Art. 1

Pokaż w całym akcie

Art. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych
Art. 1.
1. Wspólnotami gruntowymi podlegającymi zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie są nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne:
1) nadane w wyniku uwłaszczenia włościan i mieszczan-rolników na wspólną własność, we wspólne posiadanie lub do wspólnego użytkowania ogółowi, pewnej grupie lub niektórym mieszkańcom jednej albo kilku wsi;
2) wydzielone tytułem wynagrodzenia za zniesione służebności, wynikające z urządzenia ziemskiego włościan i mieszczan-rolników, na wspólną własność, we wspólne posiadanie lub do wspólnego użytkowania gminie, miejscowości albo ogółowi uprawnionych do wykonywania służebności;
3) powstałe w wyniku podziału pomiędzy zespoły mieszkańców poszczególnych wsi gruntów, które nadane zostały przy uwłaszczeniu włościan i mieszczan-rolników mieszkańcom kilku wsi na wspólną własność, we wspólne posiadanie lub do wspólnego użytkowania;
4) użytkowane wspólnie przez mieszkańców dawnych okolic i zaścianków oraz należące do wspólnot urbarialnych i spółek szałaśniczych;
5) otrzymane przez grupę mieszkańców jednej lub kilku wsi na wspólną własność i do wspólnego użytkowania w drodze przywilejów i darowizn bądź nabyte w takim celu;
6) zapisane w księgach wieczystych (gruntowych) jako własność gminy (gromady), jeżeli w księgach tych istnieje wpis o uprawnieniu określonych grup mieszkańców gminy (gromady) do wieczystego użytkowania i pobierania pożytków z tych nieruchomości;
7) stanowiące dobro gromadzkie (gminne) będące we wspólnym użytkowaniu na terenach województw rzeszowskiego, krakowskiego oraz powiatu cieszyńskiego województwa katowickiego.
2. Oprócz wspólnot gruntowych (ust. 1) podlegają zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych w niniejszej ustawie także nieruchomości rolne, leśne i obszary wodne, stanowiące mienie gromadzkie w rozumieniu przepisów o zarządzie takim mieniem, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy były faktycznie użytkowane wspólnie przez mieszkańców wsi.
3. Przepis ust. 2 nie dotyczy mienia gromadzkiego położonego na terenach miast i osiedli.

art. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1454)

Orzecznictwo

1. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 10 czerwca 2010 r., I OSK 1086/09

   …należy wyraźnie rozróżnić trzy grupy pojęciowe, tj. wspólnotę gruntową, którą stanowią nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne określone w art. 1 ust. 1 pkt 1-7 i ust. 2 tej ustawy, uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej (art. 6 ust. 1-3) oraz spółkę sprawującą zarząd nad wspólnotą…

2. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 18 maja 2017 r., II OSK 2297/15

   …stanu prawnego nieruchomości do 1954 r. oraz stan użytkowania na dzień wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Zgodnie z art. 1 ust. 2 i 3 uzwg za mienie gromadzkie można uznać jedynie te nieruchomości rolne, leśne i obszary wodne położone na terenach wiejskich, które…

3. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 9 września 2014 r., II GSK 1199/13
4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 11 grudnia 2018 r., II OSK 393/18

   …zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 703) wspólnotami gruntowymi są nieruchomości rolne, nieruchomości leśne oraz obszary…

5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 9 września 2014 r., II GSK 1200/13
6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 7 grudnia 2009 r., II OSK 1925/08
7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 11 czerwca 2014 r., II OSK 84/13

   …tego, czy organ odwoławczy właściwie te przepisy rozumie i interpretuje. Zgodnie z art. 8 ust.1 ustawy, starosta ustala, stosownie do przepisów art. 1 i 3, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie, przy czym powyższe ustalenie powinno być dokonane w terminie 1 roku…

8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 26 kwietnia 2024 r., I OSK 295/21

   …pkt 1.1. skargi kasacyjnej. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że zarzut ten został wadliwie skonstruowany. Wskazano na naruszenie przepisów: art. 1, art. 15 ust. 1 i 2 , art. 17 i art. 18 ust. 1 u.z.w.g. Tymczasem, przepis art. 1 u.z.w.g. składa się z 3 ustępów, przy czym ustęp pierwszy dzieli…

9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 18 lipca 2018 r., II OSK 2030/16

   …dowodowych. Analogicznie rzecz się ma z zarzutem naruszenia prawa materialnego, tj. dokonania błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 1 ust. 2 uzwg, poprzez uznanie, iż przedmiotowe grunty nie stanowią mienia gromadzkiego w rozumieniu tego przepisu, czemu przeczy zebrany w sprawie…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 5 października 2012 r., IV CSK 94/12

    …każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie o drogach publicznych lub innych przepisach szczególnych (art. 1 u. dr. publ.). Drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwej jednostki…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 1 (63)

Historia zmian

Bez zmian od 1 października 2025 r.