Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., II FSK 2831/11
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., II FSK 2831/11Otwórz w aplikacji
Sentencja
1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Kolanowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Jan Rudowski, Protokolant Katarzyna Latkowska, po rozpoznaniu w dniu 23 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 37/11 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. B. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
2 Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi.
3 1. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. B. (dalej Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r.
4 2. Decyzją z dnia 18 maja 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. określił Skarżącemu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. w wysokości 3.645,10 zł.
5 Uzasadniając swoje stanowisko organ, w pierwszej kolejności wskazał, że Skarżący w 2004 r. uzyskiwał dochody z działów specjalnych produkcji rolnej oraz z działalności gospodarczej prowadzonej w E. (dalej spółka).
6 W dniu 6 lutego 2006 r. organ pierwszej instancji wydał odrębną decyzję, w której ustalił dochód z działów specjalnych produkcji rolnej w 2004 r. przy zastosowaniu norm szacunkowych w określonej powierzchni upraw w kwocie 4.082,00 zł, podatek dochodowy w kwocie 245,50 zł oraz wysokość zaliczek w
7 2004 r. na ten podatek.
8 Organ ustalił, iż Skarżący w 2004r. prowadził działalność gospodarczą jako współwłaściciel spółki. Przedmiotem działalności gospodarczej było prowadzenie handlu hurtowego i detalicznego artykułami rolno- spożywczymi i przemysłowymi, eksportu- importu ww. towarów, sklepu wielobranżowego, przetwórstwa rolno- spożywczego, konfekcjonowania towarów oraz usług gastronomicznych. Skarżący wraz z małżonką E. B. oraz G. i K. P. wnieśli nieodpłatnie lokale użytkowe do użytkowania przez wspólnie założoną spółkę na czas trwania spółki. Następnie wspólnicy spółki dokonali rozszerzenia prowadzonej działalności gospodarczej o wynajem lokali użytkowych.
9 Mając powyższe na uwadze organ podniósł, że skoro Skarżący osiągał przychody z najmu w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w spółce, to osiągnięte przychody powinny zostać zakwalifikowane jako przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej, a nie jako przychody z najmu. Następnie stwierdził, że w stosunku do Skarżącego, mają zastosowanie przepisy art. 30c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14 poz. 176 ze zm., dalej u.p.d.o.f.). Wskazał, że w dniu 20 stycznia
10 2004 r. do Urzędu Skarbowego wpłynęło oświadczenie Skarżącego o wyborze sposobu opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej według zasad określonych w art. 30c u.p.d.o.f. Wybór sposobu opodatkowania dokonany w ww. oświadczeniu dotyczy również lat następnych. Organ zaznaczył, iż Skarżący złożył podanie do Naczelnika Urzędu Skarbowego z prośbą o anulowanie ww. oświadczenia, ale uczynił to dopiero w dniu 21 maja 2009 r., czyli po terminie przewidzianym w art. 9 ust. 4 u.p.d.o.f. Podkreślił, iż zastosowanie art. 30c u.p.d.o.f. w stosunku do dochodów osiągniętych w 2004 r. przez Skarżącego z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej wyklucza na podstawie art. 6 ust. 8 u.p.d.o.f. wspólne opodatkowanie z żoną E. B..
11 3. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej zakwalifikowania osiągniętych przychodów z najmu jako źródła przychodów, do źródła z działalności gospodarczej i następstw podatkowych z tym związanych w postaci określenia w innej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o orzeczenie, co do istoty sprawy.
12 4. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 28 października 2010 r. uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz określił Skarżącemu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. w kwocie
13 3.645 zł.
14 W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że najem lokali użytkowych nabytych przez współwłaścicieli spółki dotyczył składników majątku trwałego przyjętego do ewidencji środków trwałych prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie wynajmu nieruchomości. Spółka czerpała pożytki z najmu, prowadziła ewidencję wynajmowanych środków trwałych i dokonywała odpisów amortyzacyjnych, co świadczy o tym, iż przedmiotowy najem był przedmiotem jej działalności gospodarczej, był prowadzony w sposób zorganizowany i ciągły. Organ zaznaczył, iż spółka cywilna nie jest odrębnym podatnikiem podatku dochodowego, podatnikami tego podatku są, bowiem jej wspólnicy.
15 Końcowo organ podniósł, że przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji było określenie kwoty zobowiązania Skarżącemu w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. w wysokości 3.645,10 zł jako niezgodnej z treścią art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm., dalej Ordynacja podatkowa).
16 Skarga do Sądu pierwszej instancji.
17 5. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
18 a) przepisów postępowania:
19 - art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie w skarżonej decyzji w określonej kwocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. kwoty dochodu i podatku wynikającego z dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej, co ma pośrednio wpływ na możliwość i wysokość odliczeń od podatku,
20 - art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędne określenie kwoty zobowiązania podatkowego, które zostało przez organ odwoławczy niewłaściwie zaokrąglone do 1 zł, podczas gdy w ówczesnym stanie prawnym obowiązującym w dniu składania zeznania za 2004 rok na podstawie ówczesnego przepisu kwotę podatku należało zaokrąglać do 10 groszy,
21 b) prawa materialnego:
22 - art. 10 ust. 1 pkt 3 i 6 w związku z art. 5a pkt 6 oraz art. 27 ust. 1 i 30c ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez błędne zakwalifikowanie przychodów z najmu do źródła przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej a tym samym inną wysokość zobowiązania podatkowego.
23 6. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
24 Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.
25 7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, ze skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
26 Sąd, po krótkiej wzmiance na temat zasad kontroli sądowoadministracyjnej wskazał, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zakwalifikowanie przychodu, jaki Skarżący uzyskał będąc wspólnikiem spółki z tytułu wynajmu lokali użytkowych do jednego ze źródeł przychodów określonych w art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f.
27 8. Następnie Sąd odnotował, że spółka cywilna nie jest podatnikiem podatku dochodowego, a podatek dochodowy z tytułu przychodu, jaki przynosi działalność takiej spółki opłacają jej wspólnicy proporcjonalnie do swojego prawa do udziału w zysku osiągniętym przez spółkę. Przychody, jakie przynosi umowa najmu są, zatem przychodami uzyskanymi (wypracowanymi) przez spółkę, aczkolwiek w rezultacie są to przychody (po pomniejszeniu o koszty uzyskania) opodatkowane u jej wspólników. Z tego też punktu widzenia, tj. podatnika obowiązanego do uiszczenia podatku, zasadne jest stwierdzenie, że przychody podatkowe (podlegające opodatkowaniu) osiągają wspólnicy jako osoby fizyczne. Jeżeli spółka cywilna prowadzi działalność gospodarczą, przychody wspólników są przychodami z działalności gospodarczej.
28 W tym kontekście Sąd zauważył, że organy podatkowe zasadnie uznały, iż najem lokali użytkowych dokonywany był w ramach prowadzonej działalności gospodarczej spółki, a działalność ta miała charakter zarobkowy oraz prowadzona była w sposób zorganizowany i stały, zaś wynajmowane lokale użytkowe były składnikami związanymi z prowadzoną działalnością gospodarczą spółki. Tym samym organy prawidłowo przyjęły, że Skarżący jako wspólnik spółki cywilnej uzyskiwał przychód z tytułu udziału w spółce, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie najmu lokali mieszkalnych.
29 9. W kolejnym fragmencie uzasadnienia Sąd pierwszej instancji podniósł, iż zgodnie z art. 30c ust. 6 u.p.d.o.f. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 217, poz. 1588 ze zm.) dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej, opodatkowanych w sposób określony w ust. 1, nie łączy się z dochodami opodatkowanymi na zasadach określonych w art. 27 oraz art. 30b u.p.d.o.f. Mając na względzie powołaną regulację prawną obowiązującą w 2007 r. dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej, opodatkowane w sposób określony w 30 c ust. 1 u.p.d.o.f., rozliczane w odrębnym zeznaniu podatkowym nie mogły być łączone z dochodami z działów specjalnych produkcji rolnej, nieprowadzonych w ramach działalności gospodarczej i opodatkowanych według skali podatkowej określonej w art. 27 u.p.d.o.f.
30 10. W końcowym fragmencie uzasadnienia Sąd wskazał, że nowelizacja Ordynacji podatkowej dokonana ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143 poz.1199), która przewidywała, że podstawy opodatkowania, kwoty podatków, odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, oprocentowanie nadpłat oraz wynagrodzenia przysługujące płatnikom i inkasentom zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych weszła w życie od dnia 1 stycznia 2006 r. Stosowanie sposobu zaokrąglania podatków obowiązującego w 2004 r. w art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej prowadziłoby do wymierzenia Skarżącemu podatku w kwocie 3645,10 zł, a zatem o 0,10 zł większej od wymiaru podatku przyjętego w decyzji. To zaś w przypadku uwzględnienia stanowiska Skarżącego oznaczać musiałoby pogorszenie sytuacji prawnej Skarżącego i złamanie zakazu pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.
31 Skarga kasacyjna.
32 11. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego doradcą podatkowym, wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:
33 - naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie a w szczególności art. 10 ust. 1 pkt 3 i 6 w związku z art. 27 ust. 1 i 30 c ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez błędne zakwalifikowanie przychodów z najmu do źródła przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, przez co została określona inna wysokość zobowiązania podatkowego,
34 - naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię a w szczególności art. 22f ust. 1 i 3, art. 22n ust. 6 oraz art. 5a pkt 6 w zw. z art. 14 ust. 2 pkt 11 u.p.d.o.f. oraz art. 860 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm., dalej k.c.) poprzez oparcie się na przesłankach dotyczących dokonywania odpisów amortyzacyjnych, prowadzenia ewidencji środków trwałych, występowania elementów zorganizowania i ciągłości działania oraz zarobkowego charakteru działalności prowadzenia działalności w formie spółki cywilnej jako przesądzających i decydujących o prowadzeniu działalności gospodarczej, podczas gdy: odpisy amortyzacyjne stanowią koszt uzyskania przychodów zarówno u osób osiągających przychody z prowadzenia działalności gospodarczej jak i u osób osiągających przychody z najmu a więc ich dokonywanie nie może być argumentem rozstrzygającym o źródle przychodów, ewidencję środków trwałych należy prowadzić w każdym przypadku, gdy dokonuje się odpisów amortyzacyjnych, nie tylko w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej- a więc również muszą prowadzić ją wynajmujący pod rygorem nie uznania odpisów amortyzacyjnych za koszt uzyskania przychodów, najem ma również charakter zarobkowy, może być również prowadzony w mniej lub bardziej zorganizowany sposób a także również w sposób ciągły przez długi okres czasu, przy czym należy dodatkowo podkreślić, że mała skala (ilość wynajmowanych lokali, brak różnorodności kontrahentów oraz nie powiększanie ilości lokali przeznaczonych do wynajmu) prowadzonego w przedmiotowym przypadku najmu także nie potwierdza zasadności, konieczności uznania takiego najmu za działalność gospodarczą. Należy podkreślić, że w przedmiotowym przypadku wynajmowane lokale nie służyły działalności gospodarczej podatnika, która była prowadzona oddzielnie i w innym miejscu ani nie były składnikiem majątku w jakikolwiek sposób z nią związanym a tym samym nie spełniały przesłanki wiążącej przychód z ich najmu ze źródłem "działalność gospodarcza", spółki cywilne nie muszą być powoływane wyłącznie w celu prowadzenia działalności gospodarczej, ich cel powołania może być znacznie szerszy /osiągnięcie jakiegokolwiek celu gospodarczego/ a więc mogą być tylko formą wykorzystania wspólnej rzeczy,
35 - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a w szczególności art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w związku z art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f. poprzez niezauważenie, nieuwzględnienie i niedokonanie przez Sąd wynikającego z powyższej normy braku przeanalizowania przez organ podatkowy konieczności zakwalifikowania przychodów najpierw do odpowiedniego źródła innego niż pozarolnicza działalność gospodarcza i ich ewentualnego zaliczenia do przychodów z jednego z tych źródeł, które są wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9 u.p.d.o.f oraz wykazania, że przedmiotowe przychody do nich nie należą zanim przychody te zostaną zakwalifikowane do źródła określonego w pkt 3, przez co w uzasadnieniu orzeczenia nie ustosunkowano się do tego zarzutu skargi i w ślad za skarżoną decyzją Sąd również nie wyjaśnił ani nie wskazał jakichkolwiek przesłanek negatywnych najpierw uniemożliwiających zakwalifikowanie przedmiotowych przychodów do źródła określonego w pkt 6 u.p.d.o.f- czyli tak jak zakwalifikował to podatnik a dopiero potem i z jakich powodów muszą być te przychody zakwalifikowane do źródła określonego w pkt 3 u.p.d.o.f a nie w pkt 6- czyli tak jak zakwalifikował to organ. Analiza sądu ograniczająca się wyłącznie do stwierdzenia, że istnieją przesłanki, które wskazują, że mogą to być przychody z działalności gospodarczej bez analizy, dlaczego nie mogą to być przychody z najmu- skoro tak podatnik je zakwalifikował jest niepełna i niewyjaśniająca podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
36 12. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej, wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
37 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
38 13. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
39 Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów prawa procesowego. Przy tak sformułowanych zarzutach w pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego. Jak bowiem podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego, a zwłaszcza te z nich, które odnoszą się do stanu faktycznego sprawy. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r. sygn. akt FSK 618/04, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo należy zaznaczyć, że stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, będąc związany podniesionymi w niej zarzutami. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania, której nie stwierdzono w rozpatrywanej sprawie.
40 14. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania strona wnosząca skargę kasacyjną nie spełniła w pełni wymogów określonych w art. 174 pkt 2 oraz art. 176 p.p.s.a. Podkreślić należy, iż zarzut naruszenia prawa powinien być postawiony wyraźnie, co oznacza, że wskazany musi być konkretny przepis prawa i określony sposób jego naruszenia, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie może formułować za stronę zarzutów skargi kasacyjnej. W świetle art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów - szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć Sąd pierwszej instancji (tj. w konkretnym przypadku odpowiednio : art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. i art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f.) – uznać należy za nieprawidłowe. Należy wskazać, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. ma charakter blankietowy, co oznacza, iż wymaga wskazania jakie przepisy prawa procesowego zostały naruszone przez organ administracji, a czego nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie wskazuje co prawda na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., lecz ani nie wskazuje przepisów Ordynacji podatkowej, które zostały naruszone przez organy podatkowe, ani też nie zawiera żadnych zarzutów co do przyjętego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego. W stosunku do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. stwierdzić należy, iż może on co prawda stanowić podstawę do kwestionowania ustalonego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego, niemniej muszą być spełnione przesłanki, które zostały wskazane w uchwale z dnia 15 lutego 2010 r., podjętej w składzie siedmiu sędziów NSA o sygn. akt II FPS 8/09 (dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). W orzeczeniu tym wskazano, "że art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Inna jest natomiast sytuacja, jeżeli uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje, jaki stan faktyczny sprawy został przez sąd przyjęty i dlaczego. Wówczas przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej. Bez odniesienia się bowiem do treści np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego nie jest możliwe skuteczne zakwestionowanie stanowiska sądu pierwszej instancji, który formalnie wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku, ale w ocenie strony przyjęte ustalenia są merytorycznie błędne". Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż wskazanie w podstawach kasacyjnych art. 141 § 4 p.p.s.a. jest bezzasadne, gdyż w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji przedstawione zostało stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji wskazał bowiem, iż "(...) w świetle zebranego materiału dowodowego organy podatkowe zasadnie uznały, iż najem lokali użytkowych dokonywany był w ramach prowadzonej działalności gospodarczej spółki cywilnej E., a działalność ta miała charakter zarobkowy oraz prowadzona była w sposób zorganizowany i stały, a wynajmowane lokale użytkowe były składnikami związanymi z prowadzoną działalnością gospodarczą spółki". Jednocześnie wskazać należy, iż Skarżący nie przedstawiła spójnego uzasadnienia do zarzutu naruszenia prawa procesowego. W rezultacie zarzut ten nie może zostać uwzględniony, gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni odpowiada dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a., zawierając wszystkie elementy składowe wymienione w tym przepisie. W szczególności Sąd pierwszej instancji przedstawił stanowisko w zakresie prawidłowości ustalenia przez organy podatkowe stanu faktycznego, odnosząc się także do argumentów prezentowanych przez Skarżącego. W uzasadnieniu wskazano w jakim zakresie i dlaczego ustalenia te zostały przyjęte przez ten Sąd. Powyższe uwagi pozwalają na etapie postępowania kasacyjnego na konkluzję, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo powołał wszystkie okoliczności w opisie przyjętego stanu faktycznego i dokonując oceny prawnej uwzględnił je w swoim rozstrzygnięciu. Podkreślić w tym miejscu należy, że tym samym strona wnosząca skargę kasacyjną nie zakwestionowała ustaleń faktycznych, z których jednoznacznie wynika, że najem lokali odbywał się w ramach prowadzonej przez spółkę cywilną działalności gospodarczej.
41 15. Przechodząc do rozpatrzenia zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że zgodnie z art.174 pkt 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się wyraźne różnice pomiędzy tymi dwoma formami naruszenia prawa materialnego. Błędna wykładnia polega na mylnym zrozumieniu treści przepisu, natomiast niewłaściwe zastosowanie polega na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada (bądź nie odpowiada) hipotezie określonej normy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2012 r., w sprawie II FSK 335/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro, jak wskazano wyżej Skarżący nie zakwestionował skutecznie stanu faktycznego ustalonego przez Sąd pierwszej instancji, to tym samym zarzut naruszenia art. 10 ust.1 pkt 3 i 6 w związku z art. 27 ust.1 i art. 30 c ust.1 u.p.d.o.f. przez niewłaściwe zastosowanie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy przede wszystkim podkreślić, że autor skargi kasacyjnej nie podniósł w tym kontekście aby wadliwie zostały ustalone okoliczności stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku. Przystępując zatem do oceny zawartego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego trzeba na wstępie przypomnieć, iż wobec niesformułowania zarzutów odnoszących się do naruszenia przepisów postępowania w kontekście podniesionych zarzutów prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny za miarodajny dla jego oceny przyjmuje stan faktyczny, uznany za prawidłowy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Przyjąć zatem w tej sytuacji należy, że stan faktyczny sprawy, na tle którego wyrokował Sąd pierwszej instancji został ustalony w sposób bezsporny. Przy oparciu skargi kasacyjnej na przepisie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. uznać należy, że stan faktyczny został ustalony w sprawie w sposób niewadliwy, bowiem ustalenia faktyczne sprawy stanowiące podstawę jej rozstrzygnięcia, mogą zostać podważone jedynie zarzutami wskazującymi na naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Bezskuteczność przywołanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego wynika przede wszystkim z jego wadliwego sformułowania wskazującego w uzasadnieniu skargi, iż na tle przesłanek dotyczących zastosowania prawa materialnego, kwestionowane są jednak ustalenia faktyczne poczynione w tej sprawie. Autor skargi kasacyjnej podnosi bowiem w jej uzasadnieniu niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego w aspekcie wadliwie według niego ustalonego stanu faktycznego sprawy, odnośnie którego nie sformułował jednak skutecznych zarzutów kasacyjnych. Tymczasem zarzutami naruszenia prawa materialnego nie można zwalczać ustaleń faktycznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2007 r., sygn. akt I FSK 1163/06, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl i powołane w nim dalsze orzeczenia). Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być zatem dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który Skarżący skargą kasacyjną uznaje za prawidłowy. Należy wobec tego stwierdzić, że błędne zastosowanie przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji oznaczać to będzie brak możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie.
42 16. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 22f ust. 1 i 3, art. 22n ust. 6 oraz art. 5a pkt 6 w zw. z art. 14 ust. 2 pkt 11 u.p.d.o.f. oraz art. 860 § 1 k.c. poprzez ich błędną wykładnię wskazać należy, że również jest on bezpodstawny. Na wstępie należy zauważyć, że przychody uzyskiwane z najmu w zależności od okoliczności faktycznych mogą zostać zaliczone bądź do źródła wymienionego w art. 10 ust. 1 pkt. 6 – najem , bądź z pkt. 3 tego artykułu – pozarolnicza działalność gospodarcza. To od osoby fizycznej najczęściej zależy, czy dany składnik majątkowym, w rozpatrywanym przypadku są to lokale użytkowe, wykorzystywała będzie jako źródło dochodów osobistych, czy też jako składnik majątku związany z działalnością gospodarczą. Stanowią o tym wprost przepisy art. 10 ust. 1 pkt. 6 in fine i art. 14 ust. 2 pkt. 11 u.p.d.o.f. Również przedmiotem działalności przedsiębiorcy może być wynajmowanie lokali. Tak też było w okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy. Kluczowe znaczenie ma dla tego rozróżnienia definicja legalna pozarolniczej działalności gospodarczej z art. 5a pkt. 6 u.p.d.o.f., zgodnie z którą w 2004 r. była to działalność zarobkowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzona we własnym imieniu i na własny lub cudzy rachunek, z której uzyskane przychody nie były zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9. Należy zaś wskazać, że w 1992 r. wynajmowane lokale zostały wniesione faktycznie do bezpłatnego użyczenia, o którym stanowi art. 710 k.c., gdyż użytkowanie, którym to terminem posługiwali się w dniu 27 lipca 1992 r. wspólnicy spółki cywilnej jest ograniczonym prawem rzeczowym, o którym stanowi art. 252 k.c. i wymagałoby dla swej ważności formy aktu notarialnego, przynajmniej dla oświadczeń współwłaścicieli nieruchomości z uwagi na zapis art. 245 § 2 k.c. W dniu 16 września 1992 r. nastąpiło rozszerzenie przedmiotu prowadzonej przez spółkę cywilną działalności o wynajem lokali użytkowych. Lokale zostały uznane za środki trwałe i były amortyzowane w spółce cywilnej, a także objęte zostały ewidencją środków trwałych tego podmiotu. Na kwoty czynszu z tytułu tego wynajmu wystawiane były faktury VAT przez spółkę cywilną. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że prawidłowa wykładnia art. 5a pkt. 6 i art. 14 ust. 2 pkt. 11 u.p.d.o.f nakazuje uznać przychody z wynajmu lokali użytkowych za przychody z działalności gospodarczej prowadzonej w formie spółki cywilnej. Zgodnie z art. 860 § 1 k.c. przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. Skarżący wraz z pozostałymi wspólnikami wniósł m.in. poprzez użyczenie prawo do używania lokali użytkowych w sposób odpowiadający ich właściwościom i przeznaczeniu. Jednym z możliwych przeznaczeń jest wynajmowanie lokali. Skarżący zajmował się w ramach funkcjonowania spółki cywilnej m.in. wynajmem lokali użytkowych, który cechował się zarobkowym charakterem, był wykonywany w sposób zorganizowany i ciągły i był prowadzony w imieniu wspólników, jednak w ramach i na rzecz spółki cywilnej. Dodatkowo taką wykładnię analizowanych przepisów potwierdzają zapisy dotyczące odpisów amortyzacyjnych i obowiązków ewidencyjnych w tym zakresie, które obarczały spółkę cywilną ( art. 22f ust. 1 i 3 oraz art. 22n ust. 6 u.p.d.o.f.). Wobec tego należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego i trafnie na jej podstawie zaliczył uzyskiwane z wynajmu przychody do źródła, o którym mowa w art. art. 10 ust.1 pkt. 3 u.p.d.o.f.
43 17. Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.
Powołane przepisy
- Kodeks cywilny, art. 245 (§ 2)
- Kodeks cywilny, art. 252
- Kodeks cywilny, art. 710
- Kodeks cywilny, art. 860 (§ 1)
- Ordynacja podatkowa, art. 21 (§ 3)
- Ordynacja podatkowa, art. 63 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 141 (§ 4)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 145 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 151
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 174
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 176
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 183 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 184
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 204
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 205 (§ 2)
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 5a
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 10
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 14
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 22f
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 22n
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 27
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 30c