Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2019 r., II FSK 719/17
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2019 r., II FSK 719/17Otwórz w aplikacji
Sentencja
1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA (del.) Mirosław Surma (sprawozdawca), Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. [...] Parku Narodowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 października 2016 r. sygn. akt I SA/Sz 711/16 w sprawie ze skargi W. [...] Parku Narodowego na interpretację indywidualną Burmistrza M. z dnia 8 kwietnia 2016 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. [...] Parku Narodowego na rzecz Burmistrza M. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
2 1. Wyrokiem z 27 października 2016 r. sygn. akt I SA/Sz 711/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia
3 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a", oddalił skargę W. [...] Parku Narodowego na interpretację indywidualną Burmistrza M. z 8 kwietnia 2016 r. w przedmiocie zastosowania przepisów prawa podatkowego.
4 Sąd pierwszej instancji wskazał, że istotą sporu jest odmienna ocena możliwości uznania Spółki G. za samoistnego posiadacza budynków położonych na nieruchomości będącej w wieczystym użytkowaniu wnioskodawcy. Zdaniem skarżącego Parku Spółka G. włada faktycznie tymi budynkami i ma zamiar dalszego władania, dlatego jest posiadaczem samoistnym tych obiektów
5 i jako posiadacz samoistny to ona powinna uiszczać podatek od nieruchomości. Zdaniem organu natomiast posiadania tego nie można uznać za samoistne, gdyż spółka nie neguje faktu, że to W. [...] Park Narodowy jest właścicielem budynków
6 i budowli wzniesionych na użytkowanym przez nią gruncie, odmawia zapłaty na rzecz Parku, gdyż domaga się rozliczenia poniesionych przez nią nakładów.
7 Zakreślając ramy prawne sprawy w pierwszej kolejności Sąd wskazał na
8 art. 3 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. nr 95, poz. 613 ze zm.) - dalej "u.p.o.l.", definiujący podatnika podatku od nieruchomości. Poza sporem pozostaje, że skarżący jest wieczystym użytkownikiem nieruchomości gruntowej stanowiącej działki nr [...] i [...], obręb ewidencyjny [...], M. oraz że właścicielem tej nieruchomości jest Skarb Państwa. Skarżący nie kwestionuje również swego obowiązku z tytułu podatku od nieruchomości wobec gruntu. Poza sporem także pozostaje okoliczność posadowienia na przedmiotowych działkach budynków, które stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Sąd pierwszej instancji cytując art. 235 § 1 i § 2 k.c. stwierdził, że nie ma możliwości na gruncie przepisów prawa rzeczowego, by inny podmiot był właścicielem budynków stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności, a inny podmiot był użytkownikiem wieczystym. Zasada ta ma odpowiednie przeniesienie na posiadanie samoistne (art. 336 k.c.). W świetle art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., istotne z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości jest posiadanie samoistne. Posiadaczem samoistnym odrębnych od gruntu budynków
9 i urządzeń, w świetle ww. przepisów kodeksu cywilnego, jest przede wszystkim właściciel tych budynków i urządzeń, który jest jednocześnie użytkownikiem wieczystym.
10 Wbrew twierdzeniom skargi organ w interpretacji nie przyjął, że strony kontynuują wykonywanie umowy dzierżawy, organ wskazał na bezumowne korzystanie przez spółkę z gruntu oraz posadowionych na tym gruncie budynków
11 i ocenił posiadanie spółki jako posiadanie zależne. Poza tym, z korespondencji W. [...] Parku Narodowego ze Spółką nie wynika, aby Spółka G. uważała się za właściciela przedmiotu zakończonej umowy dzierżawy, a że jedynie domaga się rozliczenia poniesionych nakładów.
12 2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku W. [...] Park Narodowy wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi.
13 1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie:
14 a. art. 336 w zw. z art 235 § 2 k.c. poprzez błędne przyjęcie, że posiadaczem samoistnym nieruchomości budynkowej może być tylko użytkownik wieczysty lub faktyczny posiadacz prawa użytkowania wieczystego, podczas gdy nie ma przeszkód, aby sprawować posiadanie samoistne nieruchomości budynkowej niezależnie od spełnienia powyższych warunków;
15 b. art. 336 w zw. z art 171 § 1 k.c. poprzez przyjęcie, że można być posiadaczem samoistnym tylko takiej nieruchomości, której można stwierdzić zasiedzenie, podczas gdy możliwość stwierdzenia zasiedzenia danej nieruchomości nie stanowi w żaden sposób przesłanki dla samodzielnej weryfikacji tego, czy w danym przypadku mamy do czynienia z posiadaniem samoistnym, czy też nie;
16 c. w konsekwencji naruszeń wymienionych w lit. a i b - naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. polegające na przyjęciu, że podmiot sprawujący pełne władztwo nad nieruchomością budynkową nie może zostać uznany za podatnika podatku od nieruchomości, jeżeli nie spełni warunków posiadania wykazanych w lit. a-b.
17 2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie:
18 a) art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie występujących oraz przedkładanych w sprawie dowodów i błąd w dokonywanych przez Sąd pierwszej instancji w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że:
19 - organ w interpretacji nie uznał, że strony kontynuują wykonywanie umowy dzierżawy, pomimo konkretnych argumentów strony skarżącej, (do których Sąd pierwszej instancji w żaden merytoryczny sposób się nie odniósł),
20 - organ w swej interpretacji słusznie przyjął, że z załączonej korespondencji stron nie wynika, aby Spółka uważała się za właściciela analizowanych budynków podczas gdy w korespondencji tej przedstawiciele Spółki wprost deklarują, że Spółka jest właścicielem budynków;
21 b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak dostatecznego uzasadnienia stanowiska Sądu pierwszej instancji dotyczącego spraw wymienionych w pkt a), dotyczących:
22 - braku uzasadnienia z jakich konkretnie powodów Sąd arbitralnie stwierdził, że organ w interpretacji nie uznał, że strony kontynuują wykonywanie umowy dzierżawy w sytuacji, gdy przecież w wydanej interpretacji organ wprost pisał o "kontynuacji stosunku dzierżawy";
23 - braku uzasadnienia tego, dlaczego Sąd stwierdził, że organ w swej interpretacji słusznie przyjął, że z załączonej korespondencji stron nie wynika, aby Spółka uważała się za właściciela przedmiotu zakończonej umowy, w sytuacji, gdy zgromadzone w sprawie dowody przeczą tej tezie.
24 3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Burmistrz M. wniósł
25 o oddalenie skargi kasacyjnej, z powodu jej bezzasadności. Podniósł m.in., że po stronie Spółki brak jest niezbędnego elementu posiadania samoistnego, jakim jest animus, tj. zamiar władania rzeczą jak właściciel. Władztwo posiadacza nie będzie miało charakteru samoistnego w sytuacji, gdy sam posiadacz uznaje się za posiadacza zależnego, który ma obowiązek zapłaty za użytkowanie cudzej rzeczy.
26 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
27 4.1. Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.
28 Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi.
29 Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest także wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
30 4.2. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować. Nie jest władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto. Nie ma on też kompetencji do konkretyzowania czy uzupełniania zarzutów kasacyjnych, bądź ich uzasadnienia, a brak konkretnego i popartego stosowną argumentacją zakwestionowania stanowiska wyrażonego w danej kwestii przez wojewódzki sąd administracyjny powoduje związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem sądu pierwszej instancji w danym zakresie i niemożność zbadania jego zasadności. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Stąd wnoszący skargę kasacyjną, dążąc do skutecznego podważenia zaskarżanego wyroku, powinien zachować dbałość o poprawne sformułowanie stawianych zarzutów oraz ich uzasadnienie.
31 Ponadto należy wskazać, że przedmiotem kontroli w zaskarżonym wyroku była indywidualna interpretacja przepisów prawa podatkowego. Zgodnie zaś z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Podkreślić trzeba, że specyfika postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej polega między innymi na tym, że organ wydający taką interpretację może "poruszać się" tylko i wyłącznie w ramach stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę, w granicach zadanego przez niego pytania oraz wyrażonej oceny prawnej (zajętego stanowiska). Wynikający z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej wymóg, aby stan faktyczny przedstawiony we wniosku był wyczerpujący wiąże się z koniecznością podania wszystkich jego elementów, istotnych z punktu widzenia możliwości oceny stanowiska wnioskodawcy. Organ wydający interpretację jest niejako "związany" merytorycznie zakresem problemu prawnego, jaki strona przedstawi we wniosku. Na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej organy podatkowe nie są uprawnione ani do ustalania i dowodowego weryfikowania stanu faktycznego, ani też do udzielania interpretacji w obszarze regulacji prawnych, które nie zostały przedstawione w stanowisku wnioskodawcy odnośnie do podatkowej kwalifikacji danego stanu faktycznego (por. wyrok NSA z 29 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1523/10, LEX nr 1123044). Tym samym podany we wniosku stan faktyczny stanowi jedyną podstawę faktyczną wydanej interpretacji i wyznacza też granice, w jakich interpretacja będzie mogła wywołać określone w ustawie skutki prawne (A. Kabat [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2009, s. 105).
32 4.3. Celowość powyższego wywodu wynika z faktu, że choć skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jej autor nie postawił zarzutów natury procesowej podważających przyjęty do orzekania stan faktyczny. Ocenie mógł więc podlegać zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, choć jego autor nie sprecyzował też, czy naruszenie to przejawia się w ich niewłaściwym zastosowaniu, czy też błędnej wykładni.
33 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Należy przy tym wskazać, że stosownie do art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Z uwagi na datę wszczęcia w rozpatrywanej sprawie postępowania sądowoadministracyjnego (tj. datę wniesienia skargi na interpretację) znajduje on zastosowanie w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny może więc ograniczyć swą dalszą wypowiedź do rozważań oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.
34 4.4. W pierwszym rzędzie należy uznać za niezasadne zarzuty natury procesowej, tj. naruszenia art.106 § 3 i 5 oraz art.141 § 4 p.p.s.a.
35 Stosownie do przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W myśl natomiast § 5 tego przepisu do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisu Kodeksu postępowania cywilnego. Oznacza to, że zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. może być skutecznie podniesiony tylko wówczas, gdy Sąd pierwszej instancji prowadził w oparciu o ten przepis postępowanie dowodowe i doszedł do błędnych wniosków bądź mimo ujawnienia w postępowaniu dokumentów mogących przyczynić się do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, w tym w związku ze złożonym przez stronę wnioskiem dowodowym, nie przeprowadził takowych dowodów. Wbrew natomiast stanowisku skargi kasacyjnej w oparciu o zarzut naruszenia przepisu art.106 § 3 i § 5 p.p.s.a. nie można podważać przyjętych do orzekania ustaleń faktycznych, w sytuacji gdy Sąd nie podejmował żadnych działań procesowych w warunkach tych przepisów.
36 W realiach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji nie mógł zatem naruszyć powyższych przepisów, bowiem nie prowadził postępowania dowodowego, w tym też nie odmówił przeprowadzenia dowodu. W skardze kasacyjnej w żaden sposób strona skarżąca nie skonkretyzowała też jaki dowód z dokumentu i na jaką okoliczność powinien zostać przeprowadzony. Akta sprawy sądowej nie potwierdzają również, aby strona skarżąca w postępowaniu przed sądem formułowała jakiekolwiek wnioski dowodowe.
37 W konsekwencji nie mógł też zasługiwać na uwzględnienie zarzut naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a. powiązany z naruszeniem art.106 § 3 i § 5 p.p.s.a. Skoro bowiem w sprawie nie miała zastosowania norma oparta o te ostatnio wymienione przepisy, to zatem w tym zakresie Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć art.141 § 4 p.p.s.a. formułując uzasadnienie rozstrzygnięcia. Dodatkowo wskazać należy, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa wymogi formalne uzasadnienia wyroku, stanowiąc, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ, uzasadnienie powinno zawierać także wskazania co do dalszego postępowania. W związku z tym naruszenie powyższego artykułu zaistniałoby, gdyby uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawierało wszystkich elementów określonych w tym przepisie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tylko wtedy, gdy uzasadnienie jest sporządzone w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Tylko w takim przypadku wadliwość uzasadnienia wyroku może być uznana za naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy. Wynika z tego również i to, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może sprowadzać się do polemiki z przedstawionym w uzasadnieniu stanowiskiem Sądu pierwszej instancji. Sąd ten wskazał jaki stan faktyczny przyjął za podstawę swego rozstrzygnięcia, wyjaśnił także podstawę prawną rozstrzygnięcia. Ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 p.p.s.a., gdy uzasadnienie zawiera odniesienie się do wszystkich zarzutów poprzez odwołanie się do treści przepisów prawa i wyjaśnienie ich zastosowania w konkretnej sprawie. Odnotować też należy, że w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 (publ. ONSA i WSA 2010, Nr 3, poz. 39), przyjęto, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 tej ustawy), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sytuacja tego rodzaju w rozpoznanej sprawie nie zachodziła.
38 4.5. Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Argumentacja przedstawiona na jego poparcie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazuje na to że jego autor upatruje błędnej wykładni tego przepisu poprzez przyjęcie, że podmiot sprawujący pełne władztwo nad nieruchomością budynkową nie może zostać uznany za podatnika podatku od nieruchomości, jeżeli nie spełni warunków posiadania wynikających z art. 336 w zw. z art 235 § 2 k.c. i art 171 § 1 k.c. W ocenie strony skarżącej posiadacz budynku nie będący użytkownikiem wieczystym gruntu na którym budynek ten jest posadowiony, może posiadać przymiot samoistnego posiadacza i w konsekwencji być podatnikiem podatku od nieruchomości od tych budynków właśnie na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Ponadto zdaniem strony skarżącej ze stanu faktycznego sprawy wynika, że Spółka G. nie jest posiadaczem zależnym tych budynków.
39 Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela argumentacji skargi kasacyjnej, mającej uzasadniać stanowisko strony skarżącej.
40 Z treści art. 3 ust. 1 u.p.o.l. wynika, że podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego z zastrzeżeniem ust. 2. Zatem, przepis art. 3 u.p.o.l. wiąże powstanie obowiązku podatkowego z prawem własności, użytkowania wieczystego nieruchomości bądź posiadaniem nieruchomości samoistnym, a w odniesieniu do nieruchomości państwowych i komunalnych także posiadaniem zależnym.
41 W kontekście możliwości uznania innego podmiotu (tu: Spółki G.) za posiadacza samoistnego budynków posadowionych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste stronie skarżącej należy odwołać się do treści art. 235 k.c. Stosownie do niej ustawodawca przyznał użytkownikowi wieczystemu prawo własności budynków i innych urządzeń wzniesionych na gruncie zarówno przez użytkownika wieczystego, jak też przez inną osobę (posiadacza zależnego). Prawo własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na użytkowanym wieczyście gruncie jest w myśl art. 235 § 2 k.c. prawem związanym z użytkowaniem wieczystym, co oznacza, że własność tych budynków i innych urządzeń dzieli los prawny użytkowania wieczystego. Konstatacja ta uzasadnia twierdzenie, że podatnikiem podatku od nieruchomości od budynków i budowli wzniesionych przez inną osobę niż użytkownik wieczysty jest użytkownik wieczysty gruntu, gdyż jest on z mocy prawa właścicielem tych budynków i budowli (zob. np. wyrok NSA z 26 marca 2015 r. sygn. akt II FSK 931/13 – dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Prawidłowo Sąd pierwszej instancji wywiódł, że na gruncie przepisów prawa rzeczowego, które są przepisami bezwzględnie obowiązującymi, nie ma takiej możliwości ażeby inny podmiot był właścicielem budynków stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności, a inny podmiot był użytkownikiem wieczystym. Zasada ta będzie miała odpowiednie przełożenie na posiadanie samoistne. Według art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Słusznie też stwierdził Sąd pierwszej instancji, że z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości (art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.), to właśnie posiadanie samoistne ma kluczowe znaczenie. Posiadaczem samoistnym odrębnych od gruntu budynków i urządzeń w świetle przepisów kodeksu cywilnego jest przede wszystkim właściciel tych budynków i urządzeń, który jest jednocześnie użytkownikiem wieczystym. Trafne jest również stwierdzenie, że stanu tego nie zmieni oddanie przez właściciela budynków czy urządzeń innemu podmiotowi w posiadanie zależne, oddanie takie bowiem stanowi przejaw wykonywania uprawnień właścicielskich przez właściciela rzeczy o jakich mowa w art. 140 k.c. – uprawnienia rozporządzania rzeczą. Ustawodawca wyróżniając posiadanie samoistne i zależne nie uwzględnia odrębności prawa użytkowania wieczystego i odpowiadającego mu posiadania w zakresie użytkowania wieczystego. W judykaturze za ugruntowane należy uznać, że dopuszczalne jest nabycie przez zasiedzenie prawa użytkowania wieczystego, które już zostało ustanowione na rzecz oznaczonego podmiotu (zob. uchwała składu 7 sędziów SN z 11 grudnia 1975 r., III CZP 63/75, OSNC 1976, nr 12, poz. 259). Posiadanie nieruchomości przez użytkownika wieczystego jest postacią posiadania samoistnego i polega na wykonywaniu władztwa nad nieruchomością odpowiadającego uprawnieniom z art.233 k.c., z wolą posiadania dla siebie. Tym samym polega na faktycznym władaniu nieruchomością jak użytkownik wieczysty w zakresie elementu wskazywanego jako animus tak, jak użytkownik wieczysty (zob. postanowienie SN z 24 czerwca 2010 r., IV CSK 553/09 – LEX nr 885034). W konsekwencji na akceptację zasługuje wniosek zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż możliwa jest taka sytuacja, że posiadacz samoistny będzie posiadał grunt tak jak wieczysty użytkownik oraz budynki tak jak ich właściciel, wówczas nabędzie w wyniku zasiedzenia prawo wieczystego użytkowania gruntu i własność budynków, pod warunkiem, że na nieruchomości prawo użytkowania wieczystego było uprzednio ustanowione, jednak nabycie przez zasiedzenie nie doprowadzi do rozdzielenia wieczystego użytkownika i właściciela posadowionych na będącym w użytkowaniu wieczystym gruncie budynków i urządzeń.
42 Inaczej rzecz ujmując, w kontekście stanu faktycznego sprawy i oceny charakteru posiadania budynków przez Spółkę G., odrębność własności nieruchomości budynkowej nie może prowadzić do uznania, że budynki mogą być przedmiotem samoistnego posiadania odrębnego od gruntu, na których są posadowione, a który jest przedmiotem użytkowania wieczystego. Stan sprawy nie potwierdza również aby Spółka G., nie będąc użytkownikiem wieczystym, faktycznie władała całą nieruchomością – w tym gruntem i budynkami – co umożliwiałoby przypisanie jej cech samoistnego posiadacza tej nieruchomości, a więc również budynków na niej posadowionych.
43 Ponadto nawet przyjmując, jak chce tego skarżąca, możliwość przypisania Spółce G. przymiotu samoistnego posiadacza, to poddany interpretacji stan faktyczny nie potwierdza, że Spółka G. przejawia animus, tj. zamiar władania budynkami, jak właściciel (nie doszło do jakiejkolwiek zmiany w sposobie korzystania z budynków przez spółkę). W szczególności nie świadczy o tym fakt domagania się przez ten podmiot rozliczenia ze skarżącą poniesionych przez niego nakładów na przedmiotowe budynki. Tym samym zasadnie w zaskarżonym orzeczeniu stwierdzono, że skoro strona skarżąca jest zarówno wieczystym użytkownikiem gruntu, jak i właścicielem posadowionych na tym gruncie budynków, to stosownie do przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.o.l. jest ona także podatnikiem podatku od nieruchomości.
44 4.6. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).
Powołane przepisy
- Kodeks cywilny, art. 140
- Kodeks cywilny, art. 233
- Kodeks cywilny, art. 235 (§ 1, § 2)
- Kodeks cywilny, art. 336
- Ordynacja podatkowa, art. 14b (§ 3)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 106 (§ 3)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 141 (§ 4)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 174
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 183 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 184
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 204
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 205 (§ 2)
- Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych, art. 3