Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2016 r., II FSK 3293/13

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2016 r., II FSK 3293/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Beata Cieloch (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia del. WSA Grażyna Nasierowska, Protokolant Joanna Bańbura, po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 379/13 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie określenia zobowiązania podatkowego podatku od środków transportowych za 2010 r. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 I.1. Wyrokiem z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 379/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie ze skargi W. S. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2013 r., w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie środków transportowych za 2010 r.

3 I.2. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że decyzją z dnia 17 czerwca 2010 r. Prezydent Miasta S. określił Skarżącemu wysokość zobowiązania w podatku od środka transportowego za rok 2010 w kwocie 2.124,00. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 grudnia 2010 r.

4 Dnia 4 kwietnia 2011 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku wpłynął wniosek pełnomocnika Skarżącego o wznowienie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowań podatkowych w podatku od środków transportowych za lata 2009 i 2010. W złożonym wniosku podatnik wskazał, iż pojazd marki V. został zbyty "wiele lat temu" A. K. i został zarejestrowany w Wydziale Komunikacji w Urzędzie Miasta P. W związku z powyższym, podatnik wystąpił z żądaniem przeprowadzenia dowodu ze "stosownych informacji" z Urzędu Miasta P. oraz przesłuchania A. K., mających na celu udowodnienie faktu zbycia przez niego przedmiotowego pojazdu. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 grudnia 2010 r., a następnie decyzją z dnia 12 marca 2012 r. odmówiło uchylenia decyzji Kolegium z dnia 28 grudnia 2010 r.

5 W uzasadnieniu decyzji organ, powołując się na art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, dalej jako O.p.) wskazał, że nie zaistniały w sprawie nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji i nieznane Kolegium, które mogły mieć istotne znaczenie dla zmiany rozstrzygnięcia z dnia 28 grudnia 2010 r. W ocenie Kolegium przeprowadzone w postępowaniu wznowieniowym dowody (tj.: 1. dowód z informacji wynikających z rejestrów prowadzonych przez właściwy dla wskazanego nabywcy (A. K.) organu rejestrującego czyli Starosty P. oraz 2. dowód z przesłuchania A. K. na fakt zawarcia pomiędzy nim a W. S. umowy sprzedaży pojazdu samochodu marki V. w żaden sposób nie potwierdziły wskazanego przez podatnika faktu zbycia pojazdu na rzecz A. K. W związku z tym nie można w istocie przyjąć za wiarygodne jedynie twierdzenia podatnika, iż pojazd marki V. został przez niego zbyty A. K. w 1994 r., a w konsekwencji, że nie ciążył na nim obowiązek podatkowy z tytułu podatku od środków transportowych.

6 I.3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 200a O.p. polegające na nieprzeprowadzeniu rozprawy administracyjnej, pomimo że zachodziła potrzeba wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego oraz złożony został wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Podniesiono także zarzut naruszenia art. 191 O.p., polegający na nieprawidłowej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego.

7 I.4. Organ w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

8 I.5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

9 Sąd wskazał, że organ podatkowy w postępowaniu wznowieniowym przeprowadził dowód z przesłuchania świadka A. K. Przy czym z akt sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącego M. Z. został zawiadomiony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka w dniu 22 lutego 2012 r., natomiast samo przesłuchanie miało miejsce 27 lutego 2012 r. Sąd podkreślił, że przepisu art. 190 § 1 O.p. wynika, że strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych lub oględzin przynajmniej na 7 dni przed terminem. Organ podatkowy nie dopełnił tego obowiązku. Zawiadomienie miało miejsce na 5 dni przed wyznaczonym terminem. Naruszenie przez organ podatkowy realizacji normy nakazu wynikającej z tego przepisu musi być w ocenie Sądu kwalifikowane jako naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym bardziej, iż obowiązek ten jest korelatem uprawnienia strony do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu podatkowym, co wprost potwierdza przepis art. 123 § 1 O.p., z którego wynika, że strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom i biegłym oraz składać wyjaśnienia. Zatem skoro dowód o istotnej doniosłości w sprawie przeprowadzony został z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów oraz formułowanych na ich gruncie zasad, to Sąd pierwszej instancji stwierdził, że również ustalenia faktyczne poczynione w sprawie i stanowiące faktyczną podstawę wydanych w niej rozstrzygnięć, nie mogą być uznane za prawidłowe. W związku z powyższym Sąd uznał, że zachodzi konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002, Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.).

10 II. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik organu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj:

11 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art.190 § 1 O.p poprzez błędne uznanie, że naruszenie tego przepisu Ordynacji podatkowej stanowiło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy,

12 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 O.p. poprzez brak uzasadnienia w jaki sposób naruszenie przez organy podatkowe przepisu art. 190 § 1 O.p. mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

13 W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

14 III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

15 Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

16 W sprawie bezsporne jest, że organ podatkowy nie dopełnił właściwie obowiązku polegającego na zawiadomieniu strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka przynajmniej na 7 dni przed terminem, bowiem zawiadomienie to miało miejsce 5 dni przed wyznaczonym terminem. Autor skargi kasacyjnej nie zgadza się natomiast ze stanowiskiem Sądu wyrażonym w zaskarżonym orzeczeniu, że naruszenie to, co do zasady powinno być kwalifikowane jako naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącego zasadnicze znaczenie mają okoliczności występujące w konkretnej sprawie. Nieprawidłowości związane z przesłuchaniem świadka mogą mieć wpływ na wynik sprawy o ile dowód ten jest przydatny w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób zgodzić się z takim stanowiskiem.

17 Zgodnie z art. 123 O.p. organ podatkowy ma obowiązek zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania. Realizacji czynnego udziału strony w postępowaniu służą przepisy szczególne, m.in. art. 190 § 1 O.p., w którym ustawodawca zawarł bezwzględny obowiązek zawiadomienia strony o przeprowadzeniu dowodu (o miejscu i terminie jego przeprowadzenia). Organ podatkowy nie może w żaden sposób pozbawić strony przewidzianego w art. 190 § 1 O.p uprawnienia, argumentując, że jej udział w przeprowadzeniu dowodu nie jest konieczny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 1985 r., I SA 1282/84, ONSA 1985, nr 2, poz. 5). Czynny udział stron nie oznacza obowiązku aktywności samego podatnika, lecz obowiązek organu podatkowego umożliwienia podatnikowi wykorzystania tych uprawnień. Zachowanie wszystkich wymagań określonych art. 190 § 1 O.p., niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu podatkowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 1986 r., II SA 2015/85, ONSA 1986, nr 1 poz. 13). Naruszenie tego obowiązku jest naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Może też stanowić podstawę wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p. (por. B. Dauter [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2015, s. 872). Zatem nie można przyznać racji stronie skarżącej, że Sąd pierwszej instancji powinien dokonać jakiejkolwiek oceny zeznań świadka. Istotny w sprawie jest bowiem sam fakt, że ustalenia faktyczne przeprowadzone zostały bez poszanowania zasady czynnego udziału strony w postępowaniu oraz jej konkretnych uprawnień procesowych wynikających z art. 190 § 1 i 1 O.p.

18 Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że naruszenie podstawowych reguł postępowania dowodowego, w tym przepisów o charakterze gwarancyjnym, uzasadnia wniosek o dowolności ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie.

19 Ponadto wskazać należy, że czynny udział strony w przeprowadzeniu dowodu będzie miał materialny wyraz tylko wówczas, gdy zostanie ona poinformowana z odpowiednim wyprzedzeniem. Za minimalny okres zachowania tych gwarancji ustawodawca uznał 7 dni. Mimo że jest to termin instrukcyjny, jego przekroczenie przez organ podatkowy może mieć miejsce wyjątkowo i w uzasadnionych przypadkach, które w niniejszej sprawie nie miały miejsca.

20 Sąd pierwszej instancji, stwierdzając w ramach swojej kontroli naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, trafnie uzasadnił ich zaistnienie, wpływ na wynik sprawy oraz konieczność wyeliminowania tych nieprawidłowości przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Fakt, że w ramach ponownego rozpoznania tej sprawy może się okazać, iż zeznania świadka nie potwierdzą wniosków dowodowych i nie będą stanowiły źródła informacji mających istotne znaczenie dla sprawy nie stanowi o wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz jego uzasadnienia w niniejszej sprawie.

21 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.