Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2024 r., III FSK 38/23

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2024 r., III FSK 38/23

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Natalia Zawadka, po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 lipca 2022 r. sygn. akt I SA/Po 1038/21 w sprawie ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 5 października 2021 r. nr SKO-4231/405/21 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

3 Wyrokiem z 29 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Po 1038/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę O. S.A. w W. (dalej: skarżąca, spółka) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z 5 października 2021 r., SKO-4231/405/21 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r.

4 Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

5 2. Skarga kasacyjna.

6 Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniosła skarżąca. Działający w jej imieniu pełnomocnik, na podstawie art. 173 i nast. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.

7 z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżył wyrok w całości.

8 Zarzucił, że zaskarżony wyrok został wydany z mającymi istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniami prawa materialnego oraz przepisów postępowania, a mianowicie:

9 1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4, art. 187 § 1 i art. 191 w zw.

10 z art. 72 § 1 pkt 1 w zw. z art. 79 § 2 w zw. z art. 80 § 1 w zw. z art. 77 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1540, dalej: o.p.) przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, w której wymagała ona uwzględnienia ze względu na to, że wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu

11 (i sądu), Wójt Gminy B. bezzasadnie odmówił zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. wraz z oprocentowaniem i błędnie uznał, że zastosowanie znajdzie art. 80 § 1 o.p., co miałoby zdaniem tego organu skutkować wygaśnięciem prawa do zwrotu nadpłaty, podczas gdy przepis ten nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż zwrot nadpłaconego podatku stanowi czynność materialno-techniczną i nie ma w tym przypadku żadnych ograniczeń czasowych;

12 2. art. 79 § 2 o.p. i art. 80 § 1 o.p. w zw. z art. 77 § 1 pkt 3 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie w ślad za organem podatkowym, że prawo do zwrotu nadpłaty wygasło, gdyż wniosek spółki został złożony po terminie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin zwrotu, podczas gdy przepisy te nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie, a zwrot nadpłaty stanowi czynność materialno-techniczną i nie ma w tym przypadku żadnych ograniczeń czasowych.

13 W konsekwencji poniesionych zarzutów wniósł o:

14 1. rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie (art. 176 § 2 p.p.s.a.) oraz

15 2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania i zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

16 Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Kaliszu nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną.

17 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

18 Skarga kasacyjna jest niezasadna.

19 Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.

20 Sporna w niniejszej sprawie pozostaje kwestia zasadności żądania przez skarżącą zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r.

21 Z ustalonego stanu faktycznego sprawy, który mimo podniesienia zarzutów procesowych nie został w żaden sposób zakwestionowany wynika, że podatnik uiścił w dniu 19 lutego 2015 r. podatek od nieruchomości za 2009 r. w kwocie wynikającej z decyzji Wójta Gminy B. z 30 grudnia 2014 r., utrzymanej w następnie w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z 9 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 17 września 2015 r. o sygn. I SA/Po 748/15 uchylił obie decyzje umarzając jednocześnie postępowanie administracyjne. Prawomocny odpis wyroku wpłynął do organu podatkowego w dniu 4 grudnia 2015 r. Wniosek o zwrot nadpłaty został złożony w dniu 17 maja 2021 r.

22 Jak zasadnie wskazał sąd pierwszej instancji, do oceny zasadności zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2009 r., powstałej w dniu 19 lutego 2015 r., należało zastosować przepisy o.p. brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r.

23 Zgodnie z art. 77 § 1 pkt 3 o.p. nadpłata podlega zwrotowi w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję organu podatkowego pierwszej instancji lub stwierdzającego jej nieważność, z zastrzeżeniem § 3. Wskazany § 3 stanowi, że w przypadku uchylenia decyzji, o której mowa w § 1 pkt 1 lit. a-d, lub stwierdzenia jej nieważności, jeżeli następnie, w terminie 3 miesięcy od dnia uchylenia lub stwierdzenia nieważności przez organ podatkowy lub od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję lub stwierdzającego jej nieważność, zostanie wydana decyzja w tej samej sprawie, nadpłata, którą stanowi różnica między podatkiem wpłaconym a podatkiem wynikającym z tej decyzji, podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania nowej decyzji. Według § 4 w przypadku niewydania nowej decyzji w terminie, o którym mowa w § 3, nadpłata stanowiąca kwotę wpłaconą na podstawie decyzji uchylonej lub decyzji, której nieważność stwierdzono, podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki.

24 W niniejszym przypadku nadpłata powinna zatem zostać zwrócona w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzje organu obu instancji oraz umarzającego postępowanie.

25 Jak stanowi art. 80 o.p., prawo do zwrotu nadpłaty podatku wygasa po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej zwrotu (§1), przy czym złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty, zwrot nadpłaty lub zaliczenie jej na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych przerywa bieg terminu do zwrotu nadpłaty (§ 3).

26 W przywołanym przepisie określony został termin, z upływem którego wygasa przysługujące podatnikowi (także innym podmiotom uprawnionym) prawo do zwrotu nadpłaty. Nadpłata najpierw musi powstać, następnie musi upłynąć termin jej zwrotu, po czym licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej zwrotu, rozpoczyna bieg pięcioletni termin, po upływie którego wygasa prawo do zwrotu nadpłaty. Skutkiem upływu tego terminu jest wygaśnięcie prawa podatnika do domagania się zwrotu nadpłaty, a także zaliczenia na poczet zaległości oraz bieżących i przyszłych zobowiązań podatkowych. Skutki wygaśnięcia prawa do zwrotu nadpłaty są takie same jak w przypadku przedawnienia zobowiązania podatkowego, z tym że uprawnionym w tym przypadku jest podatnik. Jest to termin materialnoprawny, który nie może być odroczony ani też przedłużony (zob. L. Etel [w:] R. Dowgier, G. Liszewski, B. Pahl, P. Pietrasz, M. Popławski, W. Stachurski, K. Teszner, L. Etel, Ordynacja podatkowa. Tom I. Zobowiązania podatkowe. Art. 1-119zzk. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023, art. 80).

27 W realiach rozpoznawanej sprawy mamy do czynienia z sytuacją, w której nadpłata powinna zostać zwrócona z urzędu, bez konieczności składnia stosowanego wniosku. Niemniej jednak trzeba mieć na uwadze, że ustawodawca stanowiąc w art. 80 § 1 o.p. przedawnienie prawa do zwrotu podatku nie powiązał go ze sposobem jego powstania. Zatem prawo do zwrotu nadpłaty, niezależnie od okoliczności w jakich powstała nadpłata podlega przedawnieniu. Oczywiście strona ma rację twierdząc, że zwrot nadpłaty jest czynnością materialno-techniczną, niemniej jednak należy pamiętać, że owa czynność materialno-techniczna występuje w wykonaniu określonego uprawnienia (prawa) podatnika. Konsekwentnie, wygaśnięcie prawa do zwrotu nadpłaty powoduje odpadnięcie podstawy dokonania czynności materialno-technicznej (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2023 r., III FSK 1451/22).

28 Okoliczność, że zwrot nadpłaty, w określonych przypadkach, nie wymaga wydania decyzji, w tym stwierdzającej nadpłatę, nie oznacza, że strona, której zwrot ten się należy, ma jedynie oczekiwać na ten zwrot, bez podejmowania jakichkolwiek, w tym przewidzianych prawem, czynności. To uprawniony decyduje o tym, czy chce, czy nie chce zwrotu nadpłaty, składając lub nie odpowiedni wniosek w takiej sprawie, a w sytuacji, gdy wniosek taki zostaje złożony wszczyna postępowanie w tym przedmiocie.

29 Powyższe oznacza, że zgodnie z art. 80 § 1 o.p. prawo do zwrotu nadpłaty wygasło z końcem 2020 r., czyli po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej zwrotu. Prawo to nie zostało przerwane, bowiem nie było żadnych zdarzeń opisanych w art. 80 § 3 o.p. Upływ tego terminu, który organ podatkowy miał obowiązek uwzględnić z urzędu oznacza, że prawo to wygasło i nie ma możliwości zwrotu nadpłaty.

30 Mając na uwadze powyższe w sprawie nie było podstaw do uwzględnienia wniosku z zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r.

31 Z tych względów nie zasługują na uwzględnienie sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4, art. 187 § 1 i art. 191 w zw. z art. 72 § 1 pkt 1 w zw. z art. 79 § 2 w zw. z art. 80 § 1 w zw. z art. 77 § 1 pkt 3 o.p.

32 Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.

33 sędzia NSA Jacek Pruszyński sędzia NSA Paweł Borszowski sędzia NSA Jolanta Sokołowska