Wyrok z dnia 28 marca 1985 r., I SA 1282/84

wyrok z dnia 28 marca 1985 r., I SA 1282/84

Tekst

TEZY

1 Organ administracji państwowej nie może pozbawić strony udziału w postępowaniu administracyjnym, na przykład z uzasadnieniem, że jej udział w przeprowadzeniu dowodu nie jest konieczny.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Krystyny K. na decyzję Dyrektora Wydziału Gospodarki Mieszkaniowej i Remontów Urzędu Miasta Łodzi z dnia 10 września 1984 r. w przedmiocie ustalenia stawki czynszu za lokal mieszkalny i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Dyrektora Wydziału Gospodarki Mieszkaniowej i remontów Urzędu Miasta Łodzi kwotę sześćset złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.

Uzasadnienie

3 Decyzją z dnia 10 września 1984 r. nr GM-269/8130-131/84 Dyrektor Wydziału Gospodarki Mieszkaniowej i Remontów Urzędu Miasta Łodzi utrzymał w mocy decyzję Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Dzielnicowego w Ł. z dnia 18 czerwca 1984 r. nr IV-GKP.III-8130-208/83 w sprawie ustalenia stawki czynszu za lokal nr 12 w domu nr 31 przy Al. K. w Ł., zajmowany przez rodzinę Kazimiery A. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego stwierdzono, że organ ten w dniu 4 września 1984 r. dokonał oględzin wymienionego lokalu i stwierdził, że urządzenia kąpielowe są zainstalowane w części kuchni wydzielonej niepełną ścianką działową /3/4 wysokości/. Przewód kominowy znajduje się po przeciwnej stronie kuchni niż urządzenia kąpielowe, w odległości około 3 m od wanny. Takie jego usytuowanie nie wskazuje - jak podano - na możliwość działania w latach ubiegłych węglowego pieca kąpielowego. Na tej podstawie przyjęto, że urządzenia kąpielowe w spornym lokalu zostały zainstalowane przez najemcę lokalu i na jego koszt, a zatem nie mogą być uznane za czynnik wpływający na zwiększenie stawki czynszu.

4 Decyzję organu II instancji zaskarżyła Krystyna K., sprawująca administrację domu nr 31 przy Al. K., do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca zarzuciła błędne ustalenie, jakoby urządzenia kąpielowe w lokalu nr 12, zajmowanym od 1950 r. przez Kazimierę A., zostały zainstalowane przez najemcę i na jego koszt. Według skarżącej, urządzenia takie znajdowały się już w momencie objęcia lokalu przez Kazimierę A., z tym zastrzeżeniem, że wówczas woda doprowadzona do wanny była ogrzewana za pomocą węglowego pieca kąpielowego. W późniejszym okresie najemca, bez porozumienia się z wynajmującym, usunął ten piec i zainstalował bojler elektryczny, a także wymienił wannę. Skarżąca zarzuciła również, iż zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy, nie powiadamiały jej o terminie oględzin przeprowadzanych w lokalu, uniemożliwiając w ten sposób udział w ich przeprowadzaniu, a w konsekwencji w ustaleniu stanu lokalu w chwili jego objęcia przez najemcę.

5 W odpowiedzi na skargę opisano przebieg postępowania administracyjnego, podając, że żadna ze stron w toku postępowania administracyjnego nie udokumentowała swoich twierdzeń co do spornych urządzeń kąpielowych. W tej sytuacji organ odwoławczy wziął pod uwagę odległość przewodu kominowego od miejsca usytuowania wanny, a ta "nie wskazuje na możliwość istnienia w latach ubiegłych węglowego pieca kąpielowego". Sama zaś wanna, która znajdowała się w lokalu już w chwili jego objęcia przez najemcę, nie jest urządzeniem kąpielowym. W odpowiedzi podano także, że Krystyna K. uczestniczyła w przeprowadzeniu oględzin omawianego lokalu przez organ I instancji w dniu 4 września 1984 r., o czym ma świadczyć jej podpis na protokole z tych oględzin. Uznano natomiast, że obecność skarżącej w oględzinach lokalu, przeprowadzonych przez organ odwoławczy w dniu 4 września 1984 r. bez ich zapowiedzenia, nie była konieczna, "ponieważ oględziny te miały na celu jedynie stwierdzenie faktycznego usytuowania urządzeń kąpielowych i przewodu kominowego".

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Kwestię sporną, mającą wpływ na wysokość stawki czynszu najmu za lokal nr 12 w domu nr 31 przy Al. K., zajmowany od 1950 r. przez rodzinę Kazimiery A., jest to, czy urządzenia kąpielowe znajdujące się w tym lokalu zostały zainstalowane przez najemcę, czy też były zainstalowane już w chwili objęcia lokalu przez najemcę, a jedynie w trakcie trwania stosunku najmu zostały przez najemcę zmodernizowane.

8 Oświadczenia najemcy i wynajmującego, składane w toku postępowania administracyjnego, są rozbieżne, jednakże fakt wyposażenia lokalu w wannę już w 1950 r. przez Kazimierę A. nie był kwestionowany.

9 Mimo tych rozbieżnych twierdzeń stron, w toku postępowania administracyjnego nie zgromadzono materiału dowodowego, który pozwalałby na rozstrzygnięcie tej kwestii. Organ odwoławczy rozstrzygnięcie swoje oparł w głównej mierze, jak wynika z uzasadnienia decyzji z dnia 10 września 1984 r., na ustaleniach dokonanych w toku oględzin lokalu w dniu 4 września 1984 r. W ich wyniku doszedł do wniosku, że ze względu na usytuowanie urządzeń kąpielowych w odległości 3 m od przewodu kominowego, zastosowanie w przeszłości pieca kąpielowego jest mało prawdopodobne.

10 Oceniając zgodność z prawem tej decyzji, należało zwrócić uwagę, że oględziny te zostały przeprowadzone - jak słusznie zarzuca skarżąca - z naruszeniem obowiązujących przepisów. Stosownie bowiem do art. 79 Kpa strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na 7 dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Uprawnień wynikających z cytowanego przepisu nie może pozbawić strony organ administracji państwowej przez uznanie, że udział strony w przeprowadzeniu dowodu "nie jest konieczny". O wzięciu udziału w przeprowadzeniu dowodu może decydować jedynie strona, a nie organ, przed którym postępowanie administracyjne się toczy. Nadto - stosownie do art. 67 par. 2 pkt 3 Kpa - z oględzin sporządzany jest protokół, co także nie zostało spełnione. W rozpoznawanej sprawie to uchybienie miało tym większe znaczenie, że strona, która nie brała udziału w oględzinach, gdyż nie była o nich zawiadomiona, nie mogła ustosunkować się do treści notatki służbowej sporządzonej w ich wyniku. W tej zaś sytuacji notatka ta - zgodnie z art. 81 Kpa - nie mogła stanowić przesłanki do rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy.

11 Na marginesie należy również wspomnieć, że także w protokole oględzin lokalu w dniu 4 maja 1984 r. przez organ I instancji, jako osoby obecne przy ich przeprowadzeniu wymieniono Kazimierę A. i jej syna Bogdana. Nie podano natomiast, aby obecna była również Krystyna K., przy czym podpisy są nieczytelne i nie podano przez kogo zostały złożone, z wyjątkiem osoby będącej pracownikiem Urzędu Dzielnicowego. Treść natomiast tej notatki zawiera /jak można się domyślać/ wypowiedzi stron, a nie ustalenia stanu faktycznego, pozwalające na ocenę kwestii spornej. W konsekwencji brak jest dowodów, czy w chwili obejmowania spornego lokalu przez Kazimierę A. były zainstalowane urządzenia kąpielowe, czy nie, jak również - gdyby się okazało, że urządzeń tych nie było lub były niekompletne - jaki był zakres robót wykonanych przez najemcę i na jego koszt.

12 W tym stanie należało dojść do wniosku, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 67 par. 2 pkt 3, art. 77 par. 1, art. 81, a także art. 107 par. 3 Kpa, przy czym naruszenie tych przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji należało orzec, jak w sentencji na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 i art. 208 Kpa.