Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2012 r., II FZ 654/12

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2012 r., II FZ 654/12

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 854/12 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 21 grudnia2011 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Pismem z dnia 27 stycznia 2012 r. A. S. (dalej: "skarżąca"), reprezentowana przez pełnomocnika W. S., wniosła skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 2011 r., nr [...], w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. Zarządzeniem z dnia 13 marca 2012 r. Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwała pełnomocnika strony skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. wraz z pouczeniem o konsekwencjach nieusunięcia braków w terminie.

3 W odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik skarżącej wniósł, z uwagi na trudną sytuację finansową, o zwolnienie skarżącej z żądanego wpisu sądowego. W związku ze złożeniem wniosku bez zachowania formy, przewidzianej w art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "p.p.s.a.") wezwano pełnomocnika strony do nadesłania wypełnionego formularza wniosku (PPF) w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia pisma pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Ponadto wezwano stronę do udzielenia w tym samym terminie dodatkowych informacji dotyczących jej stanu majątkowego oraz dochodów – m.in. do nadesłania zeznań podatkowych skarżącej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym za 2011 r., do wskazania wszystkich źródeł utrzymania oraz udokumentowania miesięcznych wydatków. Wraz z wezwaniem o którym mowa wyżej, przesłano pełnomocnikowi formularz PPF.

4 W zakreślonym terminie pełnomocnik przesłał druk oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.

5 Zarządzeniem z dnia 2 maja 2012 r. referendarz sądowy postanowił o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania wskazując, iż przesłanym przez pełnomocnika druk obowiązujący w postępowaniu cywilnym nie czyni zadość wykonaniu wezwania z dnia 13 kwietnia 2012 r.

6 Pismem z dnia 21 maja 2012 r. skarżąca wniosła sprzeciw na powyżej powołane zarządzenie wskazując w uzasadnieniu, iż rodzaj formularza nie może mieć znaczenia ponieważ oba są dopuszczalne w polskim systemie prawnym i z informacji zawartych w obu wynika taka sama konkluzja.

7 Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny pozostawił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania powtarzając w zasadzie argumentację zawartą w zarządzeniu, od którego wniesiono sprzeciw.

8 Pismem z dnia 25 czerwca 2012 r. pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 12 czerwca, w uzasadnieniu którego, poza podniesieniem argumentu o równorzędności formularzy w polskim systemie prawnym, wniósł o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o wyjaśnienie zgodności z Konstytucją przepisu warunkującego przyjęcie informacji o stanie majątkowym na konkretnym formularzu.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

11 Zgodnie z dyspozycją art. 243 § 1 p.p.s.a. postępowanie o przyznanie prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony, jednak to art. 252 p.p.s.a. precyzuje treść oraz formę tego wniosku. Przedmiotowy wniosek powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Ustalona w przywołanym przepisie treść wniosku koresponduje z przesłankami przyznania tego prawa wynikającymi z art. 246 p.p.s.a., gdyż musi umożliwiać sądowi stwierdzenie, w jakim zakresie strona jest w stanie ponieść koszty postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 23 października 2006 r., I FZ 239/06, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

12 Zgodnie z treścią art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu, którego wzór określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Stosownie do § 1 tego rozporządzenia wniosek o przyznanie prawa pomocy osoba fizyczna składa na formularzu oznaczonym symbolem "PPF". Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, ONSAiWSA 2008, Nr 5, poz. 74) wyjaśnił, że niezachowanie określonego w art. 252 § 2 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, bez względu na to, czy wniosek złożyła osoba fizyczna, osoba prawna czy jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny wzywając stronę do uzupełnienia tego braku w zakreślonym terminie, pouczył jednocześnie skarżącą o skutkach nieuzupełnienia braków formalnych wniosku. Zgodnie z dyspozycją art. 257 p.p.s.a. nieuzupełnienie w terminie zakreślonym braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy powoduje pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania.

13 Wracając na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż nie ulega wątpliwości, że pełnomocnika skarżącej wezwano do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF, przesyłając mu jednocześnie druk tego formularza. W aktach sprawy znajduje się potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej wezwanie. Nie budzi wątpliwości, iż została ona dostarczona do adresata. W tej sytuacji, wobec nieprzesłania wypełnionego formularza (a jedynie druku obowiązującego w postępowaniu cywilnym), wniosek o przyznanie prawa pomocy należało pozostawić bez rozpoznania.

14 Wbrew zarzutom zażalenia postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie narusza prawa, a wobec tego zażalenie jako niezasadne należało na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a oddalić.

15 Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do skierowania pytania do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 252 § 2 p.p.s.a. z Konstytucją. Skarżąca nie wskazała co prawda dokładnego przepisu Konstytucji, z którym powołany przepis miałby być niezgodny, jednak Naczelny Sąd Administracyjny z treści zażalenia wywiódł, iż rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w ocenie strony doprowadziło do pogwałcenia jej prawa do sądu, zagwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. W kontekście powyżej powołanego wniosku wskazać należy, iż instytucja pytania prawnego przewidziana art. 193 Konstytucji RP nie daje skarżącemu uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Warunkiem wystąpienia z pytaniem prawnym jest wątpliwość powstała w składzie orzekającym co do zgodności przepisu prawa z Konstytucją RP, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą. Zatem wyłącznie wątpliwości Sądu mogą uzasadniać przedstawienie Trybunałowi pytania prawnego dotyczącego konstytucyjności aktu normatywnego (por. postanowienie NSA z dnia 23 lipca 2011 r., sygn. akt I OZ 559/10, LEX nr 694365 ). Naczelny Sad Administracyjny takich wątpliwości co do zgodności art. 252 § 2 p.p.s.a. z art. 45 ust. 1 Konstytucji nie powziął. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie wskazywano, iż na treść prawa do sądu składają się: prawo dostępu do sądu, tj. prawo uruchomienia procedury przed sądem - organem o określonej charakterystyce (niezależnym, bezstronnym i niezawisłym); prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności; prawo do wyroku sądowego, tj. prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia danej sprawy przez sąd oraz prawo do odpowiedniego ukształtowania ustroju i pozycji organów rozpoznających sprawy (por. wyrok z z dnia 16 listopada 2011 r.; sygn. SK 45/09, OTK-A 2011/9/9). Wprowadzony w art. 252 § 2 wymóg złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy ma ułatwić i przyspieszyć rozstrzygnięcie tej kwestii. Wypełniając formularz strona podaje dane, które (co do zasady) powinny wystarczyć do rozpatrzenia jej wniosku. Zachowanie prawidłowej, wymaganej ustawą formy wniosku nie jest też utrudnione, skoro w przypadku złożenia wniosku w innej formie, sąd zobowiązany jest nie tylko wezwać stronę do złożenia wniosku na formularzu, ale także doręczyć stronie stosowny wzór pisma. Wymóg przewidziany w art. 252 § 2 p.p.s.a. nie utrudnia zatem w żaden sposób dostępu do sądu.