Art. 115

Pokaż w całym akcie

Art. 115 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Art. 115.
1. Zakład jest następcą prawnym działających do 1950 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczalni społecznych i funduszy ubezpieczeniowych w zakresie ubezpieczeń społecznych i jest uprawniony, jeżeli nie narusza to ujawnionego w księdze wieczystej prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego osób trzecich, do występowania o zwrot nieruchomości stanowiących w podanym okresie własność tych podmiotów.
2. Zakład występuje o zwrot nieruchomości, jeżeli nieruchomość jest niezbędna dla wykonywania jego zadań.
3. Stwierdzenie, że Zakład jest następcą prawnym właściciela nieruchomości, w rozumieniu ust. 1, oraz orzeczenie o zwrocie na rzecz Zakładu nieruchomości następuje w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez wojewodę.
4. Ostateczna decyzja wojewody, o której mowa w ust. 3, stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej.
5. Decyzja, o której mowa w ust. 3, nie jest wymagana, jeżeli jedynym ujawnionym w księdze wieczystej właścicielem jest działający do 1950 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczalnia społeczna lub fundusze ubezpieczeniowe, którego następcą prawnym jest Zakład, oraz nie jest ujawnione w księdze wieczystej prawo użytkowania wieczystego osób trzecich. Wpis prawa własności Zakładu do księgi wieczystej następuje na jego jednostronny wniosek.
6. Wnioski o wszczęcie postępowania zgłasza się do dnia 31 grudnia 2010 r.

art. 115 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199)

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 19 września 2002 r., V CKN 1223/00

   …(jedn. tekst Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 – dalej: "u.k.w.h.") oraz art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 24 ust. 3, art. 26, 51, 68 ust. 1 pkt 3, art. 115 i 116 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). Wnioskodawca podkreślił, że jest…

2. NSA oz. w Gdańsku, wyrok z 20 czerwca 2001 r., II SA/Gd 2869/00

   …jest Miasto G. prawach powiatu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w G. powoływał się na przepis art. 115 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych /Dz.U. nr 137 poz. 887 ze zm./. Przepis ten zamieszczony w rozdziale 13 ustawy - przepisy przejściowe i…

3. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 5 września 2008 r., I OSK 1268/07

   …podmiotu w zakresie prawa materialnego. Tego związku w odniesieniu do skarżącej Przychodni nie ma. Przepis art. 115 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że ZUS jest następcą prawnym działających do 1950 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczalni…

4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 23 stycznia 2009 r., I OSK 188/08

   …a o zwrot całej działki wystąpił Zakład Ubezpieczeń Społecznych. We wskazanym wyroku Naczelny Sąd uznał, że art. 115 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy…

5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 31 sierpnia 2022 r., I OSK 792/19

   …wydanie 7, Warszawa 2018, s. 679). Z uwagi na powyższe za niezasadne należało uznać zarzuty związane z naruszeniem przez Sąd pierwszej instancji art. 115 ust. 2 usus. Kwestia spełnienia podstaw zwrotu spornej nieruchomości została już bowiem prawomocnie przesądzona wyrokami sądów administracyjnych,…

6. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z 9 stycznia 2007 r., I SA/Wa 1817/06

   …sądowego. UZASADNIENIE Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 115 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W. jest następcą prawnym w…

7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z 16 października 2015 r., IV SA/Wa 1207/15

   …następstwa prawnego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po zlikwidowanym w 1950 roku Funduszu Pracy, w świetle art. 115 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Tym samym przedmiotowe postępowanie dotyczyło analizy obowiązujących ówcześnie aktów prawnych, regulujących…

8. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z 14 listopada 2018 r., IV SA/Wa 1138/17

   …ust. 1, oraz orzeczenie o zwrocie na rzecz Zakładu nieruchomości następuje w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez wojewodę. ( art.115 ust. 2 – 3 u.s.u.s.). Stosownie do poglądów doktryny Zakład jest uprawniony do wystąpienia o zwrot nieruchomości tylko w sytuacji, gdy…

9. Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 14 kwietnia 2017 r., III Ca 1822/16
10. Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 22 października 2015 r., III Ca 904/15

    …w drodze decyzji wojewody. Podstawą wpisu prawa własności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. w dziale II przedmiotowej księgi wieczystej był art.115 ustęp 1 i 5 tego przepisu oraz treść dawnej księgi rep. hip. nr 849. Przepis ust. 5 art. 115 powołanej wyżej ustawy zawiera szczególne…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 115 (12)

Historia zmian

Bez zmian od 6 lutego 2026 r.