Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2013 r., II FSK 1648/11

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2013 r., II FSK 1648/11

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędziowie NSA Jan Rudowski, NSA del. Jan Grzęda (sprawozdawca), Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi E. S. i A. S. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2010 r. sygn. akt II FSK 863/09 oddalającym skargę kasacyjną E. S. i A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Gl 206/08 w sprawie ze skargi E. S. i A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 17 stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę o wznowienie postępowania. [pic]

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sygn. akt I SA/Gl 206/08 oddalił skargę E. i A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 17 stycznia 2008 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

3 W orzeczeniu tym Sąd przyznał rację organom podatkowym, które uznały, że uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 4 marca 2005 r. wydanej wskutek uwzględnienia we własnym zakresie skargi na decyzję tego organu dotyczącą zobowiązania w podatku dochodowym małżonków za 2000 r., spowodowało, że do obiegu prawnego powróciła decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 kwietnia 2004r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 grudnia 2003r. określająca stronie wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. W tej sytuacji, zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) – zwanej dalej "Ordynacją podatkową", na równi z zaległością podatkową traktuje się w ocenie Sądu także oprocentowanie nienależnej nadpłaty bądź zwrotu podatku zwrócone lub zaliczone na poczet zaległych, bieżących lub przyszłych zobowiązań podatkowych. Z tych też przyczyn zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego, a tym samym naruszenia przepisów art. 33 – 34 oraz art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: u.p.e.a.) Sąd uznał za nieuzasadniony.

4 Sąd stwierdził ponadto, że jak wynika z doręczonego organowi w dniu 4 lutego 2004 r. pełnomocnictwa, dotyczyło ono wyłącznie prawa reprezentowania skarżących w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. Było to zatem pełnomocnictwo szczególne dotyczące konkretnego zobowiązania, stąd też w ocenie Sądu zasadnie organy egzekucyjne przyjęły, iż nie obejmowało ono prawa do reprezentacji skarżących w prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych.

5 Sad wskazał również, iż skarżący podlegali wspólnemu opodatkowaniu na zasadach określonych w treści art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj.: Dz.U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 ze zm., dalej: u.p.d.o.f. ). Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał również za bezzasadne zarzuty dotyczące naruszenia przez organy podatkowe art. 13 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w związku z art. 7, 9, 87 ust. 1, art. 91 ust. 1 i 2 oraz art. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez – jak to określili skarżący – pozbawienia ich prawa do skutecznej obrony za pomocą ustanowionego pełnomocnika. W ocenie Sądu zarzut taki byłby zasadny, w sytuacji gdyby pełnomocnik był ustanowiony do reprezentowania skarżących w postępowaniu egzekucyjnym, natomiast w aktach sprawy jest jedynie pełnomocnictwo stanowiące umocowanie tylko i wyłącznie do działania w imieniu skarżących w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. Brak umocowania radcy prawnego do działania w imieniu skarżących w postępowaniu egzekucyjnym przesądził o prawidłowości działań organu egzekucyjnego, a w konsekwencji o niezasadności zgłoszonych zarzutów.

6 Na powyższy wyrok skargę kasacyjną wnieśli skarżący małżonkowie zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie szeregu przepisów postępowania.

7 Wyrokiem z 2 czerwca 2010 r. sygn. II FSK 863/09 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

8 Stwierdził m.in., że postępowanie egzekucyjnej jest postępowaniem odrębnym, uregulowanym przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustanowienie przez zobowiązanego pełnomocnika może nastąpić dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Administracyjne postępowanie egzekucyjne wszczynane jest wcześniej niż egzekucja, bowiem poprzedzają ją takie czynności jak przesłanie upomnienia, wystawienie tytułu.

9 Obowiązek doręczania pism dotyczy tylko pełnomocnictwa ustanowionego zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Pełnomocnictwo winno być udzielone na piśmie bądź zgłoszone do protokołu, zaś pełnomocnik, w myśl art. 33 § 2 i 3 k.p.a. zobowiązany jest dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Oznacza to, że organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnictwa w danym, konkretnym postępowaniu. Dopiero od momentu zawiadomienia organ zobligowany jest doręczać wszelkie pisma i zapewnić udział w postępowaniu pełnomocnikowi.

10 Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia upomnienia E.S. NSA podzielił trafność wywodów przedstawionych przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, a mianowicie, że skarżący małżonkowie E. i A.S. podlegali w 2000 r. wspólnemu opodatkowaniu, na zasadach określonych w art. 6 ust. 2 u.p.d.o.f.

11 E. i A.S. wnieśli skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem.

12 Na podstawie art. 273 § 2 i 3 art. 91 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej "P.p.s.a.", wnieśli o zmianę pkt 1 wyroku poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. ewentualnie poprzez uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania.

13 W uzasadnieniu skargi podnieśli, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjny z 7 kwietnia 2011 r. sygn. akt II FSK 1552/10 ujawnił, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z 30 grudnia 2003 r., określająca zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych - stanowiąca podstawę wystawienia tytułu wykonawczego oraz utrzymująca ją decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K., nie są prawomocne. Zdaniem skarżących, oznacza to, że wystawienie tytułu wykonawczego oraz wszczęcie egzekucji nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący są przekonani, że gdyby sądowi rozpoznającemu sprawę II FSK 863/09 w chwili orzekania znana była powyższa okoliczność, to wynik sprawy były zupełnie inny.

14 Ponadto, Dyrektor Izby Skarbowej w K. w dniu 20 maja 2011 r. wydał decyzję uchylającą w całości wspomniane decyzje wymiarowe a następnie umorzył postępowanie w sprawie czym potwierdził, że podatkiem należnym skarżących był podatek wynikający z zeznania PIT-36 a nie wynikający z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego.

15 W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że do dnia 20 maja 2011 r. postępowanie egzekucyjne prowadzone było w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione na wymagalne zobowiązania podatkowe.

16 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

17 Skarga o wznowienie postępowania nie jest zasadna.

18 Uporządkowując stan faktyczny sprawy wskazać należy, że postępowanie sądowe, którego wznowienia domaga się strona, dotyczyło kontroli postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 25 maja 2007 r., nr [...]. Tytuł ten obejmował wypłacone oprocentowanie z tytułu nienależnie zwróconej nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000r. Wymagalność zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. została potwierdzona decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 13 kwietnia 2004 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 30 grudnia 2003 r. Decyzja organu II instancji została zaskarżona do sądu administracyjnego a następnie uchylona przez organ w trybie autokontroli. Z kolei decyzja wydana w trybie autokontroli została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z 13 marca 2006r. o sygn. akt I SA/Gl 760/05, co reaktywowało decyzję z dnia 13 kwietnia 2004 r. Decyzja ta, jak i decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. została uchylona w dniu 20 maja 2011r. decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. nr [...].

19 Przechodząc do omówienia zarzutów skargi wskazać należy, że stosowanie do treści pierwszej części art. 273 § 2 P.p.s.a można żądać wznowienia postępowania sądowego w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

20 Z uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania wynika, że zdaniem skarżących, nową okolicznością faktyczną, nieznaną w chwili wydawania orzeczenia w sprawie II FSK 853/09, a która mogła mieć wpływ na wynik sprawy, jest nieprawomocność decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 13 kwietnia 2004r. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z 30 grudnia 2003 r.

21 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko to jest niezasadne. Jak słusznie zauważono w odpowiedzi na skargę, decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., w dacie orzekania w sprawie II FSK 853/09 funkcjonowała w obrocie prawnym, a więc wymagalnym było zarówno określone w niej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000r. jak i będące zaległością podatkową wypłacone oprocentowanie od uregulowanego wcześniej, a następnie zwróconego zobowiązania podatkowego. Nieprawomocność wymienionej wyżej decyzji organu II instancji nie jest przeszkodą dla wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Tym bardziej, że stosownie do art. 29 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Dopóki decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nie zostanie wyeliminowania w przewidzianym przepisami prawa trybie, wywołuje skutki prawne wobec jej adresata i jest wykonalna. Tym samym, dopóki decyzja określająca wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych znajduje się w obrocie prawnym, nie ma podstaw do twierdzenia, że określony w niej obowiązek nie istniał. Decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego dopiero 20 maja 2011 r.

22 Z kolei stosownie do art. 273 § 3 P.p.s.a. można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W uzasadnieniu skargi brak jest dostatecznego rozwinięcia tej podstawy. Wskazać jednak należy, że podstawę skargi o wznowienie postępowania stanowić może tylko takie wykryte później prawomocne orzeczenie dotyczącego tego samego stosunku prawnego, które było już prawomocne, zanim zapadł wyrok w postępowaniu, którego wznowienia żąda strona. Orzeczenie to musi dotyczyć tej samej sprawy, a więc musi zachodzić tożsamość przedmiotu i stron postępowania. Przedmiotem rozstrzygnięcia muszą być zatem te same prawa i obowiązki, dotyczące tych samych podmiotów, wynikające z określonych norm prawnych, które pomiędzy nimi były przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu, którego wznowienia dotyczy skarga (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1999 r., sygn. akt III AO 10/99 – Lex nr 36977). Chodzi więc o sytuację, w której w późniejszym postępowaniu można było i należało, zgłosić zarzut powagi rzeczy osądzonej.

23 W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Pomimo mnogości postępowań sądowoadministracyjnych powiązanych z przedmiotem sprawy II FSK 863/09, żadne z nich nie dotyczyło bezpośrednio kwestii poprawności prowadzenia postępowania zakończonego postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 17 stycznia 2008 r. nr [...].

24 Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 282 § 2 P.p.s.a., oddalił skargę o wznowienie postępowania sądowego.