Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2013 r., II GSK 2220/11
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2013 r., II GSK 2220/11Otwórz w aplikacji
Sentencja
1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz (spr.) Protokolant Michał Sikora po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. G., J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 15 czerwca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 320/11 w sprawie ze skargi M. G., J. G. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. G. i J. G. na rzecz Ministra Środowiska 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
FUZASADNIENIE
2 Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę M. G. i J. G. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.
3 Relacjonując przebieg postępowania Sąd I instancji podał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Marszałek Województwa D. udzielił koncesji O. M. sp. z o.o. na wydobywanie marmuru ze złoża "R.-D.", położonego w miejscowości N. W.
4 Odwołania od powyższej decyzji koncesyjnej wnieśli M. G. i J. G. oraz trzy inne podmioty.
5 M. G. i J. G. w uzasadnieniu swojego odwołania wskazali, że działalność gospodarcza polegająca na wydobywaniu kopaliny ze złoża wpłynie negatywnie na ujęcie wód podziemnych ze źródła znajdującego się na terenie ich działki. Skarżący zarzucili także organowi koncesyjnemu nieuwzględnienie w toku prowadzonego postępowania podnoszonych przez nich argumentów oraz nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem biegłych, celem ujednolicenia rozbieżnych stanowisk zawartych w ekspertyzach hydrogeologicznych oceniających wpływ planowanej eksploatacji złoża na znajdujące się na ich działce ujęcie wody podziemnej.
6 Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Minister Środowiska umorzył postępowanie odwoławcze wszczęte wskutek wniesienia odwołań przez skarżących (oraz trzy inne podmioty) uznając, iż środki zaskarżenia zostały wniesione przez podmioty nie posiadające legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym udzielenia koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża "R.-D.".
7 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę M. G. i J. G. podał, że pojęcie strony, a więc podmiotu, któremu w postępowaniu administracyjnym przysługuje szczególna pozycja procesowa i związana z tym ochrona zostało określone w art. 28 k.p.a. Podstawowe znaczenie dla wykładni tego przepisu ma kategoria interesu prawnego. Kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego. Czynnikiem różnicującym interes prawny i interes faktyczny jest istnienie lub brak normy prawnej przyznającej ochronę danemu podmiotowi. O istnieniu interesu prawnego decydują zatem przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści.
8 Skarżącym przysługuje prawo własności do działek położonych w granicach terenu górniczego. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, właściciel nieruchomości położonej w terenie górniczym nie jest stroną postępowania koncesyjnego. Koncesja wydana przez Marszałka Województwa D. nie nakładała na skarżących żadnych obowiązków ani nie przyznawała im żadnych uprawnień, tym samym uznać należy, iż skarżący nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu odwoławczym w tej sprawie. Przysługujące skarżącym prawo własności nieruchomości położonej w terenie górniczym jest wyrazem ich interesu faktycznego chronionego w postępowaniu cywilnym. Osoba będąca właścicielem nieruchomości położonej w terenie górniczym nie może być stroną postępowania koncesyjnego. Uznanie zaś przez organ I instancji, iż dany podmiot posiada status strony postępowania, nie jest wiążące dla organu prowadzącego postępowanie odwoławcze.
9 Koncesja udzielona przez Marszałka Województwa D. nie ogranicza w żadem sposób praw skarżących, a przede wszystkim nie ogranicza ich prawa do rozporządzania działkami, ani ich wykorzystywania. O ich interesie prawnym nie przesądza, ani przysługujące skarżącym prawo własności do działki, na której zlokalizowane jest opisywane ujęcie wód podziemnych, ani względy związane z ochroną tego ujęcia. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, należąca do skarżących nieruchomość gruntowa położona jest poza granicami wyznaczonego koncesją obszaru górniczego, czyli poza granicami przestrzeni, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny oraz prowadzenia robót górniczych związanych z wykonywaniem koncesji.
10 Sąd I instancji uznał, że skoro skarżący nie posiadają interesu prawnego w postępowaniu koncesyjnym to nie są legitymowani do złożenia odwołania od decyzji wydanej przez organ w tym przedmiocie i dlatego uzasadnione było umorzenie postępowania odwoławczego.
11 M. G. i J. G. zaskarżając wyrok w całości domagali się jego zmiany i uwzględnienia skargi w całości, ewentualnie jego uchylenia, a ponadto zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili:
12 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 28 k.p.a. w zw. z art. 97 i 98 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska oraz art. 54 i 55 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne w zw. z art. 1 § 1 - 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), dalej powoływanej jako p.u.s.a.,
13 2) istotne dla wyniku sprawy naruszenie przepisów, a w szczególności art. 151 w zw. z art. 50 § 1 oraz art. 3 § 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., i art. 6 w zw. z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a.
14 - na skutek nieuwzględnienia skargi na decyzję Ministra Środowiska z dnia 2 grudnia 2010 r. w sprawie umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji koncesyjnej Marszałka Województwa D..
15 W uzasadnieniu skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem Sądu I instancji, zgodnie z którym nie przysługiwał im interes prawny w postępowaniu odwoławczym. Wyjaśnili, że ich nieruchomość jest bezpośrednio narażona na skutki działalności wydobywczej i przeróbczej na wyznaczonym terenie górniczym, ponieważ są oni właścicielami podziemnego ujęcia wody, którego zlewnia znajduje się na terenie górniczym.
16 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
17 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.
18 Z zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienia wynika, że spór prawny w rozpoznawanej sprawie dotyczy kwestii oceny prawidłowości/nieprawidłowści przeprowadzonej przez Sąd I instancji kontroli wykładni i zastosowania (innymi słowy kontroli rekonstrukcji) przez organ administracji przepisów określających i ustanawiających prawne wymogi ustalania faktów, ich kwalifikacji prawnej oraz ustalania ich konsekwencji prawnych, w prowadzonym na podstawie przepisów ustawy Prawo geologiczne i górnicze postępowaniu w sprawie udzielenia koncesji. Zasadniczą oś sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie stanowi przy tym kwestia dotycząca oceny prawidłowości/nieprawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując legalność ostatecznej decyzji Ministra Środowiska z dnia 2 grudnia 2010 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego wywołanego odwołaniem wniesionym przez M. i J. G. od decyzji Marszałka Województwa D. z dnia 16 sierpnia 2007 r. udzielającej koncesji na wydobywanie marmuru stwierdził, że decyzja ta nie narusza prawa, albowiem odwołujący się, w rozumieniu art. 28 k.p.a., nie mają interesu prawnego do udziału w postępowaniu koncesyjnym, a przysługujące im prawo własności nieruchomości położonej w terenie górniczym jest wyrazem ich interesu faktycznego chronionego w postępowaniu cywilnym. We wniesionej zaś od tego wyroku skardze kasacyjnej, zmierzając do podważenia prawidłowości wyrażonego w nim stanowiska odnośnie do zgodność z prawem decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze, strona skarżąca zarzuciła rozstrzygnięciu Sądu I instancji zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 97 i art. 98 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska oraz art. 54 i art. 55 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne w zw. z art. 1 § 1 - 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, jak i naruszenie przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, "a w szczególności art. 151 w zw. z art. 50 § 1 oraz art. 3 § 2 pkt. 1 p.p.s.a. i art. 6 w zw. z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a.".
19 W kontekście tak zarysowanej istoty sporu prawnego, ocenę zarzutów skargi kasacyjnej poprzedzić należy następującymi uwagami, które jakkolwiek mają charakter porządkowy, to jednak nie pozostają bez wpływu na rezultat wywołanej wniesioną skargą kasacyjną kontroli zaskarżonego wyroku WSA w W..
20 Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega więc na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
21 Zarzuty skargi kasacyjnej, jak wynika z zasady związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej granicami (art. 183 § 1 p.p.s.a.), muszą być przy tym precyzyjnie określone przez wnoszącego ten środek odwoławczy. Z kolei, zgodnie art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, a także wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Wymagane określenie podstaw kasacji i ich uzasadnienie powinno więc obejmować wskazanie, które konkretnie przepisy zostały naruszone przez Sąd I instancji, jak również na czym konkretnie ich naruszenie polegało. Odnośnie do podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., za sytuację pożądaną i prawidłową uznać należy, w zakresie dotyczącym zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazanie, iż sąd administracyjny I instancji mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, zaś w zakresie dotyczącym zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazanie, iż doszło do popełnienia błędu w subsumcji, a mianowicie, że sąd niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest wykazać również, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź, jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania danego przepisu, dlaczego powinien być on zastosowany (por. np. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt I FSK 1326/11). Wyjaśnić należy również, że skoro błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy, to w konsekwencji oznacza to brak możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na podstawie których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie sądu administracyjnego I instancji (por. wyrok NSA z 10 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 105/11). W odniesieniu natomiast do podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podkreślić należy, że o skuteczności zarzutu naruszenia przepisów postępowania, nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu rozumieć należy bowiem istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09). Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc wykazać, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 315/11).
22 Wnoszący skargę kasacyjną dążąc do skutecznego podważenia zaskarżanego wyroku sądu administracyjnego I instancji powinien zachować więc dbałość o poprawne sformułowanie stawianych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny operując w granicach wyznaczonych podstawami skargi kasacyjnej, co do zasady, nie może bowiem domniemywać intencji strony, ani też uzupełniać i konkretyzować stawianych przez nią zarzutów kasacyjnych. Nie jest również upoważniony do stawiania jakichkolwiek hipotez i prowadzenia rozważań, co do możliwego kierunku i zakresu zaskarżenia wyroku sądu I instancji (por. wyrok NSA z 11 września 2012 r., sygn. akt II OSK 151/12).
23 Ocena zarzutów kasacyjnych, przeprowadzona z perspektywy przedstawionych uwag, które mają zasadnicze znaczenie z punktu widzenia skuteczności wniesionego środka zaskarżenia oraz wiążących się z tym oczekiwań strony skarżącej kasacyjnie, uzasadnia twierdzenie, iż nie mają one usprawiedliwionych podstaw.
24 Za całkowicie niezasadny uznać należy, zarzut stawiany w ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. zarzut naruszenia, jak określił to autor skargi kasacyjnej, "[...] w szczególności art. 151 w zw. z art. 50 § 1 oraz art. 3 § 2 pkt. 1 p.p.s.a. i art. 6 w zw. z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a.".
25 Na wstępie wyjaśnić należy, że sądowoadministracyjna kontrola działalności administracji publicznej, o której mowa w art. 1 p.u.s.a. realizowana jest w wymiarze odnoszącym się do: oceny zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym, dochowania wymaganej procedury oraz respektowania reguł kompetencji. Następuje więc przy uwzględnieniu kryterium zgodności z prawem. Celem kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny jest ocena zgodności z prawem działalności administracji publicznej, a rolą sądu administracyjnego, operującego w granicach sprawy – tj. w granicach, którą jest sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem, i którą wyznacza przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego oraz jego ramy - i na podstawie akt sprawy, jest przeprowadzenie złożonego procesu kontroli działania organu administracji z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Proces ten obejmuje: kontrolę rekonstrukcji i zastosowania przez organy administracji publicznej norm proceduralnych określających prawne wymogi ustalania faktów; kontrolę sposobu prawnej kwalifikacji tych faktów, co odnosi się do materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia administracyjnego, w tym kontroli ich wykładni i zastosowania; przez pryzmat zaś przepisów ustaw procesowych określających prawne wymogi odnośnie uzasadnienia decyzji administracyjnej (art. 107 § 3 k.p.a.), kontrolę konkretnego sposobu ustalenia w konkretnej sprawie faktycznych i prawnych podstaw rozstrzygnięcia. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest więc "sprawa administracyjna", lecz zgodność z prawem zaskarżonego aktu, sąd administracyjny nie jest organem odwoławczym, a postępowanie sądowoadministracyjne, nie stanowi formy, trybu, rodzaju czy też kontynuacji postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 670/07). Istotą kontroli administracji publicznej jest rozstrzyganie sprawy sądowoadministracyjnej rozumianej, jako wywołany przed sądem administracyjnym spór między jednostką (adresatem rozstrzygnięcia organu administracji publicznej), a organem administracji publicznej (autorem rozstrzygnięcia adresowanego do jednostki). Przedmiotem i treścią tego sporu jest zaś postawiony zarzut naruszenia prawa przez organ administracji publicznej, który wydał rozstrzygnięcie dotyczące wolności lub praw zaskarżonego aktu. Konsekwencją rozstrzygnięcia sądu administracyjnego sprowadzającego się do zwrotu stosunkowego "zaskarżony akt (czynność) jest/nie jest zgodny z prawem" jest utrzymanie zaskarżonego aktu w mocy albo wyeliminowanie go z obrotu prawnego, jeżeli jest sprzeczny z prawem w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Rezultatem tego rozstrzygnięcia nie jest, ani konkretyzacja, ani też ustalanie dyspozycji normy prawa, lecz kontrola zgodności z prawem tej konkretyzacji, wynikiem której jest jej zaakceptowanie, albo jej wyeliminowanie.
26 W związku z powyższym, zwłaszcza zaś wobec faktu merytorycznego rozpoznania skargi J. i M. małżonków G. wniesionej od decyzji Ministra Środowiska o umorzeniu postępowania odwoławczego, zarzuty naruszenia art. 50 § 1 oraz art. 3 § 2 pkt. 1 i art. 6 p.p.s.a. oraz zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozważania odnoszące się do interesu prawnego skarżących oraz ich legitymacji skargowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, uznać należy za niezasadne. Pojęcie "interesu prawnego" we wniesieniu skargi, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. stanowi odrębną kategorię i nie jest tożsame z pojęciem "interesu prawnego", którym ustawodawca operuje na gruncie art. 28 k.p.a. Jego istotę, w świetle powyżej przedstawionych argumentów, stanowi żądanie strony dokonania przez sąd administracyjny kontroli legalności aktu administracyjnego w jej indywidualnej sprawie. Z normatywnej treści przepisu art. 50 § 1 p.p.s.a. wprost wynika, że uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Źródłem zaś interesu prawnego, o którym mowa w przywołanym przepisie może być norma prawa materialnego, norma prawa procesowego, a także norma ustrojowa. W rozpoznawanej sprawie, źródłem interesu prawnego skarżących do wniesienia skargi do sądu administracyjnego I instancji była norma prawa procesowego. M. i J. G. byli bowiem adresatami, wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, a to wobec przyjęcia przez organ odwoławczy, że skoro w rozumieniu art. 28 k.p.a. nie posiadają interesu prawnego w postępowaniu koncesyjnym, to nie są legitymowani do złożenia odwołania od decyzji wydanej przez organ w tym przedmiocie, co skutkowało umorzeniem postępowania odwoławczego. Innymi słowy, w rozpoznawanej sprawie, skarżący mieli interes prawny i byli legitymowani do wniesienia skargi do sądu administracyjnego I instancji, jako podmiot który uznał, że wydana w postępowania koncesyjnym decyzja dotyczy jego interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Kwestię sporną w rozpoznawanej sprawie stanowiło bowiem zagadnienie istnienia po stronie skarżących interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 k.p.a., do udziału w postępowaniu koncesyjnym, nie zaś ich interesu prawnego do zainicjowania, poprzez wniesienie skargi do sądu administracyjnego, kontroli legalności ostatecznej decyzji Ministra Środowiska z dnia 2 grudnia 2010 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego wywołanego odwołaniem wniesionym od decyzji Marszałka Województwa D. udzielającej koncesji na wydobywanie marmuru.
27 Wbrew stanowisku prezentowanemu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Sąd I instancji, rozpoznając skargę M. i J. G. od decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze, nie podważał ich interesu prawnego do jej wniesienia, ani tym samym ich legitymacji skargowej do zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego. Na żądanie strony skarżącej przeprowadził kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz zawartego w niej rozstrzygnięcia o charakterze formalnym stwierdzając, że decyzja ta nie nie narusza prawa. W procesie tej kontroli, która przeprowadzona została przy uwzględnieniu przywołanych powyżej koniecznych jej płaszczyzn i kryteriów, Sąd I instancji nie był więc zobowiązany do rozważania problemów i zagadnień podnoszonych przez stronę skarżącą w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (por. s. 2 – 3). Byłoby to bezprzedmiotowe. Zwłaszcza, że nie stanowiły one żadnej kwestii spornej, która wymagałaby wyjaśnienia w sposób przedstawiony przez stronę skarżącą. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika przy tym, że Sąd I instancji w prawidłowy sposób zidentyfikował i zdefiniował wskazaną powyżej istotę problemu prawnego w rozpoznawanej sprawie, a rozstrzygając ją, uczynił to w sposób konsekwentny i nie popadł w tej mierze w żadne, sugerowane przesz stronę skarżącą, sprzeczności.
28 Za nieusprawiedliwiony uznać należy również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 97 i art. 98 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska oraz art. 54 i art. 55 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne w zw. z art. 1 § 1 - 2 p.u.s.a. Oceny tych zarzutów, należy dokonywać z perspektywy na wstępie podniesionych uwag formułowanych w odniesieniu do art. 174 pkt 1 i art. 176 p.p.s.a. oraz określonych na ich gruncie wymogów stawianych skardze kasacyjnej, którym strona ją wnosząca powinna uczynić zadość. Sprostanie tym wymogom, nie pozostaje bowiem bez wpływu na możliwość merytorycznego rozparzenia stawianych w niej zarzutów, a w rezultacie i na ich skuteczności.
29 Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, tego rodzaju sytuacja oraz wskazane jej konsekwencje odnoszą się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, które postawione zostały w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej.
30 Po pierwsze, z zarzutów skargi kasacyjnej w ogóle nie wynika, z którą konkretnie jednostką redakcyjną wymienionych przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska oraz ustawy Prawo wodne względnie, z którą konkretnie częścią wypowiedzi normatywnej tychże przepisów, autor skargi kasacyjnej wiąże zarzucane zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego. Nie wynika to również z uzasadnienia skargi kasacyjnej. Przy tym, identyfikację tak postawionych i uzasadnionych zarzutów kasacyjnych utrudnia i to, że wskazywane przez autora skargi kasacyjnej, jako naruszone, przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska oraz ustawy Prawo wodne są rozbudowane, mają złożoną konstrukcję i dzielą się na mniejsze jednostki redakcyjne, a mianowicie na ustępy, w ramach których, po zawartych w nich wprowadzeniach do wyliczenia, występują również punkty, a hipotezy norm prawnych dekodowanych z tak złożonych przepisów obejmują swoim zakresem różne sytuacje – przepisy art. 97 i art. 98 ustawy Prawo ochrony środowiska podzielone są odpowiednio, na dwa i trzy ustępy, a ramach art. 97 ust. 1 oraz art. 98 ust. 1 wprowadzony został również podział na punkty; z kolei w przepis art. 54 ustawy Prawo wodne dzieli się na siedem ustępów, spośród których, w ust. 1, ust. 2 i ust. 3 występuje podział na punkty, tj. odpowiednio na trzynaście, dwa i osiem punktów, zaś w obrębie przepisu art. 55 tej ustawy występuje podział na dwa ustępy.
31 Po drugie, z analizowanego zarzutu naruszenia prawa materialnego nie wynika, z jakiego rodzaju jego formą autor skargi kasacyjnej naruszenie to wiąże. Ani w treści samego zarzutu kasacyjnego, ani też w treści jego uzasadnienia nie wskazuje bowiem, czy chodzi o błędną wykładnię wymienionych przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska i ustawy Prawo wodne, czy też o ich niewłaściwe zastosowanie. W tej mierze, nie podejmuje bowiem żadnej polemiki ze stanowiskiem Sądu I instancji w tej kwestii, a mianowicie odnośnie do prawidłowej ich wykładni, czy też odnośnie do stosowania tychże przepisów prawa ze względu na stan faktyczny rozpoznawanej sprawy, którego nota bene również nie podważa, poprzez postawienie odpowiednich zarzutów naruszenia przepisów postępowania. W sytuacji, gdy ponadto z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby kwestia ta stanowiła przedmiot jakichkolwiek rozważań odnośnie do określonego kierunku interpretacji oraz zastosowania tychże przepisów, oczywiste jest, że polemikę tego rodzaju uznać należałoby za adresowaną wobec nieistniejącego stanowiska Sądu I instancji. W związku z tym, na podstawie argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (por. s. 4), można jedynie domniemywać, że naruszenia przepisów art. 97 i art. 98 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz art. 54 i art. 55 ustawy Prawo wodne (w związku z art. 28 k.p.a.) strona skarżąca upatruje w ich niezastosowaniu przez Sąd I instancji w rozpoznawanej sprawie. Nie może stanowić to jednak - wobec powyżej przedstawionych uwag - dostatecznej przesłanki do merytorycznego rozpatrzenia tychże zarzutów. Z tego mianowicie powodu, że autor skargi kasacyjnej w ogóle nie wykazał i nie wyjaśnił w jej uzasadnieniu, dlaczego przepisy te - i które konkretnie elementy wypowiedzi normatywnych w nich zawartych – powinny być zastosowane w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Analiza treści zarzutów naruszenia prawa materialnego oraz ich uzasadnienia nie udziela żadnej odpowiedzi w tej kwestii. Argumentacja strony skarżącej w żadnym z jej elementów nie odnosi się i nie odwołuje, ani do wymienionych przepisów ustaw Prawo ochrony środowiska i Prawo wodne, naruszenie których zarzuca w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, ani też do żadnych konkretnych elementów stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, które z przepisami tymi byłyby w konkretny sposób wiązane. Podzielając zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentację odnoszącą się do istoty interesu prawnego w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a. podnieść należy, że stawiając zarzuty naruszenia art. 97 i art. 98 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz art. 54 i art. 55 ustawy Prawo wodne (w związku z art. 28 k.p.a.), w uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca nie wykazywała jednocześnie, aby normatywna treść tychże przepisów, czy też konkretnych przepisów ustawy Prawo górnicze i geologiczne, aktualizowała jej prawo do udziału w charakterze strony w postępowaniu koncesyjnym, które w okolicznościach rozpoznawanej sprawy mogłoby być wywodzone z tzw. prawa refleksowego.
32 Powyższe oznacza, że zarzuty te nie są ani zasadne, ani też skuteczne i wbrew oczekiwaniom strony skarżącej nie mogą doprowadzić do wzruszenia zaskarżonego wyroku Sądu I instancji oraz podważenia wyrażonego w nim stanowiska.
33 W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust.2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) oraz art. 207 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Powołane przepisy
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 28
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 107 (§ 3)
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 138 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 3 (§ 2)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 6
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 50 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 151
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 174
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 176
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 183 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 184
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 204
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 207 (§ 2)