Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., II FSK 1403/10

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., II FSK 1403/10

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Zbigniew Kmieciak, NSA Jan Rudowski, Protokolant Julia Chudzyńska, po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1919/09 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 8 września 2009 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1919/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 8 września 2009 r. w przedmiocie odmowy rozpatrzenia złożonych zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego ze względu na uchybienie terminu do ich wniesienia.

3 Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że wzmiankowanym powyżej rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 8 lipca 2009 r., w której stwierdzono niedopuszczalność zarzutów zgłoszonych pismem z dnia 2 grudnia 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. w wydanym postanowieniu stwierdził, iż nie można zgodzić się z argumentacją Zobowiązanego, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych w trybie tzw. doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.). Wobec niemożności doręczenia przesyłki w sposób określony w art. 42 k.p.a. ani w sposób określony w art. 43 k.p.a., skoro Urząd nie dysponował innym adresem M. K., doręczania przedmiotowej przesyłki dokonano na adres, który był zgodny z adresem zamieszkania podanym przez Zobowiązanego w ramach zgłoszenia rejestracyjnego do tegoż urzędu (NIP-1), po uprzednim sprawdzeniu aktualnego adresu zamieszkania w Centralnym Biurze Adresowym - w trybie art. 44 k.p.a. W ten sposób pozostawiono przesyłkę w oddawczym Urzędzie Pocztowym na okres odpowiednio 7 i 14 dni, umieszczając zawiadomienie o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki dla adresata w skrzynce na korespondencję - art.1 ustawy z dnia 11 marca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 2005 r. Nr 78, poz. 682). Ponieważ przesyłka nie została podjęta przez adresata w terminie zatem uważa się, iż doręczenie adresatowi nastąpiło ostatniego dnia terminu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej to jest odpowiednio w dniu 31 grudnia 2004 r. i w dniu 14 lipca 2005 r. Zatem złożone pismem z dnia 2 grudnia 2008 r. zarzuty należało uznać za wniesione z uchybieniem ustawowego terminu.

4 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący zarzucił postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej naruszenie przepisów: art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 12, art. 48 k.p.a.; art. 34 § 5, art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229, poz. 1954; dalej jako "u.p.e.a."), art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2005 r. Nr 8, poz. 60 tekst jednolity ze. zm.; dalej: Ordynacja podatkowa) i wniósł o uchylenie przedmiotowego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 8 lipca 2009 r. W uzasadnieniu podkreślił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W., a w ślad za nimi Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu powołują się z uporem na doręczenie zastępcze określone w art. 44 k.p.a. Skarżący przytoczył przepisy art. 44, art. 48 § 1 i 34 k.p.a. konkludując iż w takim przypadku pisma doręcza się przedstawicielowi ustanowionemu w myśl art. 34 k.p.a.

5 Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

6 Rozpoznając sprawę Sąd w pierwszej kolejności zauważył, że występuje problem faktyczno – prawny - czy, użyty przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. do korespondencji w postępowaniu egzekucyjnym, adres M.K. celem doręczenia mu wystawionych tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego był adresem zgodnym z art. 42 k.p.a. Powołując się na treść art. 42, 43 i 44 k.p.a. Sąd podkreślił, że organowi egzekucyjnemu znane było miejsce pobytu Zobowiązanego ze zgłoszenia NIP-3 oraz z decyzji wymiarowych dotyczących podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych. Miejscem tym był adres przy ul. H. Był on aktualny aż do dnia 5 października 2006 r., w którym M.K. złożył nowy NIP-3, informujący o zmianie miejsca zamieszkania na ul. P. również w W. Sąd nie kwestionuje tej okoliczności, że Skarżący nie mógł spokojnie zamieszkiwać przy ul. H. z uwagi na złe stosunki z ojcem i bratem, co potwierdza załączonym do skargi wyrokiem Sądu Rejonowego dla W., skazującym ojca i brata Skarżącego za występki popełnione na jego szkodę i z tej to przyczyny zmieniał miejsca pobytowe. Podkreślono jednak, że w postępowaniu restrukturyzacyjnym wskazał adres do doręczeń na ul. K., nie zmieniając jednak adresu pobytu stałego. Tym samym – zdaniem Sądu – Skarżący podkreślił, że adres przy ul. H. nosi cechy adresu z zamiarem stałego tam przebywania. Okoliczność iż organ egzekucyjny poszukiwał innych adresów Zobowiązanego miała związek z informacją udzieloną przez brata Skarżącego o tym, że Zobowiązany nie bywał w mieszkaniu przy ul. H. Doręczenie tytułów na adres przy ul. K. nie było możliwe, był to jedynie adres do doręczeń, a nie adres zamieszkiwania i to w konkretnym postępowaniu. Przepis art. 42 i 44 k.p.a. wyraźnie mówił o miejscu zamieszkania i "drzwiach mieszkania". Z akt sprawy – z adnotacji urzędu pocztowego wynika, że przesyłki były prawidłowo awizowane i przechowywane, na kopertach znajdują się daty awizacji i podpisy doręczycieli pocztowych. Tym samym przesyłki nie mogły być doręczone na adres do doręczeń korespondencji, wskazanym w konkretnej, innej od niniejszej sprawie, gdyż byłaby to czynność bezskuteczna.

7 Zdaniem Sądu, analiza ustaleń faktycznych i okoliczności prawnych wskazuje, że M. K. ze znanych sobie przyczyn nie był zainteresowany ujawnieniem innego miejsca przebywania, o ile faktycznie w innym miejscu przebywał. Nie przestrzegając przepisów meldunkowych, przewidzianych ustawą z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U.06.139.993), o ile ich nie przestrzegał, Skarżący został pozbawiony możliwości otrzymywania, we właściwym czasie dokumentów do niego kierowanych. Sugestia skargi jakoby Naczelnik Urzędu Skarbowego W. znał jego problemy życiowe i inne miejsca przebywania aniżeli adres przy ul. H. nie została przez Skarżącego udowodniona. Przedstawione przez Skarżącego czynności organu egzekucyjnego wskazujące jego zdaniem na taką koncepcję, w ocenie Sądu świadczą jedynie o próbie kontaktu organu z Zobowiązanym celem sprawnego przeprowadzenia egzekucji.

8 W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Skarżący zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

9 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.), poprzez nieuchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, co stanowi jednocześnie naruszenie obowiązujących przepisów tj. art. 10, art. 44 i art. 48 k.p.a. polegające na uznaniu przez Sąd, że organ doręczył skutecznie odpisy tytułów wykonawczych powiadamiając skarżącego o wszczęciu postępowania egzekucyjnego i zapewnił czynny udział strony w postępowaniu;

10 2) art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez fakt, iż Sąd nie tylko nie wyszedł poza granice skargi, ale nie przeanalizował wszystkich jej argumentów (w szczególności nie zastosowania art. 48 k.p.a. oraz nie uwzględnił w całości wszystkich zgromadzonych dowodów i nie odniósł się do części z nich w uzasadnieniu, podczas gdy zobligowany był wydać wyrok na podstawie wszystkich akt sprawy, co stanowi również naruszenie przez Sąd art. 80 k.p.a.

11 Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości i przekazanie go do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

12 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

13 Brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.

14 Na wstępie przypomnieć należy, że, na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a., poza wskazanymi w art. 183 § 2 p.p.s.a. przypadkami nieważności postępowania sądowego, których w sprawie nie stwierdzono, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają zarzuty kasacyjne: sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z wymogami i standardami wynikającymi z regulacji prawnych art. 174 i art. 176 p.p.s.a.

15 W sprawie niniejszej skarżący wniósł zarzuty kasacyjne - merytorycznie oparte na szeregu przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Sprawa rozpoznana przez Sąd pierwszej instancji nie dotyczyła jednak postępowania "ogólnoadministracyjnego", na przykład doręczeń w takim postępowaniu, ale zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

16 Wnoszący skargę kasacyjną w przedstawionych zarzutach kasacyjnych nie zawarł regulacji prawnych normujących instytucję zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjne, które znajdują się w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), nie zaś w k.p.a. Nie wskazał w nich także art. 18 wymienionej ustawy egzekucyjnej, na podstawie którego przepisy k.p.a. można odpowiednio stosować w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wadliwość tych zarzutów stanowi istotną przeszkodę dla merytorycznego rozpoznania opartej na nich skargi kasacyjnej.

17 W tym stanie rzeczy dodatkowo już tylko podnieść należy, co następuje.

18 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przytacza art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. przyznając, że na wymienionej podstawie prawnej termin do wniesienia zarzutów zaczyna swój bieg od daty doręczenia tytułu wykonawczego.

19 Jeżeli więc tytuł wykonawczy nie został zobowiązanemu w sposób zgodny z prawem doręczony, nie można było również wnieść zarzutów w terminie wskazanym w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. W takiej sytuacji, zastosowanie wskazanej instytucji obrony przed nielegalnie prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym byłoby przedwczesne. Przywoływanego terminu nie można natomiast zasadnie obliczać od daty dokonaniu jednej z kolejnych przeprowadzonych w sprawie czynności postępowania egzekucyjnego.

20 Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił.