Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2022 r., III FSK 965/21

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2022 r., III FSK 965/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Alicja Polańska, po rozpoznaniu w dniu 4 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Rz 1041/18 w sprawie ze skargi M.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 20 sierpnia 2018 r. nr 1801-IEE.711.115.2018 w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M.W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

UZASADNENIE

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Rz 1041/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 20 sierpnia 2018 r. w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.

3 Od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjnej zarzucając naruszenia:

4 - art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") polegające na błędnym przedstawieniu stanu sprawy i wyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia poprzez przyjęcie, iż skarżący starał się wykazać, iż właściwym organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia egzekucji świadczeń pieniężnych jest Wojewoda, podczas gdy skarżący wskazywał na niedopuszczalność egzekucji jako wszczętej na wniosek podmiotu niebędącego wierzycielem, co w konsekwencji doprowadziło do nierozpoznania przez Sąd I instancji istoty sprawy,

5 - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącego, brak odniesienia się do naruszenia art. 29 u.p.e.a., brak wskazania dlaczego zastosowanie przez organ art. 138 § 1 k.p.a. było prawidłowe, a w konsekwencji niewyjaśnienie zastosowania art. 151 p.p.s.a.,

6 - art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez wyjście przez Sąd I instancji poza granice sprawy polegające na rozstrzyganiu przez Sąd I instancji o właściwości organów uprawnionych do prowadzenia egzekucji obowiązków niepieniężnych i analizowaniu przepisów (w tym zakresie, podczas gdy przedmiotem kontroli dotyczył egzekucji obowiązku pieniężnego),

7 - art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżone postanowienie należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z naruszeniem przepisów postępowania przez organ w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania, mimo iż egzekucja administracyjna była niedopuszczalna, a tytuł wykonawczy nie podlegał egzekucji administracyjnej jako wystawiony przez podmiot, któremu nie przysługuje status wierzyciela.

8 Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

9 W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu administracji wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

12 Istota problemu dotyczy określenia, czy w rozpoznawanej sprawie egzekucja była niedopuszczalna z uwagi wszczęcie przez podmiot niebędący wierzycielem, tj. Podkarpackiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego.

13 Na wstępie należy przypomnieć, że zarzuty są podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Katalog zarzutów ma charakter zamknięty i zawarty został w przepisie art. 33 u.p.e.a. Zarzuty zgłaszane są organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy ostateczne rozstrzygnięcie o zasadności bądź bezzasadności czy też niedopuszczalności zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Obowiązuje przy tym siedmiodniowy termin na zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia, który służy zobowiązanemu w fazie wszczęcia tego postępowania. Oznacza to, że nie można podnosić nowych zarzutów na dalszych etapach postępowania. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty, w terminie otwartym na ich wniesienie. Podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny, właściwy do rozpoznania tego środka prawnego. Przy czym stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie złożonych zarzutów, z tym że w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

14 Kwestią sporną, w rozpoznawanej sprawie było określenie, czy Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny był organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia egzekucji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji słusznie stwierdził, że w sprawie nie został naruszony art. 29 § 1 u.p.e.a., ponieważ stosownie do art. 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2234 ze zm.) wojewoda może powierzyć prowadzenie, w jego imieniu, niektórych spraw z zakresu swojej właściwości kierownikom państwowych i samorządowych osób prawnych oraz innych państwowych jednostek organizacyjnych funkcjonujących w województwie. Podkarpacki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny jako organ rządowej administracji zespolonej w województwie (art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Dz. U. z 2017 r. poz. 1261 ze zm.) niewątpliwie jest kierownikiem państwowej jednostki organizacyjnej funkcjonującej w województwie. Ustawa o wojewodzie i administracji rządowej w województwie nie zastrzega przy tym, jakiego szczebla ma to być państwowa jednostka organizacyjna, komu ma podlegać, ani jak ma być usytuowana w strukturze administracji publicznej. Z tego względu brak jest podstaw do uznania, że Wojewoda nie mógł przekazać temu organowi w drodze porozumienia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym na terenie województwa dotyczących poddania osób małoletnich obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

15 Ponadto słusznie także wskazał sąd pierwszej instancji, że zakwestionowanie tego rozstrzygnięcia możliwe jest w drodze zgłoszonych w sprawie zarzutów. Porozumienie dotyczące prowadzenia spraw z zakresu egzekucji zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego z 2014 r. poz. 2834, zgodnie z wymogiem zawartym w art. 20 ust. 2 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie, dlatego nie ma podstaw do przyjęcia, aby nie mogło ono być stosowane. Za dopuszczalnością tego rodzaju porozumień opowiada się również orzecznictwo (por. wyroki WSA w Gorzowie z 30 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Go 427/15, wyrok WSA we Wrocławiu z 4 listopada 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 93/15, wyrok WSA w Lublinie z 30 kwietnia 2015 r. sygn. akt III SA/Lu 1028/14).

16 W odniesieniu do sformułowanego zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem tutejszego Sądu wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia, jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. W drodze zarzutu naruszenia komentowanego przepisu można zatem kwestionować "techniczną kompletność" uzasadnienia, nie zaś prawidłowość merytoryczną, bowiem temu celowi służą zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie służy weryfikacji wyroku pod kątem zgodności poglądów prezentowanych przez strony z poglądami sądu, ale jest przepisem określającym konieczne elementy formalnie poprawnego uzasadnienia.

17 W rozpoznanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymaganiom stawianym przez art. 141 § 4 p.p.s.a., jest przy tym spójne, logiczne, poparte rzeczową argumentacją. Z faktu niewystarczającego wyjaśnienia, jak też niepełnego odniesienia się do wszystkich sprecyzowanych w skardze zarzutów, nie można skutecznie wyprowadzić istotnej wadliwości uzasadnienia orzeczenia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji, oddalając skargę inicjującą postępowanie w sprawie. Jak podkreśla się w orzecznictwie, nie stanowi o wadliwości orzeczenia sądu pierwszej instancji fakt, że sąd ten nie odniesie się do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentruje się tylko na istotnych kwestiach, o ile to te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (wyrok NSA z 30 stycznia 2018 r., I OSK 670/16).

18 Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.

19 SNSA Dominik Gajewski SNSA Wojciech Stachurski SWSA (del.) Alicja Polańska