Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2014 r., II FSK 3803/13

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2014 r., II FSK 3803/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Protokolant Joanna Bańbura, po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi E. D. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2011 r. sygn. akt II FSK 2103/09 oddalającym skargę kasacyjną E. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 września 2009 r. sygn. akt I SA/Ol 424/09 w sprawie ze skargi E. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 27 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów 1. uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FSK 2103/09, 2. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt I SA/Ol 424/09, 3. umarza postępowanie sądowe w sprawie, 4. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie na rzecz E. D. kwotę 2.658 (słownie: dwa tysiące sześćset pięćdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 1. Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II FSK 2103/09, oddalił skargę kasacyjną E. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt I SA/Ol 424/09. Z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że Dyrektor Izby Skarbowej w Olsztynie decyzją z dnia z dnia 27 kwietnia 2009 r. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 stycznia 2009 r., wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez ten organ, i ustalił skarżącej zryczałtowany podatek od dochodów za 2003 r. nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Podstawą wydanych decyzji były wyniki przeprowadzonej kontroli podatkowej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2002 i 2003.

3 Na powyższe rozstrzygnięcie wniesiona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że ocena zebranego materiału dowodowego nie przekraczała granic swobodnej oceny dowodów, organ podatkowy nie naruszył art. 120, art. 121, art. 122, art. 212 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej "Ordynacja podatkowa"). Ponadto Sąd uznał, że do ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowano art. 20 ust. 3 i art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm., dalej "u.p.d.o.f.").

4 W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca zarzuciła między innymi błędną wykładnię art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. Wspomnianym na wstępie wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.

5 2. Pismem z dnia 25 listopada 2013 r. skarżąca wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FSK 2103/09. Jednocześnie wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uwzględnienie skargi o wznowienie ewentualnie uchylenie wyroku i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu skarżąca wskazała na treść art. 272 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") i zwróciła uwagę, że wyrokiem z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisów, które miały zastosowanie w sprawie dotyczącej strony skarżącej a rozstrzygniętej przez Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem.

6 Na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 i art. 240 § 1 pkt 8 w zw. z art. 244 § 1 Ordynacji podatkowej, decyzją z dnia 23 kwietnia 2014 r., Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości swoją decyzję z dnia 27 kwietnia 2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 28 stycznia 2009 r., jak również umorzył postępowanie w sprawie.

7 3. Rozpoznając niniejszą skargę o wznowienie postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż ma ona usprawiedliwione podstawy, dlatego należało ją uwzględnić. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2010 r., sygn. akt II GPS 1/10 (dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl), art. 272 § 1 p.p.s.a. "stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie." Kierując się powyższymi względami, w celu realizacji prawa skarżącej do ponownego rozpoznania sprawy w nowym stanie prawnym, ustalonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił wznowić postępowanie w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem i rozpoznać sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia to jest art. 282 § 1 p.p.s.a.

8 Mając na uwadze, że w przywołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2006, z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP, Sąd w niniejszym składzie uwzględnia skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem i uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2011 r., w sprawie o sygn. akt II FSK 2103/09, jak również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie (art. 282 § 2 p.p.s.a.). Jest bowiem rzeczą bezsporną, że podstawą materialnoprawną decyzji, której sprawa dotyczy, był art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.

9 Fakt uchylenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie, w wyniku wznowienia postępowania podatkowego, decyzją z dnia 23 kwietnia 2014 r. w całości decyzji wymiarowej tego organu z dnia 27 kwietnia 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 28 stycznia 2009 r. sprawił, że bezprzedmiotowe stało się postępowanie sądowe. Okoliczność ta uzasadnia zatem jego umorzenie.

10 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, z mocy art. 282 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

11 Odnosząc się do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, po pierwsze, należy zauważyć, że zgodnie z art. 276 p.p.s.a. do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio art. 175. p.p.s.a. Ponieważ dział VII p.p.s.a. nie zawiera odrębnej regulacji zwrotu kosztów postępowania, to zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 276 p.p.s.a. w zakresie rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania między stronami należy odpowiednio stosować przepisy o postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji. Konsekwentnie, zatem należy przyjąć, że odesłanie zawarte w art. 276 p.p.s.a. nie dotyczy przepisów dotyczących zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, a w szczególności art. 203, art. 204 i art. 207 § 2 p.p.s.a.

12 Z uwagi na powyższe i treść art. 200 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę zauważa, że w razie uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania przysługuje stronie od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W takim przypadku, jako niezbędne koszty postępowania należy rozumieć koszty wynikające z udziału strony tylko w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania, gdyż brak podstawy w przepisach regulujących zwrot kosztów do rozszerzania tegoż pojęcia na koszty poniesione na wcześniejszych etapach postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że postępowanie wznowieniowe jest nowym, odrębnym postępowaniem sądowoadministracyjnym (nadzwyczajnym), wiążącym się z poprzednim, zakończonym prawomocnym orzeczeniem, jedynie tożsamością osądzonej sprawy. Przypomnienia wymaga, że to na stronach ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Według tej zasady, każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od innej strony. Wyjątki od tej zasady, stanowiące podstawę do orzekania o zwrocie kosztów między stronami zostały ściśle unormowane w art. 200, art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a., (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl) i nie można ich interpretować rozszerzająco.

13 Z uwagi na powyższe, o zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 276 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 oraz § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).