Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2022 r., III FSK 4277/21

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2022 r., III FSK 4277/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 793/20 w sprawie ze skargi D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 15 czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie na rzecz D.K. kwotę 440 (słownie: czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z 9 grudnia 2020 r. w sprawie oznaczonej sygn. akt I SA/Kr 793/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 15 czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

3 W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy: postanowieniem z dnia 15 czerwca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, po rozpoznaniu zażalenia D. K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia 27 lutego 2020 r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2020r. poz. 256 ze zm.) w zw. z art. 17, art. 18, art. 59 § 1 pkt 2, § 3, § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U z 2019 r., poz. 1438 ze zm.) - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

4 Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego z 20 kwietnia 2018 r. wystawionego przez wierzyciela Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. obejmującego należność pieniężną z tytułu odsetek od niezapłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2013 r.

5 Organ ten w dniu 24 kwietnia 2018 r. nadał tytułowi wykonawczemu klauzulę o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej i 26 kwietnia 2018 r. doręczył zobowiązanemu tytuł wykonawczy. Następnie sprawę przekazano organowi właściwemu z uwagi na miejsce zamieszkania zobowiązanego tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w M.

6 Naczelnik Urzędu Skarbowego w M., zawiadomieniem z 3 grudnia 2019 r. dokonał zajęcia nieruchomości zobowiązanego. Zajęcie doręczono zobowiązanemu 23 grudnia 2019 r.

7 Zobowiązany w piśmie z dnia 30 grudnia 2019 r. zakwestionował to zajęcie z uwagi na przedawnienie należności objętych tytułem wykonawczym.

8 Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. postanowieniem z 27 lutego 2020 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

9 W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżący przywołał treść art. 70 § 1 O.p. i wskazał, że przepis ten dotyczy także odsetek. Zdaniem zobowiązanego odsetki od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za okres l-XI 2013 r. przedawniły się z końcem 2018 r. Organ powinien na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. umorzyć postępowanie egzekucyjne.

10 Zdaniem zobowiązanego nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 2 pkt 2 O.p. mimo złożenia skargi do Sądu, bowiem skarga na decyzję została odrzucona.

11 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie stwierdził, że zaległości z tytułu odsetek od niezapłaconych zaliczek, są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu.

12 Bieg terminu przedawnienia tych należności został zawieszony na podstawie art. 70 § 6 pkt 2 i art. 70 § 7 pkt 2 O.p. od 4 kwietnia 2018 r. do 25 lutego 2019 r.

13 Organ egzekucyjny zastosował 3 grudnia 2019 r. środek egzekucyjny w postaci zajęcia prawa użytkowania wieczystego gruntu, o którym podatnik został powiadomiony w dniu 23 grudnia 2019 r. który to środek przerwał bieg terminu przedawnienia (art. 70 § 4 O.p.).

14 W skardze na postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie podatnik powołał się na uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009r. sygn. akt: II FPS 5/09. 5-letni termin przedawnienia liczony od 2013 r. upłynął, zdaniem skarżącego z końcem 2018 r. Bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu na podstawie art. 70 § 6 pkt 2 i § 7 pkt 2 O.p. w okresie od dnia 4 kwietnia 2018 r. do 25 lutego 2019 r. Zdaniem skarżącego do 26 listopada 2019 r. upłynęło łącznie 365 dni, zatem wygasły sporne odsetki za zwłokę za wyjątkiem grudnia 2013 r.

15 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

16 Dokonując kontroli sądowej zaskarżonego postanowienia Sąd podkreślił, że skarga podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 27 lutego 2018 r. została wniesiona do WSA w Krakowie, jednakże Sąd postanowieniem z dnia 13 grudnia 2018 r. sygn. akt: I SA/Kr 481/18 odrzucił powyższą skargę a postanowienie Sądu stało się prawomocne.

17 W związku z tym bieg terminu przedawnienia został zawieszony na czas od 4 kwietnia 2018 r. do 25 lutego 2019 r. tj. na 328 dni. Po okresie zawieszenia bieg on na nowo a to oznacza, że organ w dniu 3 grudnia 2019r. zastosował środek egzekucyjny czyli w 281 dniu a więc przed upływem okresu przedawnienia.

18 W tych okolicznościach stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że dochodzone należności są wciąż wymagalne i nie uległy przedawnieniu, w ocenie Sądu, jest w pełni uzasadnione.

19 Podatnik wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając ów wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie z powodu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nienależyte uzasadnienie sentencji tego wyroku, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

20 Z tego powodu zarzucono też naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 70 § 1 w zw. z art. 3 pkt.3 lit. a) O.p. poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

21 Skarżący oświadczył, że zrzeka się rozpoznania sprawy na rozprawie.

22 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że pięcioletni termin przedawnienia, liczony od końca roku podatkowego, uległ zawieszeniu na okres od 4 kwietnia 2018 r. do 25 lutego 2019 r. Przed tym zawieszeniem upłynęły więc 4 lata i 93 dni, a po zawieszeniu - kolejne 272 dni (a nie jak przyjął Sąd I instancji - 281 dni) w dniu 23 listopada 2019 r. Natomiast organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa wieczystego użytkowania skarżącego w dniu 3 grudnia 2019 r.

23 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

24 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

25 Skarga kasacyjna jest zasadna, ponieważ Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329) w stopniu, z dużym prawdopodobieństwem mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

26 Zgodnie z przywołanym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

27 Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. Zarzut naruszenia tego wymagania jest skuteczny wówczas, gdyby sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu, dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (pkt 15 komentarza T. Wosia do art. 141 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX).

28 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera podstawy prawnej ani jej wyjaśnienia i nie pozwala na ustalenie przesłanek, jakimi kierował się Sąd, wydając zaskarżony wyrok. W uzasadnieniu wyroku pominięto w zasadzie istotę sporu.

29 Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie było to, czy organy podatkowe prawidłowo oceniły, że nie doszło do przedawnienia egzekwowanych zaległości z tytułu odsetek od niezapłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za okres od stycznia do listopada 2013 r. i czy w związku z tym odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego była zgodna z prawem.

30 Okolicznością niesporną w rozpoznawanej sprawie było to, że bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu, ponieważ podatnik zaskarżył decyzję podatkową, która stanowiła podstawę prawną prowadzonej wobec niego egzekucji. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że podatnik wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 27 lutego 2018 r. Postępowanie sądowoadministracyjne w tej sprawie zakończyło się prawomocnym postanowieniem WSA w Krakowie z 13 grudnia 2018 r. odrzucającym skargę (sygn. akt I SA/Kr 481/18).

31 Sąd nie przywołał podstawy prawnej adekwatnej do zawieszenia biegu terminu przedawnienia spowodowanego zaskarżeniem powyższej decyzji. Wymienił daty graniczne okresu zawieszenia oraz liczbę dni miedzy tymi datami. Nie wyjaśnił dlaczego w jego ocenie ta właśnie liczba dni ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii, czy zastosowanie środka egzekucyjnego nastąpiło przed upływem biegu terminu przedawnienia, a nie jak wskazywała strona skarżąca – liczba dni pozostałych do końca terminu przedawnienia. Sąd nie odniósł się do wskazanej przez skarżącego daty 26 listopada 2019 r. z którą, jego zdaniem, upłynął termin przedawnienia.

32 Uzasadnienie zaskarżonego uzasadnienia nie zawiera także podstawy prawnej uzasadniającej ocenę Sądu, zgodnie z którą po okresie zawieszenia termin przedawnienia biegł na nowo, a nie dalej, co jest istotą zawieszenia biegu terminu.

33 Uzasadnienie Sądu I instancji nie zawiera również podstawy prawnej ani jej wyjaśnienia odnośnie do kwestii zastosowanego przez organ egzekucyjny w dniu 3 grudnia 2019 r. środka egzekucyjnego. Sąd pominął i nie rozważył zagadnienia, czy samo zastosowanie tego środka było, w kontekście art. 70 § 4 zdanie pierwsze Ordynacji podatkowej i uchwały NSA z dnia 3 czerwca 2013 r. sygn. akt I FPS 6/12 okolicznością wystarczającą do stwierdzenia, że nie doszło do przedawnienia.

34 Reasumując w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pominięto i nie rozważono podstawowych zagadnień, tj. nie ustalono daty do której biegł termin przedawnienia po jego zawieszeniu, a w konsekwencji nie ustalono, czy organ egzekucyjny przed tą datą skutecznie doprowadził do przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek zastosowania środka egzekucyjnego o którym powiadomił zobowiązanego. Wyjaśnienie tych okoliczności jest warunkiem koniecznym do oceny legalności zaskarżonego postanowienia odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego.

35 Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym i w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie i sporządzenia uzasadnienia wyroku spełniającego wymogi ustawowe przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd postanowił stosownie do art. 207 § 1 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

36 s. NSA Jolanta Sokołowska s. NSA Jacek Brolik s. WSA (del.) Bogusław Woźniak