Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r., II FZ 1014/12

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r., II FZ 1014/12

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 6 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 501/12 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu w sprawie ze skargi T. M. na postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w K. z dnia 20 lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 1. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2012 r., I SA/Ke 501/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił T. M. (zwana dalej: skarżącą) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu w sprawie z jej skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 20 lipca 2012 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

3 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi. Pomimo dwukrotnego awizowania (w dniach 18 i 26 września 2012 r.), nie zostało ono przez skarżącą podjęte. W związku z tym przesyłka została pozostawiona w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia w dniu 2 października 2012 r., na podstawie art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) zwana dalej: p.p.s.a.

4 W dniu 15 października 2012 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu oraz o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wskazała, że przebywała u córki przez 2 miesiące ze względu na zły stan zdrowia. Pod koniec września była bardzo chora. W dniu 1 października 2012 r. zgłosiła się do szpitala w K. w miejscu zamieszkania córki. Wnioskodawczyni szczegółowo opisała rodzaj dolegliwości występujących u niej od dwóch tygodni, przedkładając jednocześnie kartę informacyjną z izby przyjęć S. w K.. Podniosła, że w związku ze złym stanem zdrowia nie mogła wrócić do miejsca zamieszkania wraz z opiekunem (córką). Powrót stanowił także przeciwwskazanie lekarskie. Z tych względów skarżąca wróciła po terminie i nie mogła uiścić opłaty w sprawie.

5 3. Uzasadniając wydane postanowienie sąd pierwszej instancji odwołując się do treści i wykładni art. 85 i art. 86 § 1 p.p.s.a. i oceniając podnoszone przez skarżącą okoliczności, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy, stwierdził, iż nie uprawdopodobniła ona braku winy w uchybieniu terminu. Nie wykazała bowiem, że w okresie od dnia 2 października 2012 r. do dnia 9 października 2012 r. zaistniały niezależne od strony skarżącej przyczyny, które stanowiłyby przeszkodę w dokonaniu czynności w terminie. Z przytoczonych przez skarżącą argumentów wynikało, że przeszkodą, która uniemożliwiła jej dotrzymanie terminu był wyjazd do córki do K. w związku ze złym stanem zdrowia, jednodniowa hospitalizacja i przeciwwskazania dla powrotu do miejsca zamieszkania. Zdaniem sądu, należyta dbałość w prowadzeniu własnych spraw wymagała, aby przed wyjazdem do córki skarżąca podjęła odpowiednie działania, gwarantujące zabezpieczenie swoich interesów czy to przez powiadomienie sądu o zmianie adresu do doręczeń czy też przez upoważnienie innych osób do odbioru jej korespondencji. Tym bardziej, że wyjazdy skarżącej do córki, co istotne mieszkającej w odległej miejscowości (w K.) nie były incydentalne i krótkotrwałe.

6 Sąd podzielił ponadto prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że choroba może przemawiać za brakiem winy w uchybieniu terminu, gdy jest to choroba nagła, obiektywnie i całkowicie uniemożliwiająca podjęcie działań albo wyręczenie się inną osobą. Choroba musi mieć charakter niespodziewany lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Z wniosku o przywrócenie terminu natomiast nie wynika, że przed wyjazdem do córki skarżąca miała problemy zdrowotne tego rodzaju i że to one były przyczyną niemożności dokonania wskazanych wyżej aktów staranności, tj. powiadomienia sądu o zmianie adresu do doręczeń czy upoważnienia innych osób do odbioru jej korespondencji. Opisane przez skarżącą dolegliwości wystąpiły dopiero podczas pobytu u córki. Przy czym poza jednodniowym pobytem w szpitalu (w związku z nasileniem się dolegliwości), który miał miejsce jeszcze przed rozpoczęciem biegu terminu dla uiszczenia wpisu, skarżąca nie wykazała przeszkód uniemożliwiających podjęcie działań. Przeszkód tych nie potwierdzają również ujęte w karcie informacyjnej zalecenia lekarskie, gdzie wskazano jedynie na potrzebę dalszego leczenia i diagnostyki w miejscu zamieszkania.

7 Zdaniem sądu skarżąca nie dochowała należytej staranności przy prowadzeniu swych spraw jakiej w danych okolicznościach można by od niej oczekiwać. Przy dołożeniu należytej staranności, skarżąca była w stanie dopełnić swoich obowiązków i uzupełnić braki skargi w wymaganym terminie.

8 4. W zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszenie:

9 - art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez niedokonanie ustalenia daty przyczyny uchybienia terminu do uiszczenia wpisu pomimo, że sąd treścią powołanego przepisu był do tego zobowiązany,

10 - art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą wykładnię i uznanie, że skarżąca nie dochowała należytej staranności przy prowadzeniu swych spraw, jakiej w okolicznościach niniejszej sprawy można by od niej oczekiwać albowiem przy dołożeniu należytej staranności była w stanie dopełnić swoich obowiązków i uzupełnić braki skargi w wyznaczonym terminie, w konsekwencji poprzez odmowę przez sąd przywrócenia skarżącej terminu do uiszczenia wpisu pomimo, że we wniosku strona uprawdopodobniła brak winy w uiszczeniu wpisu od skargi w terminie.

11 W związku z powyższym skarżącą wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie skarżącej terminu do uiszczenia wpisu sądowego oraz przyznanie na rzecz pełnomocnika skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy pranej udzielonej skarżącej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym, albowiem koszty te w żaden części nie zostały przez skarżącą uiszczone.

12 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Zażalenie podlega oddaleniu.

14 5. Jak wynika z treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu wnoszonym do sądu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

15 W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można więc mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. postanowienia NSA z dnia 27 października 2011 r., II OZ 1064/11, z dnia 19 października 2011 r., I OZ 776/11, z dnia 18 października 2011 r., II FZ 526/11, z dnia 10 grudnia 2010 r., I FZ 426/10, z dnia 10 grudnia 2010 r., II FZ 574/10, z dnia 19 listopada 2010 r., I OZ 870/10, z dnia 17 lutego 2009 r., I OZ 90/09, z dnia 5 grudnia 2008 r., II FZ 305/08, wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – zwanej dalej: CBOSA).

16 Składając zatem wniosek o przywrócenie terminu strona powinna zawrzeć uzasadnienie uprawdopodabniające okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi, które to okoliczności stanowią zasadniczą przesłankę przywrócenia terminu. Zarówno orzecznictwo, jak i piśmiennictwo są zgodne, że uprawdopodobnienie istnienia tej przesłanki (brak winy) jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2009 r., II FZ 238/09, niepubl.). Natomiast pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do: postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, wyniku tego postępowania bądź wreszcie do zastępczego środka dowodowego. Z tego powodu uprawdopodobnienie określane jest jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (M. Iżykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, "Nowe Prawo" 1980, nr 3, s. 75).

17 W tej sytuacji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uprawdopodobnienie z art. 87 § 2 p.p.s.a. nie oznacza udowodnienia braku winy. Przy ocenie zawinienia, bądź też jego braku, sąd bierze pod uwagę czynnik obiektywny, rozpatrując, czy strona dołożyła staranności, jakiej wymagać można od osoby dbającej w sposób należyty o swój interes prawny, czy też - przeciwnie - wykazała się niedbalstwem (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., II FZ 527/11, CBOSA).

18 6. Mając zatem powyższe na uwadze, trafnie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji oddalił wniosek strony. Po pierwsze należy zauważyć, że okoliczność wyjazdu skarżącej do córki nie była okolicznością nadzwyczajną w świetle informacji znajdujących się w aktach sprawy. Z akt postępowania przed organami podatkowymi wynika, że skarżąca regularnie odbywała te podróże w związku ze swoimi lub córki problemami zdrowotnymi. Świadczą o tym pismo skarżącej z dnia 2 listopada 2010 r. oraz wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia 22 maja 2012 r. (będącego wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania).

19 Należy zauważyć, że skarżąca do wniosku załączyła jedynie kartę informacyjną Izby Przyjęć S. w K. z dnia 1 października 2012 r. wskazującą na jednodniowy pobyt w szpitalu. Jak trafnie zauważył w tym zakresie sąd pierwszej instancji choroba może przemawiać za brakiem winy w uchybieniu terminu, gdy jest to choroba nagła, obiektywnie i całkowicie uniemożliwiająca podjęcie działań albo wyręczenie się inną osobą. Choroba musi mieć charakter niespodziewany lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć (por. postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2010r. sygn. akt I OZ 839/10, Lex nr 742094 i z dnia 13 października 2010r., sygn. akt I OZ 767/10, Lex nr 742025, wyrok WSA z dnia 29 października 2004r., sygn. akt III SA 2967/03, Lex nr 164436; wyrok NSA z dnia 19 września 2000r., sygn. akt I SA 1072/00, Lex nr 55307 i z dnia 1 marca 1999r. sygn. akt II SA 45/99, Lex 46785). Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko sądu pierwszej instancji w tym zakresie. Nie ulega również wątpliwości, że karta informacyjna zawiera zalecenie zgodnie z którym "dalsze leczenie i diagnostyka w miejscu zamieszkania". Skarżąca nie przedstawiła we wspomnianym okresie żadnego zaświadczenia lekarskiego wskazującego na fakt, że wystąpiły przeciwwskazania zdrowotne uniemożliwiające powrót do domu, co potwierdza wskazana informacja z karty szpitalnej.

20 Trafna w kontekście sytuacji zdrowotnej skarżącej oraz jej częstych podróży do córki jest, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, konkluzja wynikająca z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, że wymagana należyta dbałość w prowadzeniu własnych spraw nakazywała, aby przed wyjazdem do córki skarżąca podjęła odpowiednie działania, gwarantujące zabezpieczenie swoich interesów czy to przez powiadomienie sądu o zmianie adresu do doręczeń czy też przez upoważnienie innych osób do odbioru jej korespondencji. W ocenie Sądu podane okoliczności wskazują, że to strona z własnej winy uchybiła terminowi. Tym samym treść wniesionego zażalenia nie może podważyć prawidłowości dokonanej przez sąd pierwszej instancji oceny w zakresie przesłanek uprawdopodabniających brak winy.

21 Z tych też względów w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie sąd pierwszej instancji przyjął, że strona nie uprawdopodobniła przyczyn wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Powołane przez nią okoliczności trafnie uznano, jako prowadzące do oddalenia wniosku.

22 7. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu