Art. 48

Pokaż w całym akcie

Art. 48 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin
Art. 48.
1. Osoby, które pobierały świadczenia pieniężne pomimo istnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo ograniczenie ich wysokości, są obowiązane do zwrotu nienależnych im świadczeń, jeżeli były pouczone w formie pisemnej przez organ emerytalny o obowiązku zawiadomienia o tych okolicznościach.
2. Osoba, która pobierała świadczenia pieniężne ustalone i wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd wojskowego organu emerytalnego, jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego.
2a. Za nienależnie pobrane świadczenia pieniężne uważa się również świadczenia pieniężne wypłacone, z przyczyn niezależnych od wojskowego organu emerytalnego, osobie innej niż wskazana w decyzji tego organu.
3. Nie można żądać zwrotu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych za okres:
1) dłuższy niż 12 miesięcy od dnia wydania decyzji, jeżeli osoba pobierająca świadczenie zawiadomiła wojskowy organ emerytalny o okolicznościach powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty, a mimo to świadczenia były jej nadal wypłacane;
2) dłuższy niż 3 lata od dnia wydania decyzji w pozostałych przypadkach.
3a. Kwoty nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych w związku z osiągnięciem przychodów, o których mowa w art. 40, podlegają zwrotowi za okres nie dłuższy niż jeden rok kalendarzowy poprzedzający rok, w którym wydano decyzję o rozliczeniu świadczenia, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie powiadomiła wojskowy organ emerytalny o osiągnięciu przychodu, w pozostałych przypadkach zaś – za okres nie dłuższy niż trzy lata kalendarzowe poprzedzające rok wydania tej decyzji.
4. Organ emerytalny może odstąpić od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych w całości lub w części, zmniejszyć wysokość potrąceń z tego tytułu ustaloną na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub zawiesić dokonywanie tych potrąceń na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności.

art. 48 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2025 r. poz. 305)

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, wyrok z 4 grudnia 2013 r., II UK 223/13
2. Sąd Najwyższy, wyrok z 11 października 2007 r., III UK 53/07

   …Wojskowe Biuro Emerytalne w L. zaskarżając go w całości. Skarżący zarzucił naruszenie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, poprzez uznanie, iż mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczenia…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 12 kwietnia 2012 r., II UK 221/11

   …3 lata, to organ może żądać zwrotu za okres od dnia zgłoszenia żądania (egzekwowania), do dnia 3 lata wstecz od tej daty maksymalnie (stosując art. 48 ust. 3 pkt. 2), czy też odpowiednio przyjmując 12 miesięcy (kierując się art. 48 ust. 3 pkt. 1)”. Zdaniem skarżącego są to terminy…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 13 listopada 2008 r., II UK 228/08

   …służby wojskowej nie powoduje obowiązku zwrotu emerytury wypłaconej po zwolnieniu ze służby (art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, Dz. U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36 ze zm.; obecnie jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz.…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 4 grudnia 2007 r., I UK 144/07

   …dwie koncepcje. Pierwsza, którą wyraża zaskarżony wyrok, opiera się na założeniu, że zwrot pobranej emerytury może nastąpić wyłącznie według art. 48 ust 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Konsekwencję tego założenia stanowi stwierdzenie, że jeżeli nie…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 20 października 2008 r., I UK 73/08
7. Sąd Najwyższy, wyrok z 2 lipca 2009 r., II UK 383/08

   …jest tylko jego funkcja, co wyraźnie wynika z jego treści oraz systematyki działu VI ustawy o z.e.ż., w którym się znajduje. Skoro w przepisie art. 48 ust. 1 zamyka się cała podstawa prawna zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, to konsekwentnie nie może stanowić jej przepis art. 41 ust. 2.…

8. Sąd Apelacyjny w Szczecinie, wyrok z 14 stycznia 2021 r., III AUa 341/20

   …winna zostać rozstrzygnięta na etapie postępowania przed Sądem I instancji w oparciu o art. 48 ust.1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, zgodnie z którym osoby, które pobierały świadczenia pieniężne pomimo istnienia okoliczności…

9. Sąd Okręgowy w Poznaniu, wyrok z 26 stycznia 2017 r., VII U 5901/16

   …zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z tytułu emerytur i rent wojskowych został uregulowany w art. 48 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1037 ze zm.), który jednocześnie określa przesłanki uznania, że…

10. Sąd Apelacyjny w Katowicach, wyrok z 17 listopada 2016 r., III AUa 907/16

    …ubezpieczonej ustało. W konsekwencji, wypłacone wówczas świadczenie w łącznej kwocie 6.710,44 zł, jest świadczeniem nienależnym i zgodnie z art. 48 wskazanej ustawy z 10 grudnia 1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, podlega zwrotowi wraz z odsetkami. Ponadto…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 48 (42)

Historia zmian

Bez zmian od 21 lutego 2025 r.