Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2022 r., III FSK 394/21

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2022 r., III FSK 394/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Adam Nita, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Ke 126/18 w sprawie ze skargi P.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 2 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od P.K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Ke 126/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę P.K. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 2 marca 2018 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.

3 Skargę kasacyjną wywiódł skarżący. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego i przepisów proceduralnych, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

4 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.) poprzez jego niezastosowanie, wskutek niedostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji, iż organy podatkowe obu instancji naruszyły art. 61a §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r.. poz. 1257 ze zm., dalej: K.p.a.) poprzez chybione przyjęcie, iż zasadna jest odmowa wszczęcia postępowania w/s zarzutów na postępowanie egzekucyjne z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia tych zarzutów, podczas gdy analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego winna prowadzić do konstatacji, iż uchybienie to było podyktowane jedynie niewłaściwym doręczeniem tytułów wykonawczych skierowanych na adres niezgodny z wpisem CEIDG w świetle nowelizacji ustawy z dnia 17 listopada 1964 r., Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 1822 ze zm., dalej: K.p.c.), która weszła w życie z dniem 8 września 2016 r.;

5 art. 145 §1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej: u.p.e.a.) poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy, aby egzekucja w trybie administracyjnym była przeprowadzona niezbędne jest, by wierzyciel po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, natomiast samo postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia, zaś w przedmiotowej sprawie owe upomnienie w ogóle nie zostało doręczone dłużnikowi;

6 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 26 § 5, art. 15 § 1, art. 26 § 5, art. 59 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż nie mogą one być poddane kontroli w przedmiotowej sprawie, ponieważ wykraczają poza jej zakres, podczas gdy naruszenia te są istotne z punktu widzenia podatnika i jego prawa do rzetelnego procesu w świetle przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a.

7 Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów sądowych według norm prawem przepisanych.

8 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

10 Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

11 Ze względu na zakres podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów i sposób w jaki je uzasadniono, przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 P.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, mocą art. 183 § 1 P.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej (por. wyroki NSA z 25 maja 2016 r., II GSK 2678/14 oraz z 28 kwietnia 2021 r. III FSK 3233/21 – publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA; J.P. Tarno, Odrzucenie skargi kasacyjnej, PP 2005, nr 6, str. 33 - 39). Innymi słowy, Sąd kasacyjny może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną (por. wyrok NSA z 29 września 2016 r., II FSK 272/15 - CBOSA).

12 Zarówno z art. 183 § 1, jak i z art. 174 oraz art. 176 P.p.s.a. wynika, że to do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej lub odniesienie się do nich w sposób pobieżny skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, czy działające w sprawie organy podatkowe. Z art. 176 P.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Podkreślić trzeba, że dla spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

13 Poczynione uwagi odnośnie do wymogów formalnych skargi kasacyjnej są o tyle istotne, że skarżący nie wskazał na naruszenie przepisów kluczowych dla wyniku sprawy, a poza tym nie wykazał wpływu zarzucanego naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy.

14 Skarżący kwestionował stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż organy prawidłowo przyjęły, że tytuły wykonawcze zostały skutecznie doręczone w trybie art. 44 K.p.a., ale nie zarzucił naruszenia tego przepisu, ani żadnego innego przepisu normującego doręczanie pism przez organy administracji publicznej. Nie postawił też zarzutu, poprzez który podważałby stan faktyczny sprawy uznany przez Sąd pierwszej instancji za miarodajny. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny nie może poddać kontroli zaskarżonego wyroku ani w zakresie prawidłowości przyjętych w nim ustaleń faktycznych, ani w zakresie uznania za skuteczne doręczenie tytułów wykonawczych w trybie tzw. zastępczym. Brak możliwości kontrolnych powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny pozostaje związany w każdym z tych zakresów stanowiskiem Sądu pierwszej instancji.

15 W warunkach niniejszej sprawy Sąd ten przyjął, iż tytuły wykonawcze i zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zostały prawidłowo, a zatem i skutecznie, doręczone w dniu 23 listopada 2017 r., a tym samym siedmiodniowy termin do wniesienia zarzutów upływał 30 listopada 2017 r. Skoro skarżący zarzuty złożył w piśmie z dnia 8 stycznia 2012 r., to bezsprzecznie uczynił to z przekroczeniem terminu. W tej sytuacji organ egzekucyjny nie mógł wydać innego orzeczenia, niż przewidziane w art. 61a § 1 K.p.a., tj. innego niż postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ponieważ organ postąpił zgodnie z dyspozycją zamieszczoną w tym przepisie, za zasadny nie może być uznany zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 61a §1 K.p.a. Zauważenia przy tym wymaga, że zarzucanego naruszenia tego ostatnio wymienionego przepisu skarżący nie upatrywał w niewłaściwej jego wykładni, ale w zasadności jego zastosowania w warunkach niniejszej sprawy, których przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, jak już wyjaśniono, nie mogło być badane przez Naczelny Sąd Administracyjny ze względu na wadliwość skargi kasacyjnej

16 Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a., a to z tej przyczyny, że ani organy, ani Sąd pierwszej instancji nie stosowały art. 15 § 1 u.p.e.a. i co ważne, nie mogły zastosować, wobec braku możliwości merytorycznego rozpoznania zarzutów. Ustawodawca zdecydował, że zarzuty wniesione po terminie nie mogą być rozpoznawane. Ta sama uwaga dotyczy zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 26 § 5, art. 15 § 1, art. 26 § 5, art. 59 u.p.e.a.

17 Wyjaśnić jeszcze pozostaje, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej, działającego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Przewodniczący z uwagi na konieczność rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, mając na uwadze ograniczenia związane z sytuacją pandemiczną, skierował ją na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione i pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym.

18 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 tej ustawy.

19 s. A. Nita s. J. Sokołowska s. S. Presnarowicz