 1 k.k., przez co nie zauważyła, że wniesienie apelacji skutkowałoby rozstrzygnięciem sądu odwoławczego na korzyść oskarżonego, z uwagi na zastosowanie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., czyli uchyleniem wyroku i umorzeniem postępowania co do czynu z art. 190 § 1 k.k. Rozwiązanie kazusu egzaminacyjnego było niekorzystne dla mocodawcy skarżącej, więc nieprawidłowe.

8 Zdaniem Sądu zarówno oceny wystawione przez obu egzaminatorów, jak i ocena Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nie zostały uzasadnione wybiórczo tylko szczegółowo (kompleksowo), z wykazaniem powodów, dla których skarżąca niepoprawnie rozwiązała zadanie egzaminacyjne z prawa karnego, co było zgodne z art. 365 ust. 2 u.r.p. Komisja odniosła się również do twierdzeń skarżącej, że wyrok dotknięty jest wadą, która może powodować jego wzruszenie nawet po uprawomocnieniu się – art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. i prawidłowo uznała, że skarżąca miała rację, jednak wnosząc apelację doprowadziłaby do sytuacji, w której upadłoby orzeczenie z pkt I wyroku, co przyniosłoby korzyść oskarżonemu, a wzruszenie wyroku po jego uprawomocnieniu byłoby hipotetyczne. Sąd pokreślił, że zdająca nie miałaby możliwości doprowadzenia do wzruszenia wyroku po jego uprawomocnieniu. Kontakt ze sprawą skończył się z chwilą złożenia egzaminu i to dlatego wyłącznie w pracy egzaminacyjnej skarżąca powinna zawrzeć wszystkie argumenty służące interesom jej mocodawcy. Powoływanie się na możliwości dalszego działania nie miało podstaw w zasadach egzaminu radcowskiego.

9 Ponadto Sąd uznał za nietrafne zarzuty dotyczące obowiązku stosowania przez egzaminatorów takich samych zasad w ocenie prac i wyjaśnił, że przepisy u.r.p. nie nakładają na egzaminatorów obowiązku wypracowania jednolitych zasad i kryteriów wystawiania ocen. Kryteria oceny prac egzaminacyjnych znajdują się w art. 364 ust. 1, ust. 10 i art. 365 ust. 2 u.r.p., a pomocniczym instrumentem o charakterze wewnętrznym jest tzw. opis istotnych zagadnień, który egzaminatorom ułatwia ocenę, zaś komisjom jej weryfikację. Opis ten nie ma waloru normatywnego. Ani egzaminatorzy, ani Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie dokonali oceny pracy skarżącej na podstawie tego opisu, lecz na podstawie stanu faktycznego przedstawionego w zadaniu i wiedzy z zakresu prawa karnego.

10 Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., gdyż uzasadnienie kontrolowanej uchwały sporządzono zgodnie z tym przepisem, a wbrew stanowisku skarżącej postępowanie było prowadzone zgodnie z zasadą zaufania do organów (art. 8 k.p.a.). Co więcej, w sytuacji gdy organ odwoławczy wyczerpująco wyjaśnił podstawy rozstrzygnięcia, to nie doszło do naruszenia zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.).

11 WSA nie zgodził się z zarzutem naruszenia zasady równości z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i stwierdził, że w niniejszej sprawie organy nie uchybiły tej zasadzie tylko dlatego, że poszczególne komisje egzaminacyjne odmiennie oceniały prace z zadania drugiego egzaminu radcowskiego w 2012 r. Sąd wytłumaczył, że zgodnie z u.r.p. każda praca egzaminacyjna podlegała indywidualnej, odrębnej ocenie i z tego powodu oceny prac mogły być niejednolite i zazwyczaj takie są, ale nie stanowi to naruszenia zasady równości.

12 Skargą kasacyjną A. J. domagała się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych.

13 Wnosząca skargę kasacyjną zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

14 1. art. 364 ust. 1, art. 365 ust. 1, 2 i 3, art. 366, art. 368 u.r.p. poprzez dokonanie ich wadliwej wykładni, w związku z przyjęciem, że granice uznania administracyjnego określa się jedynie przez pryzmat przesłanki "poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje", pomijając inne elementy podlegające ocenie, takie jak: zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji;

15 2. art. 141 § 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. poprzez brak merytorycznego uzasadnienia niezasadności zarzutów skarżącej opisanych w punkcie 1 skargi, z uwagi na poprzestanie przez WSA w W. na ogólnym stwierdzeniu, że uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawierało wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 3 k.p.a., a postępowanie w sprawie było prowadzone zgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 8 k.p.a. i nie naruszało art. 11 tej ustawy;

16 3. art. 361, art. 362, art. 363, art. 364, art. 365, art. 366, art. 367, art. 368, art. 369 u.r.p. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie zespołu do przygotowania zestawu pytań oraz zadań na egzamin radcowski oraz wykazu tytułu aktów prawnych (Dz. U. Nr 70, poz. 606 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 163, poz. 1302 ze zm.) w zw. z przepisami: art. 32 ust. 1 Konstytucji RP tj. zasady równości wobec prawa i art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z dnia 10 maja 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) określających zasadę równości (niedyskryminacji), poprzez ich wadliwą interpretację, polegającą na przyjęciu, że przepisy u.r.p. nie nakładają na egzaminatorów obowiązku wypracowania jednolitych zasad i kryteriów wystawiania ocen, czyli poprzez przyjęcie, że we wszystkich komisjach egzaminacyjnych w kraju nie muszą być stosowane jednolite zasady i kryteria oceniania prac oraz że nie był to cel ustawodawcy w trakcie wprowadzania powyżej wskazanych zasad egzaminowania;

17 4. art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 1, art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. z uwagi na dokonanie niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, która miała istotny wpływ na wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia, polegającej na naruszeniu:

18 a) art. 364 ust. 1 oraz art. 365 ust. 2 i 3 u.r.p. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego przy wydawaniu oceny z dziedziny prawa karnego, z uwagi na ocenienie pracy skarżącej jedynie przez pryzmat przesłanki poprawności zaproponowanego przez zdającego rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą reprezentuje z pominięciem pozostałych kryteriów oceny;

19 b) art. 32 ust. 1 Konstytucji RP tj. zasady równości wobec prawa i art. 14 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności tj. zasady równości (niedyskryminacji) w związku z niestosowaniem przez inne komisje egzaminacyjne działające w Polsce podstawowej zasady przyjętej przez Komisje Egzaminacyjne I i II stopnia oceniające prace skarżącej z dziedziny prawa karnego, że uzyskanie oceny pozytywnej w tym zakresie całkowicie uzależnione było od sporządzenia opinii prawnej o niezasadności wnoszenia apelacji, co spowodowało, że uzyskanie oceny pozytywnej z zakresu prawa karnego zależało de facto od miejsca przystępowania do egzaminu radcowskiego.

20 W uzasadnieniu zarzutów podniesiono między innymi, że zaskarżony wyrok Sądu I instancji narusza prawo i powinien zostać uchylony, ponieważ ten Sąd nie odniósł się do zasadniczych zarzutów skargi, jedynie ogólnie stwierdzając, że organ nie naruszył prawa, co świadczy o niewystarczającej kontroli rozstrzygnięcia. Sąd nietrafnie przyjął, że uzasadnienie zaskarżonej uchwały spełnia wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a. Skoro organ zarzucił skarżącej, że postawione przez nią zarzuty apelacyjne są nietrafne i równocześnie nie podał, jakie zarzuty były trafne, czyli jakie rozwiązanie zadania egzaminacyjnego z prawa karnego było prawidłowe, to naruszył zasadę zaufania z art. 8 k.p.a. oraz zasadę przekonywania z art. 11 k.p.a. Skarżąca kasacyjnie wskazała również, że w sprawie naruszono zasadę równości wobec prawa, bo w sytuacji, gdy prace w formie apelacji były oceniane pozytywnie przez komisje egzaminacyjne m.in. w B., P. i K., a w T. sporządzenie apelacji oceniono negatywnie dlatego, że, zdaniem organu, należało sporządzić opinię o braku podstaw do jej wniesienia, to zasady przeprowadzenia egzaminu radcowskiego nie były równe, jasne i jednoznaczne dla wszystkich zdających, natomiast ocena pracy zależała od miejsca przystąpienia do egzaminu, a przecież osoba zdająca nie miała możliwości wyboru tego miejsca.

21 Komisja Egzaminacyjna II stopnia skorzystała z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną i wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych.

22 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

23 Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach wskazanych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., a jak wynika ze sformułowanych zarzutów, skarżąca nie zgadza się z oceną Sądu I instancji, że kwestionowana uchwała jest zgodna z prawem, uznając dodatkowo, że kontrola sądowa działalności administracji publicznej przeprowadzona została nieprawidłowo. Zdaniem skarżącej naruszone zostały granice uznania administracyjnego poprzez uwzględnienie jednej tylko przesłanki oceny prac egzaminacyjnych jaką jest poprawność zaproponowanego rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony reprezentowanej przez zdającego, naruszona została zasada równego traktowania i niedyskryminacji, a Sąd nie odniósł się do wszystkich zarzutów.

24 Analiza zaskarżonego wyroku oraz załączonych do akt sprawy akt administracyjnych dokonana z perspektywy zarzutów kasacyjnych każe uznać skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

25 Odnosząc się na wstępie do zarzutów związanych z "przekroczeniem granic uznania administracyjnego", zarzut tak postawiony jest o tyle niezasadny, że podejmowana na podstawie art. 366 ust. 1 u.r.p. uchwała o wyniku egzaminu radcowskiego nie ma charakteru decyzji uznaniowej. Pogląd ten należy traktować jako już utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 27 lutego 2014 r. o sygn. akt II GSK 1987/12, LEX nr 1495136; wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2012 r. o sygn. akt II GSK 1839/11, LEX nr 1367187; wyrok NSA z dnia 19 marca 2013 r. o sygn. akt II GSK 2333/11, LEX nr 1316091). Zauważyć należy, że spotykana w przepisach prawa materialnego możliwość decydowania w indywidualnej sprawie na zasadzie uznania administracyjnego oznacza możliwość wyboru przez organ administracji rodzaju konsekwencji prawnej, w określonym stanie faktycznym i prawnym, przy jednoczesnym obowiązku wyważenia słusznego interesu strony i interesu społecznego.

26 W sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego organ nie działa w sposób charakterystyczny dla decyzji uznaniowej. Za wadliwy należy uznać pogląd, że organ administracji publicznej podejmujący rozstrzygnięcie w indywidualnej sprawie działa w ramach uznania administracyjnego, jeżeli stanowiący podstawę takiego rozstrzygnięcia przepis prawa materialnego nie stwarza, jak to ma miejsce w przypadku podejmowania przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia uchwały na podstawie art. 366 ust. 1 u.r.p., żadnej możliwości tzw. luzu administracyjnego. Ocena prac w trybie i na zasadach przewidzianych ustawą w żadnym razie nie stanowi o możliwości wyboru rozstrzygnięcia, którym jest wynik egzaminu radcowskiego, lecz konieczny, możliwie zobiektywizowany przez zastosowanie art. 36 ust. 2, 7, art. 361 ust. 2, 3, 4, 5, 7, 8 u.r.p. etap postępowania w sprawie egzaminu radcowskiego.

27 Niezależnie jednak od charakteru decyzji podejmowanej w indywidualnej sprawie, w każdym przypadku postępowania dowodowego musi ono odpowiadać przewidzianym prawem rygorom procesowym, w tym wnikliwej i wszechstronnej oceny materiału dowodowego.

28 Podejmowane w formie uchwały rozstrzygnięcie o wyniku egzaminu radcowskiego, wydawane jest na podstawie art. 366 ust. 1 i 2 u.r.p., a zgodnie z treścią pierwszego ze wskazanych przepisów, pozytywny wynik otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną (związanie administracyjne). Przepis jest jasny i nie dozwala organowi – w określonym stanie faktycznym i prawnym – na żadną swobodę. Uzyskana przez zdającego choćby jedna ocena negatywna z egzaminu cząstkowego eliminuje możliwość wystawienia oceny pozytywnej z całego egzaminu radcowskiego.

29 Komisja egzaminacyjna, podejmując uchwałę o wyniku egzaminu, kierować się musi wystawionymi przez egzaminatorów ocenami oraz uzyskaną z każdego egzaminu cząstkowego oceną średnią. Natomiast Komisja egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, jako organ odwoławczy, uwzględnić musi dodatkowo opinię wystawioną przez wskazanego członka tej komisji. Przekładając wszystkie podejmowane zgodnie z przepisami u.r.p. czynności egzaminatorów i komisji egzaminacyjnych związane z oceną prac egzaminacyjnych na język procesowy, można powiedzieć, że czynności te stanowią, dokonywaną z uwzględnieniem kryteriów, o których mowa w art. 365 ust. 2 u.r.p., ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, która w przypadku skarżącej przeprowadzona została zgodnie z prawem.

30 Sąd I instancji zasadnie oddalił skargę. Przede wszystkim nie ma racji skarżąca kasacyjnie, że doszło do naruszenia przepisów art. 364 ust. 1, art. 365 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 366 u.r.p. W żadnym razie nie można zarzucić Sądowi, iż dokonując wykładni art. 365 ust. 2 cyt. ustawy, stwierdził że ocena pracy może nie uwzględniać wszystkich wskazanych w tym przepisie kryteriów oceny. Sąd omówił zaproponowane przez skarżącą rozwiązanie zadania z prawa karnego i zgodził się z oceną organu, że zadanie to wykonane zostało z naruszeniem określonego tym przepisem warunku działania na korzyść strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentowała skarżąca. Skarżąca zdaje się nie dostrzegać, że niespełnienie tego kryterium oceny wiąże się z kolejnym kryterium, jakim jest właściwe zastosowanie przepisów prawa; zarówno Sąd jak też organ w zaskarżonej uchwale wskazały na istotną okoliczność jaką było pominięcie przez skarżącą przedawnienia karalności czynu z art. 190 § 1 k.k. co doprowadziło do błędnej propozycji rozwiązania zadania z prawa karnego. Jeśli wynik apelacji doprowadza do rozstrzygnięcia korzystnego dla skarżącego, a nie dla oskarżyciela posiłkowego reprezentowanego przez skarżącą, to należy uznać, że takie oczywiście niekorzystne dla mocodawcy działanie skarżącej dowodzi jej nieprzygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, czego wymaga art. 364 ust. 1 u.r.p., wyklucza ocenę pozytywną z części drugiej egzaminu radcowskiego i w efekcie decyduje o negatywnym wyniku całego egzaminu, stosownie do art. 366 u.r.p.

31 Z tego powodu wszystkie pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej nie podlegają uwzględnieniu. Za całkowicie chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 141 § 3 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 107 § 3 k.p.a. bowiem po pierwsze, przedmiotem oceny kasacyjnej nie jest postanowienie o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku, a po wtóre Sąd takiego orzeczenia w ogóle nie wydał. Ewentualne, a istotne zdaniem strony skarżącej kasacyjnie, braki uzasadnienia należało kwestionować podnosząc zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z przepisami k.p.a., czego zabrakło i czego z racji art. 183 § 1 p.p.s.a. sąd kasacyjny naprawić nie może.

32 Nieuzasadniony i niezrozumiały jest zarzut naruszenia wskazanych w pkt 3 skargi kasacyjnej przepisów ustawy o radcach prawnych w powiązaniu z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zasada równości) i art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (zasada niedyskryminacji). Sąd nie wykładał tych przepisów, a jedynie trafnie stwierdził, że nie stanowi naruszenia zasady równości różnicowanie ocen wystawianych przez egzaminatorów oraz poszczególne komisje egzaminacyjne. Z powyższym poglądem trudno dyskutować, bowiem w każdym przypadku dokonywania oceny pracy egzaminacyjnej, z wyłączeniem egzaminów testowych, ocena ta będzie w nieunikniony sposób oceną subiektywną danego egzaminatora. W przypadku egzaminów radowskich (podobnie adwokackich) uniknięciu oparcia oceny zadania egzaminacyjnego na subiektywnym przekonaniu egzaminatora służy równoległe sprawdzenie tej samej pracy przez dwóch egzaminatorów i wystawienie przez nich tzw. ocen cząstkowych, które służą wystawieniu oceny ostatecznej z danego zadania będącej arytmetyczną średnią ocen wystawionych. Nie podważa wartości oceny pracy posłużenie się przez egzaminatorów różną argumentacją, czy inne rozłożenie akcentów w komentowaniu dostrzeżonych błędów. Istotne jest, aby egzaminator kierował się ustawowym wzorcem oceny zawartym w art. 365 ust. 2 u.r.p. i brał pod uwagę kryteria, które cyt. przepis nakazuje "brać pod uwagę w szczególności", a więc: zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji oraz poprawność zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą egzaminowany reprezentuje. Sąd wskazał na obowiązek respektowania ustawowych przesłanek oceny pracy egzaminacyjnej i skontrolował trafność oceny końcowej egzaminu radcowskiego skarżącej z perspektywy tych właśnie przesłanek, stąd nie można zgodzić się z zarzutem kasacyjnym, że WSA stwierdził brak ustawowych kryteriów oceny prac egzaminacyjnych. Odnosząc się do argumentacji związanej ze stosowaniem niejednolitych zasad oceny prac z prawa karnego przez inne Komisje Egzaminacyjne stwierdzić wypada, że kontrola sądowa dotyczy określonego rozstrzygnięcia, którego nie można rozpatrywać na bliżej nieokreślonym tle praktyk innych organów. Należy zgodzić się z organem, że okoliczność różnicowania ocen wystawionych przez egzaminatorów oraz poszczególne komisje egzaminacyjne jest rzeczą naturalną, bo "nie jest możliwe ustalenie idealnych kryteriów ocen, a jedynie ogólnych wskazanych w ustawie o radcach prawnych".

33 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a.