Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2023 r., III FSK 3884/21

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2023 r., III FSK 3884/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 802/19 w sprawie ze skargi Z. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 4 kwietnia 2019 r. nr 2401-IEE2.711.83.2019.6 UNP: 2401-19-077097 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Z. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z 12 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 871/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA") oddalił skargę Z. S. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej "Dyrektor") z 4 kwietnia 2019 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

3 W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżący żądając przeprowadzenia rozprawy zaskarżył go w całości wnosząc o uchylenie w całości zarówno zaskarżonego wyroku jak i decyzji organów I i II instancji oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarga kasacyjna zawierała wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

4 Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2197 ze zm.) w zw. z at. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz 197 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, dalej: "o.p."), poprzez:

5 - zaaprobowanie tego, że organy mimo wielokrotnie zgłaszanych wątpliwości nie podjęły żadnych działań w celu ustalenia czy Skarżący w dniu 21 października 2013 r. został skutecznie zawiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego, w tym nie powołały biegłych grafologów w celu wykluczenia wątpliwości co do tego, kto podpisał zwrotne potwierdzenie przesyłki z 21 października 2013 r.,

6 - zaaprobowanie tego, że organy nie działały zgodnie z zasadą prawdy materialnej i nie podejmowały wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i pozostając pasywne - mimo zgłaszanych zarzutów co do nieprawidłowości w zakresie doręczeń - oddaliły dwa wnioski dowodowe Skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego grafoIoga dotyczące weryfikacji doręczenia mu przesyłki z 21 marca 2013 r.,

7 - niedostrzeżenie błędów organów oraz wybiórcze potraktowanie zebranych dowodów, co wobec braku weryfikacji własnym postępowaniem dowodowym Sądu skutkowało powieleniem błędów organów podatkowych i ustaleniem stanu faktycznego niezgodnego z zasadą prawdy materialnej, co wszystko łącznie skutkowało wybiórczą weryfikacją rozstrzygnięć organów i oparciem wyroku na źIe ustalonym stanie faktycznym sprawy.

8 2. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucono także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a, art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 1 o.p. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a., przez ich niezastosowanie w wyniku niewłaściwego zastosowania art. 70 § 4 o.p. wynikające z nieprawidłowego uznania, ze Skarżący w dniu 21 października 2013 r. został skutecznie zawiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego, podczas gdy w wyżej wymienionym dniu nie zostały mu skutecznie doręczone tytuły wykonawcze ani zawiadomienia o zastosowaniu środków egzekucyjnych, zaś kolejne zawiadomienia o stosowaniu środków egzekucyjnych były kierowane do Skarżącego z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, wobec czego nie spełniały wymogu prawidłowego zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, co skutkowało błędnym uznaniem, że w dniu 21 października 2013 r. doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za okres lipiec – grudzień 2009 r., natomiast termin ten biegł dalej w konsekwencji czego upłynął 8 sierpnia 2019 r. a jednocześnie postępowanie egzekucyjne, w braku doręczenia Skarżącemu tytułów wykonawczych było niedopuszczalne i winno zostać umorzone.

9 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

11 Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

12 Na wstępie należy zauważyć, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2022 r., na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 z poźn. zm.), sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne w dniu 22 lutego 2023 r., w celu rozpoznania skargi kasacyjnej. Strony zostały o tym powiadomione oraz jednocześnie pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji w odrębnym piśmie procesowym. Żadna ze Stron z tej możliwości nie skorzystała, jak również nie sprzeciwiła się skierowaniu rozpoznania sprawy na posiedzenie niejawne.

13 W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, które w niniejszej sprawie nie wystąpiły.

14 Skargę kasacyjną, w granicach, której działa Naczelny Sąd Administracyjny, można oprzeć stosownie do art. 174 p.p.s.a. na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

15 Zważywszy na sposób sformułowania zarzutów kasacyjnych, przede wszystkim rozważenia wymaga ocena spełnienia przez skargę kasacyjną ustawowych wymogów formalnych. Skarga kasacyjna jest bowiem szczególnym pismem procesowym, tj. wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 p.p.s.a. powinna ona zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Skargę kasacyjną, jak już wyżej wskazano, można oprzeć na podstawie: naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

16 Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy Skarżący zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie, a przedmiotem zarzutu mogą być tylko te przepisy, które zastosował Wojewódzki Sąd Administracyjny lub które powinien był zastosować, lecz je pominął. Skarga kasacyjna powinna być skierowana przeciwko przyjętej w zaskarżonym wyroku podstawie prawnej rozstrzygnięcia, co oznacza wymóg powołania w pierwszej kolejności przepisów normujących działalność orzeczniczą sądów administracyjnych, a w dalszej kolejności wskazania przepisów materialnego lub procesowego prawa administracyjnego.

17 Tymczasem złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie spełnia powyższych wymogów. We wniesionym środku zaskarżenia pełnomocnik zarzucił WSA - w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. – naruszenie przepisów proceduralnych zawartych w o.p. Jednak umknęło pełnomocnikowi, że Skarżący na wcześniejszych etapach postępowania podnosił naruszenie przepisów proceduralnych zawartych w k.p.a. W konsekwencji sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia poszczególnych przepisów o.p. nie mogą odnieść oczekiwanego skutku. Podkreślić raz jeszcze należy, że zarówno organy administracji, jak i WSA nie mogły naruszyć przywołanych przepisów o.p., gdyż w toku postępowania egzekucyjnego przepisów tych nie stosowany bowiem odpowiednie zastosowanie znajdywały przepisy k.p.a. Zgodnie z brzmieniem art. 18 i art. 17 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tym jednak zastrzeżeniem, że rozstrzygnięcia i zajmowane przez organy stanowiska zapadają - co do zasady - w formie postanowienia. Uchybienia te ograniczają zakres kontroli przeprowadzanej przez NSA.

18 Prawidłowo sporządzona skarga kasacyjna powinna zawierać wskazanie konkretnych przepisów naruszonych - zdaniem Skarżącego - przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Natomiast uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Także w orzecznictwie podnosi się, że (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt I GSK 823/13) zarzut kasacyjny powinien zawierać wskazanie konkretnego przepisu prawa, który zdaniem skarżącego kasacyjnie został naruszony. Należy podać artykuł, paragraf, ustęp, punkt, literę, a także inne szczegółowe oznaczenia przepisu, jeżeli takowe występują. Skarżący kasacyjnie zobowiązany jest wskazać na czym polega to naruszenie oraz jego postać, czy jest to błąd w wykładni, czy w zastosowaniu przepisu. W zakresie naruszenia procedury, dodatkowo, w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy przywołać wywód dotyczący istotnego wpływu tego naruszenia na wynik sprawy.

19 Ze względu na to, że konstrukcja art. 174 p.p.s.a. umożliwia zaskarżenie wszelkich naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić sąd pierwszej instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia, granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę Skarżącą. Powinny one jednak zawsze zostać wyznaczone w sposób precyzyjny. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie. uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2014r., sygn. akt I OSK 1420114).

20 Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie spełnia powyższych ustawowych wymogów formalnych. Skoro autor skargi kasacyjnej nie podważył skutecznie stanu faktycznego przyjętego w niniejszej sprawie przez WSA, to Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., związany jest ustaleniami faktycznymi, przyjętymi za podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku (zob. wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2016r., sygn. akt II FSK 1389/14). Ocena zasadności zastosowania prawa materialnego może zostać dokonana jedynie na gruncie prawidłowo ustalonego i ocenionego stanu faktycznego. Dlatego, gdy Skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy i ich oceny dokonanej przez WSA, zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi.

21 W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania, orzeczono stosownie do postanowień art. 204 pkt 1 p.p.s.a. ). Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. wynagrodzenie radcy prawnego obniżono do kwoty 240 zł, z uwagi na mniejszy nakład pracy, wynikający z udziału pełnomocnika w kilku podobnych sprawach.

22 Bogusław Woźniak Wojciech Stachurski Sławomir Presnarowicz (spr.)