Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2014 r., II FSK 2334/12

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2014 r., II FSK 2334/12

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Beata Cieloch (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Protokolant Katarzyna Domańska, po rozpoznaniu w dniu 25 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 czerwca 2012 r. sygn. akt I SA/Rz 273/12 w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 I.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Rz 273/12, oddalił skargę J. P. (dalej: Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia 27 lutego 2012 r., w sprawie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.

3 I.2. Z przedstawionego przez Sąd stanu faktycznego wynikało, że wyżej wskazanym postanowieniem z dnia 27 lutego 2012r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 15 kwietnia 2011r., w sprawie odmowy unieważnienia licytacji samochodu ciężarowego marki Skoda 706 RT, stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wskazał, iż organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. Organ wskazał, że ww. tytuły wykonawcze obejmują należności zobowiązanego z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za czerwiec 2005r., maj 2006r. i grudzień 2006r.

4 Organ egzekucyjny dokonał zajęcia ruchomości zobowiązanego - samochodu ciężarowego marki Skoda 706 RT. Powyższy samochód został wyceniony przez biegłego skarbowego, który w wycenie wartości z dnia 27 maja 2010r. określił wartość szacunkową pojazdu na kwotę 3.000,00 zł. W obwieszczeniu o licytacji organ egzekucyjny podał wartość szacunkową pojazdu – 3.000,00 zł oraz cenę wywoławczą 2.250,00 zł. Powyższe obwieszczenie zostało doręczone zobowiązanemu w dnia 29 listopada 2010r. Licytacja nie doszła do skutku z powodu niestawienia się co najmniej dwóch licytantów. W kolejnym obwieszczeniu o licytacji organ egzekucyjny podał wartość szacunkową pojazdu – 3.000,00zł oraz cenę wywoławczą - 2.250,00 zł., obwieszczenie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 7 kwietnia 2011r.

5 Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2011 r. wydanym w trybie art. 68b § 1 i § 2 w związku z art. 105 § 1 pkt 1 i art. 107 § 1 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz.1954 ze zm., dalej u.p.e.a.), organ egzekucyjny stwierdził nabycie ww. pojazdu w trybie licytacji publicznej przez A. T.

6 Z protokołu udaremnienia egzekucji spisanego w dniu 12 kwietnia 2011r. przez poborcę skarbowego wynika, że zobowiązany odmówił wydania ww. ruchomości, kluczyków i dowodu rejestracyjnego od tego pojazdu oraz podpisania dokumentu wydania ruchomości i faktury VAT dotyczącej sprzedaży ww. pojazdu. Pismem z dnia 12 kwietnia 2011r. zobowiązany zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z prośbą o unieważnienie obwieszczenia o licytacji z dnia 11 kwietnia 2011 r., która to cena jest niewspółmierna do wartości rzeczy.

7 Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił unieważnienia licytacji przeprowadzonej w dniu 11 kwietnia 2011r., w wyniku której dokonano sprzedaży należącej do zobowiązanego ruchomości - samochodu ciężarowego Skoda 706 RT.

8 Na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego zobowiązany wniósł zażalenie.

9 Postanowieniem z dnia 25 lipca 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, stwierdzając, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej.

10 Na powyższe postanowienie zobowiązany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 8 grudnia 2011r. sygn. akt I SA/Rz 690/11 stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia jako wydanego bez podstawy prawnej. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że Dyrektor Izby Skarbowej prowadził i rozpatrywał sprawę w sytuacji gdy nie przysługiwało zażalenie na zaskarżone postanowienie wydane przez organ egzekucyjny. Sąd wyjaśnił, że na postanowienie o unieważnieniu licytacji oraz o odmowie unieważnienia licytacji wydane w trybie art. 107 § 3 u.p.e.a., nie przysługuje zażalenie. Brak było zatem przepisu uprawniającego organ nadzoru do podjęcia czynności zakończonych wydaniem zaskarżonego postanowienia.

11 W konsekwencji powyższego, powołanym na wstępie postanowieniem z dnia 27 lutego 2012r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził niedopuszczalność zażalenia Skarżącego z dnia 21 kwietnia 2011r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 kwietnia 2011r. w sprawie odmowy unieważnienia licytacji samochodu ciężarowego marki Skoda 706 RT.

12 W ww. postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012r. poz. 270 dalej p.p.s.a.), wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, z dnia 8 grudnia 2011r. sygn. akt I SA/Rz 690/11 jest dla tego organu wiążący. Uznając, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 kwietnia 2011r., wydane w trybie art. 107 § 3 u.p.e.a., w sprawie odmowy unieważnienia licytacji, jest postanowieniem niezaskarżalnym, Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art.134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 k.p.a.), stwierdził niedopuszczalność wniesionego przez Skarżącego zażalenia.

13 I.3. Na powyższe postanowienie Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, kwestionując prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia.

14 I.4. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

15 I.5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zaskarżonym wyrokiem na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

16 Dokonując kontroli Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, tym samym wniesiona na nie skarga podlegać musi oddaleniu. Sąd przytoczył treść art. 107 § 3 u.p.e.a., zgodnie z którym licytacja przeprowadzona z naruszeniem przepisów o jej publicznym charakterze, o cenie wywołania i nabycia oraz o wyłączeniu z udziału w licytacji podlega unieważnieniu przez organ egzekucyjny lub jego organ nadzorczy. Unieważnienie licytacji może jednak nastąpić tylko wtedy, gdy ruchomości sprzedane znajdują się jeszcze we władaniu nabywcy. W sytuacji wniesienia prośby o unieważnienie licytacji i ustalenie przez organ egzekucyjny, że brak jest podstaw do unieważnienia, organ ten wydaje postawienie odmawiające umorzenia licytacji.

17 Sąd podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, iż na wydane na podstawie art. 107 § 3 cyt. ustawy postanowienie odmawiające unieważnienia licytacji, nie przysługuje zażalenie. Brak zaskarżalności ww. postanowienia wynika z art. 17 § 1 cyt. ustawy w myśl którego, o ile przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi.

18 W przypadku zatem, gdy przepisy powołanych wyżej aktów prawnych nie przewidują możliwości zaskarżenia zażaleniem postanowienia o odmowie unieważnienia licytacji, wniesienie zażalenia na to postanowienie jest niedopuszczalne.

19 Sąd wskazał również, że zasadnie Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że stosownie do art. 153 p.p.s.a, rozstrzygając niniejszą sprawę organ ten jest związany oceną prawną wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 grudnia 2011r. sygn. akt I SA/Rz 690/11, który orzekł o niedopuszczalności zaskarżenia postanowienia o odmowie umorzenia licytacji. Na mocy powołanego przepisu, również Sąd orzekający w niniejszej sprawie związany był oceną prawną wyrażoną w tym wyroku.

20 II. Skarżący wniósł skargę kasacyjną i zaskarżył powyższy wyrok w całości i wniósł o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

21 Skarżący oparł skargę kasacyjną na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj:

22 1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1269 z późn. zm. – dalej p.u.s.a.) w zw. z art. 107 § 3 i art. 17 § 1 oraz art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm. - dalej jako: k.p.a.) poprzez nieuwzględnienie uzasadnionej skargi i niedostrzeżenie, że w niniejszej sprawie organy podatkowe nieprawidłowo przyjęły, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15.04.2011 r. o odmowie unieważnienia licytacji jest niezaskarżalne w oparciu o art. 107 § 3 u.p.e.a. w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a. uznając jego niedopuszczalność w oparciu o art. 134 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., w sytuacji gdy przepis ten daje normatywną podstawę jedynie do wydania postanowienia o unieważnieniu licytacji, a nie o odmowie jej unieważnienia zatem nie może być brany pod uwagę przy ocenie dopuszczalności środka zaskarżenia od postanowienia z dnia 15.04.2011 r. wydanego jedynie w oparciu o art. 17 § 1 zd. 2 u.p.e.a., a przy tym organy podatkowe zupełnie pominęły przepisy art. 106 § 5 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 17 § 1 zd. 2 u.p.e.a., które uprawniały skarżącego do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie unieważnienia licytacji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ w ten sposób został on pozbawiony możliwości wniesienia środka odwoławczego w postaci zażalenia.

23 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 1 p.u.s.a. w zw. z art. 107 § 2a i art. 107 § 2b u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie uzasadnionej skargi i niedostrzeżenie, że organy podatkowe w ocenie prawnej dopuszczalności zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15.04.2011 r. o odmowie unieważnienia licytacji bezpodstawnie pominęły interpretację przepisów art. 107 § 2a i art. 107 § 2b u.p.e.a., które uprawniały skarżącego do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie unieważnienia licytacji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ w ten sposób został on pozbawiony możliwości wniesienia środka odwoławczego w postaci zażalenia.

24 3) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 112 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez przez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do kwestii, jaki wpływ na wynik sprawy miało błędne pouczenie skarżącego co do możliwości wniesienia zażalenia, zawarte w postanowieniu z dnia 15.04.2011 r. w sytuacji, gdy w braku takiego pouczenia skarżący mógłby bezpośrednio poddać kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego tak wydane postanowienie, natomiast w wyniku błędnego pouczenia możliwość tę utracił bowiem na skutek kontroli organów nadzorczych (postanowienie z dnia 25.07.2011 r.) i WSA (wyrok z dnia 08.12.2011 r., sygn. akt I SA/Rz 690/11) sądowa kontrola zgodności z prawem aktów i czynności administracji publicznej została ograniczona jedynie do postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia. 27.02.2012 r., podczas gdy celem skarżącego od początku było wzruszenie postanowieniu z dnia 15.04.2011 r.

25 III. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

26 IV. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

27 Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu.

28 Została ona oparta jedynie na podstawie z art.174 pkt 2 p.p.s.a. tj. naruszeniu przepisów postępowania, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

29 Odnosząc się do sformułowanych zarzutów naruszenia przepisów postępowania na wstępie trzeba zaakcentować, że nie zasługuje na uwzględnienie podstawowy w niniejszej sprawie zarzut, iż błędnie przyjęto, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia 15 kwietnia 2011 r. o odmowie unieważnienia licytacji jest niezaskarżalne w oparciu o treść art.134 k.p.a. w zw. z art.17 § 1 u.p.e.a.

30 W tym miejscu także trzeba przypomnieć, że w wyroku z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 690/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że Dyrektor Izby Skarbowej w Rzeszowie prowadził i rozpatrywał sprawę w sytuacji gdy nie przysługiwało zażalenie na zaskarżone postanowienie z dnia 15 kwietnia 2011 r. Sąd wyjaśnił, że na postanowienie o unieważnieniu licytacji oraz o odmowie unieważnienia licytacji wydane w trybie art. 107 § 3 u.p.e.a nie przysługuje zażalenie. Powyższą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania związany był zarówno orzekający ponownie sąd oraz organ na podstawie art.153 p.p.s.a.

31 Stąd już tylko na tej podstawie zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art.107 § 3 u.p.e.a w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a. i w zw. z art.18 u.p.e.a. w zw. z art.134 k.p.a. nie zasługiwały na uwzględnienie.

32 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia organ nie naruszył w/w przepisów. Zgodnie bowiem z treścią art. 17 § 1 u.p.e.a. "O ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi...". Zaś art. 107 § 3 u.p.e.a. ani inny przepis tej ustawy nie przewidują dopuszczalności zażalenia na wydane w/w trybie postanowienie o unieważnieniu czy odmowie unieważnienia licytacji. Stąd prawidłowo organ odwoławczy stwierdził jego niedopuszczalność na podstawie art. 18 u.p.e.a. w zw. z art.134 k.p.a.( podobne stanowisko por. wyrok NSA z 7 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 1310/96 publ. LEX nr 31247).

33 Za bezpodstawną także należało uznać argumentację, że art.107 § 3 u.p.e.a daje normatywną podstawę jedynie do wydawania postanowienia o unieważnieniu licytacji, a nie o odmowie jej unieważnienia i nie może być brany pod uwagę przy ocenie dopuszczalności środka zaskarżenia od przedmiotowego postanowienia.

34 Za chybiony należało również uznać zarzut, że w przedmiotowej sprawie zupełnie pominięto przepisy art.106 § 5 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a w zw. z art. 17 § 1 zd.2 u.p.e.a., które zdaniem Skarżącego upoważniały do wniesienia zażalenia na postanowienie o unieważnieniu licytacji. Trzeba podkreślić, że do postanowienia o odmowie unieważnienia licytacji nie może mieć odpowiedniego zastosowania art. 106 § 5 k.p.a. zgodnie z którym przysługuje zażalenie na postanowienie wydane w przypadku gdy przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ ( wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie (art.106 § 1 k.p.a.). Takim postanowieniem nie jest zaskarżone postanowienie z dnia 15 kwietnia 2011 r.

35 Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut niedostrzeżenia przez Sąd, że organ podatkowy w ocenie prawnej dopuszczalności zażalenia na przedmiotowe postanowienie bezpodstawnie pominął interpretację art.107 § 2a i art. 107 § 2b u.p.e.a. – które w ocenie Skarżącego uprawniały go do wniesienia zażalenia. W świetle brzmienia powyższych przepisów nie mogły mieć one także w sprawie zastosowania, albowiem dotyczą one postanowienia organu nadzoru oddalającego skargę, a nie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne.

36 Za nieusprawiedliwiony uznać należało także zarzut naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 112 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art.18 u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się w zaskarżonym wyroku do kwestii jaki wpływ miało błędne pouczenie Skarżącego co do możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 15 kwietnia 2011 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji, będąc związany oceną wyrażoną wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Rz 690/11 nie miał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku obowiązku odniesienia się do powyższej kwestii, skoro postanowienie to było od samego początku niezaskarżalne i błędne pouczenie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

37 W zwiazku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art.184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ).