Art. 3
Tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 549 [PDF]. Stan prawny na
Art. 3.
1. Zakazuje się nierównego traktowania w zatrudnieniu osób, o których mowa w art. 2 ust. 1 i 3–6, z powodu przynależności do związku zawodowego lub pozostawania poza nim albo wykonywania funkcji związkowej, którego skutkiem jest w szczególności: #
1) odmowa nawiązania lub rozwiązanie stosunku prawnego, #
2) niekorzystne ukształtowanie wynagrodzenia za pracę zarobkową lub innych warunków zatrudnienia albo pominięcie przy awansowaniu lub przyznawaniu innych świadczeń związanych z pracą zarobkową, #
3) pominięcie przy typowaniu do udziału w szkoleniach podnoszących kwalifikacje zawodowe #
chyba że pracodawca udowodni, że kierował się obiektywnymi powodami.
2. W sprawach dotyczących roszczeń z tytułu naruszenia zakazu nierównego traktowania w zatrudnieniu z powodu przynależności do związku zawodowego lub pozostawania poza nim albo wykonywania funkcji związkowej do innych niż pracownicy osób wymienionych w ust. 1 stosuje się odpowiednio przepisy art. 183d i art. 183e ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy. #
3. Do postępowań w sprawach dotyczących naruszenia zakazu nierównego traktowania w zatrudnieniu z powodu przynależności do związku zawodowego lub pozostawania poza nim albo wykonywania funkcji związkowej wobec innych niż pracownicy osób wymienionych w ust. 1 stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468 i 473) o postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy. Sądem właściwym do rozpoznawania tych spraw jest właściwy sąd pracy. #
4. Postanowienia umów i innych aktów, na podstawie których inne niż pracownicy osoby wymienione w ust. 1 świadczą pracę, naruszające zasadę równego traktowania w zatrudnieniu z powodu przynależności do związku zawodowego lub pozostawania poza nim albo wykonywania funkcji związkowej są nieważne. Zamiast takich postanowień stosuje się odpowiednie przepisy prawa regulujące stosunek prawny łączący te osoby z pracodawcą, a w razie braku takich przepisów postanowienia te zastępuje się odpowiednimi postanowieniami niemającymi charakteru dyskryminacyjnego. #
Art. 3 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych Art. 3. 1. Zakazuje się nierównego traktowania w zatrudnieniu osób, o których mowa w art. 2 ust. 1 i 3–6, z powodu przynależności do związku zawodowego lub pozostawania poza nim albo wykonywania funkcji związkowej, którego skutkiem jest w szczególności: 1) odmowa nawiązania lub rozwiązanie stosunku prawnego, 2) niekorzystne ukształtowanie wynagrodzenia za pracę zarobkową lub innych warunków zatrudnienia albo pominięcie przy awansowaniu lub przyznawaniu innych świadczeń związanych z pracą zarobkową, 3) pominięcie przy typowaniu do udziału w szkoleniach podnoszących kwalifikacje zawodowe chyba że pracodawca udowodni, że kierował się obiektywnymi powodami. 2. W sprawach dotyczących roszczeń z tytułu naruszenia zakazu nierównego traktowania w zatrudnieniu z powodu przynależności do związku zawodowego lub pozostawania poza nim albo wykonywania funkcji związkowej do innych niż pracownicy osób wymienionych w ust. 1 stosuje się odpowiednio przepisy art. 18³ᵈ i art. 18³ᵉ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy. 3. Do postępowań w sprawach dotyczących naruszenia zakazu nierównego traktowania w zatrudnieniu z powodu przynależności do związku zawodowego lub pozostawania poza nim albo wykonywania funkcji związkowej wobec innych niż pracownicy osób wymienionych w ust. 1 stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468 i 473) o postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy. Sądem właściwym do rozpoznawania tych spraw jest właściwy sąd pracy. 4. Postanowienia umów i innych aktów, na podstawie których inne niż pracownicy osoby wymienione w ust. 1 świadczą pracę, naruszające zasadę równego traktowania w zatrudnieniu z powodu przynależności do związku zawodowego lub pozostawania poza nim albo wykonywania funkcji związkowej są nieważne. Zamiast takich postanowień stosuje się odpowiednie przepisy prawa regulujące stosunek prawny łączący te osoby z pracodawcą, a w razie braku takich przepisów postanowienia te zastępuje się odpowiednimi postanowieniami niemającymi charakteru dyskryminacyjnego.
art. 3 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2026 r. poz. 549)Otwórz w aplikacji
Orzecznictwo
- Sąd Najwyższy, wyrok z , II PK 277/05
…którym mowa w art. 265 § 1 k.p., w terminie. 2. 2. Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 3 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. z 1991 r. Nr 55, poz. 234) w związku z art. 113 k.p. Pełnomocnik powoda sugerował, że narusze- 18 nie tych…
- Sąd Najwyższy, wyrok z , II PK 24/13
- Sąd Najwyższy, wyrok z , I PK 45/09
- Sąd Najwyższy, wyrok z , I PKN 215/98
…podlega szczególnej ochronie przed rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Powołując się na art. 3 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. Nr 55, poz. 234 ze zm.) Sąd Rejonowy stwierdził, że pracodawca nie może bez zgody zarządu zakładowej…
- Sąd Najwyższy, wyrok z , I PK 221/16
…przepisów prawa materialnego, to jest: (-) rażące naruszenie art. 8 k.p. w zw. art. 32 ust. 1 pkt. 1 i w zw. z art. 3 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z 2015 r., poz. 1881), w zw. z art. 45 § 1 k.p. i w zw. z art. 45 § 3 k.p., poprzez ich rażąco…
- Sąd Najwyższy, wyrok z , III UK 131/14
…wniósł o jego zmianę i przyznanie mu prawa do emerytury oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 3 zd. 1 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 167, dalej jako ustawa o związkach zawodowych) oraz § 8…
- Sąd Najwyższy, wyrok z , II PK 104/05
…pracy, a nie działalność związkowa, bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 12 i 32 Konstytucji RP oraz art. 3 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych. Powołane przepisy ustawy zasadniczej formułuję zasady wolności tworzenia i działania związków zawodowych (art. 12)…
- Sąd Najwyższy, wyrok z , I PK 135/09
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 1756/13
…kasacyjnej, odnosząc się do wadliwego zastosowania prawa materialnego, wskazał na pominięcie mających zastosowanie w sprawie art. 2 ust. 6, art. 3 i art. 32 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j.: Dz. U z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.). Skarżąca jako członek Głównej…
- NSA w Warszawie (przed reformą), wyrok z , II SA 2393/93
…ust. 4 cyt. ustawy o pracownikach urzędów państwowych stanowiłby naruszenie tego przepisu, jak i naruszenie przepisu art. 3 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych /Dz.U. nr 55 poz. 234/.
Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.
Wszystkie orzeczenia przy art. 3 (23)
Historia zmian
Bez zmian od 9 kwietnia 2026 r.