Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2019 r., II FSK 439/19

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2019 r., II FSK 439/19

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Płusa Sędziowie NSA Jan Grzęda (sprawozdawca) WSA (del.) Wojciech Olejnik po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1444/17 w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. 1. Oddala skargę kasacyjną. 2. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz K. G. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w wysokości 675 (słownie: sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1444/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a." uwzględnił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie i uchylił wyrok z dnia 18 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1444/17 oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) uwzględnił skargę K. G. i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 lutego 2017 r. w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011 r.

3 Wyrok ten, jak i pozostałe wymienione w niniejszym uzasadnieniu, jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

4 We wniesionej skardze kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zarzuciło:

5 I. Naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a., a konkretnie naruszenie:

6 1) art. 179a P.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w całości, to jest brak uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i oddalenia skargi K. G., a wyłącznie uchylenie zaskarżonego wyroku i wydanie takiego samego rozstrzygnięcia jak w zaskarżonym skargą kasacyjną orzeczeniu, mimo, iż istotą autokontroli jest uwzględnienie skargi kasacyjnej w kierunku postulowanym przez, skarżącego a także brak wydania przez sąd pierwszej instancji wyroku w trybie autokontroli, w tym samym składzie co zaskarżony skargą kasacyjną wyrok oraz brak ponownego rozpoznania skargi na rozprawie;

7 2) art. 203 pkt 2 P.p.s.a. poprzez nieobciążenie skarżącej kosztami postępowania kasacyjnego, podczas gdy sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę kasacyjną organu, a zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę został uchylony w całości,

8 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. art. 208 § 1 w związku z art. 70 § 1 oraz 120, art. 121 i art. 187 § 1 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.) - dalej: "O.p.", poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że organy podatkowe naruszyły ww. przepisy postępowania, gdyż nie zbadały, czy w dalszym ciągu istnieje przedmiot postępowania, co było przyczyną wadliwie dokonanej przez sąd kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, a także poprzez uwzględnienie skargi przez sąd i błędne przyjęcie, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania, gdyż nie zbadały okoliczności przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za rok 2011, gdy w istocie zobowiązanie podatkowe ustalone decyzją Prezydenta [...] przedawnia się dopiero z upływem terminu przedawnienia z art. 70 § 1 O.p.,

9 4) art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez wyprowadzenie dowolnych wniosków na podstawie dowodów nie znajdujących się w aktach sprawy, w tym aktach sprawy podatkowej, polegające na przyjęciu, że organy podatkowe nie zbadały, czy w dalszym ciągu istnieje przedmiot postępowania;

10 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że na gruncie przedmiotowej regulacji organy obu instancji mogą wydać decyzje merytoryczne tylko w terminie 5 lat, a w przypadku upływu tego terminu organ odwoławczy powinien uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie podatkowe jako bezprzedmiotowe, podczas gdy wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji merytorycznej przed upływem tego terminu powoduje, iż zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości nie przedawni się w trakcie orzekania przez organ odwoławczy;

11 6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 208 § 1 O.p. poprzez przyjęcie, że na gruncie przedmiotowej regulacji organy obu instancji mogą wydać decyzje merytoryczne tylko w terminie 5 lat, a w przypadku upływu tego terminu organ odwoławczy powinien uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie podatkowe jako bezprzedmiotowe, podczas gdy wydanie przez organ I instancji decyzji merytorycznej przed upływem tego terminu powoduje, iż zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości nie przedawni się w trakcie orzekania przez organ odwoławczy.

12 II. Naruszenie przepisów prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 P.p.s.a., to jest:

13 7) art. 68 O.p. poprzez jego niezastosowanie i art 70 § 1 O.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w sprawie dotyczącej wydania przez organ pierwszej instancji decyzji na podstawie art. 21 pkt 2 O.p. stosuje się wyłącznie art. 70, gdy w sprawie w istocie powinien mieć zastosowanie art. 68 § 2 O.p., a dopiero w następstwie wydania decyzji - art. 70 O.p.,

14 8) art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j. Dz. U. z 2014 r. poz. 849 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że na gruncie przedmiotowej regulacji organy obu instancji mogą wydać decyzje merytoryczne tylko w terminie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał jedynie obowiązek podatkowy, a nie od końca roku, w którym upłynął termin płatności zobowiązania, a organ odwoławczy powinien uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie podatkowe jako bezprzedmiotowe.

15 W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik podatniczki wniósł o oddalenie środka odwoławczego.

16 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

17 Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych zarzutów i z tego względu podlega oddaleniu.

18 Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono wystąpienia przesłanek nieważności postępowania.

19 Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 179a P.p.s.a. przypomnieć należy, że zgodnie z treścią tego przepisu jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.

20 Wbrew twierdzeniu kasatora ze wskazanego przepisu nie można wyinterpretować, że istotą autokontroli jest uwzględnienie skargi kasacyjnej w kierunku postulowanym przez jej autora. Przeczy temu zwrot normatywny "ponownie rozpoznaje sprawę". Oznacza on bowiem rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, zgodnie z brzmieniem art. 134 § 1 P.p.s.a. tj. w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

21 Ponadto brzmienie tego przepisu nie tworzy obowiązku rozpoznania sprawy w tym samym składzie, w którym wydany został wyrok zaskarżony skargą kasacyjną. Z uwagi na treść art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a., zasadne raczej byłoby pytanie o to, czy skład sądu pierwszej instancji może pokrywać się z tym, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma przepisu jasno regulującego zasady wyznaczania składu orzekającego na podstawie art. 179a tej ustawy. Zarówno skład wydający pierwotne orzeczenie, jak i działający w trybie autokontroli mogą – lecz nie muszą – różnić się od siebie (podobnie R. Hauser, A. Skoczylas, W. Piątek, Środki odwoławcze w postępowaniu sądowoadministracyjnym w świetle ustawy nowelizującej z dnia 9 kwietnia 2015 r. – analiza najistotniejszych zmian, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 4 (61)/2015).

22 Niezrozumiały jest z kolei argument podnoszący brak rozpoznania skargi na rozprawie. Analiza akt jak i treści samego orzeczenia wskazuje, że wyrok z 28 sierpnia 2018 r. został wydany na rozprawie.

23 Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 203 pkt 2 P.p.s.a. Zawarte w pkt 2 zaskarżonego wyroku rozstrzygnięcie o nie obciążeniu podatniczki kosztami postępowania kasacyjnego oparte zostało na art. 206 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Sąd pierwszej instancji ocenił, że zasadne jest skorzystanie z tego przepisu ponieważ mimo zasadności skargi kasacyjnej, aktualny pozostaje zawarty w skardze zarzut przedawnienia. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje to uzasadnienie za w pełni zrozumiałe. Pomimo bowiem uwzględnienia skargi kasacyjnej organu, ostateczne rozstrzygnięcie WSA w Warszawie jest korzystne dla strony przeciwnej. Na marginesie należy również zauważyć, że zarzut naruszenia art. 206 P.p.s.a. nie został w skardze kasacyjne podniesiony.

24 Pozostałe, zasadnicze zarzuty naruszenia prawa materialnego i zarzuty naruszenia przepisów postępowania są ściśle ze sobą powiązane, wywodzą się bowiem z tej samej podstawy. Autor skargi kasacyjnej podnosi m.in., że sąd pierwszej instancji nieprawidłowo zastosował art. 70 § 1 O.p. uznając zobowiązanie w podatku od nieruchomości za zobowiązanie powstające z mocy prawa i obliczając termin jego przedawnienia od końca roku kalendarzowego, w którym powstał jedynie obowiązek podatkowy, a nie od końca roku, w którym upłynął termin płatności zobowiązania. Dodał ponadto, że dla stwierdzenia przedawnienia prawa do wymiaru nie ma znaczenia termin doręczenia decyzji organu odwoławczego.

25 Umyka jednak z pola widzenia autora skargi kasacyjnej, to na co zwrócił uwagę Sąd I instancji: organ I instancji doręczając podatniczce decyzję z dnia 2 lutego 2011 r. wywiązał się z terminu na doręczenie decyzji ustalającej (wskazanego w art. 68 § 1 O.p.), jednak samo zobowiązanie podatkowe przedawniło się z końcem 2016 r. z uwagi na upływ pięcioletniego terminu wskazanego w art. 70 § 1 O.p. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

26 Analizując wzajemną relację obu ww. przepisów przez pryzmat niniejszej sprawy, wyjaśnić należy, że w pierwszej kolejności zobowiązanie podatkowe powstaje poprzez doręczenie decyzji ustalającej w terminie określonym w art. 68 § 1 O.p. – co miało miejsce w niniejszej sprawie w dniu 9 lutego 2011 r. Następnie po jego powstaniu może ono ulec przedawnieniu po upływie terminu wynikającego z art. 70 § 1 O.p. – co najprawdopodobniej nastąpiło z końcem 2016 r. W przypadku gdy w sprawie nie doszło do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania, ustalonego decyzją z 2 lutego 2011 r., zastosowanie znajdzie art. 208 § 1 O.p.

27 Z uwagi na powyższe za niezasadne należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej oznaczone nr od 3 do 8.

28 Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.