Art. 138
Tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 38 [PDF] z uwzględnieniem zmian: Dz. U. z 2026 r. poz. 331 [PDF], Dz. U. z 2026 r. poz. 340 [PDF], Dz. U. z 2026 r. poz. 846 [PDF].
Zapowiedziane zmiany wprowadzają: ustawa z dnia (Dz. U. z 2026 r. poz. 1206), która w zakresie zmian tego aktu wejdzie w życie z dniem ; ustawa z dnia (Dz. U. z 2026 r. poz. 176), która wejdzie w życie z dniem ; ustawa z dnia (Dz. U. z 2026 r. poz. 644), która w zakresie zmian tego aktu wejdzie w życie z dniem
Tekst nie uwzględnia jeszcze zmian, które już obowiązują. Zmiany wprowadziła ustawa z dnia (Dz. U. z 2026 r. poz. 1206), która weszła w życie z dniem Aktualny tekst: ISAP (Internetowy System Aktów Prawnych).
Tekst na dzień 1 października 2026 r. Tekst obowiązujący
Art. 138.
1. Komisja Nadzoru Finansowego może w ramach nadzoru zalecić bankowi w szczególności:
1) podjęcie środków koniecznych do przywrócenia płynności płatniczej lub osiągnięcia i przestrzegania innych norm dopuszczalnego ryzyka w działalności banku;
1a) (uchylony)
2) (uchylony)
2a) (uchylony)
3) zaniechanie określonych form reklamy;
4) opracowanie i stosowanie procedur, które zapewnią utrzymywanie, bieżące szacowanie i przegląd kapitału wewnętrznego oraz funkcjonowanie systemu zarządzania bankiem;
5) zastosowanie szczególnych zasad tworzenia rezerw na ryzyko związane z działalnością banków lub odpisów z tytułu utraty wartości aktywów, lub szczególnego traktowania aktywów przy obliczaniu wymogów w zakresie funduszy własnych;
6) ograniczenie ryzyka występującego w działalności banku, w tym ryzyka wynikającego z powierzenia wykonywania czynności, o którym mowa w art. 6a ust. 1;
pkt 6a i 6b: zmiana nienaniesiona
7) ograniczenie wysokości zmiennego składnika wynagrodzenia osób objętych polityką wynagrodzeń, jako odsetka przychodów netto, w przypadku gdy jego wysokość utrudnia spełnianie wymogów w zakresie funduszy własnych;
8) wypełnianie dodatkowych obowiązków sprawozdawczych lub zwiększenie ich częstotliwości, w tym sprawozdawczości w zakresie funduszy własnych, płynności i dźwigni finansowej, o ile obowiązki te są adekwatne do celu, w jakim są nakładane;
9) ujawnianie dodatkowych informacji;
10) przestrzeganie art. 92ba–92bd oraz art. 111c;
11) [Przepis został zmieniony z dniem 29 września 2026 r. przez ustawę z dnia 31 lipca 2026 r. (Dz. U. z 2026 r. poz. 1206). Zmiana nie jest jeszcze naniesiona w tekście.]
12) usunięcie w wyznaczonym terminie uchybień stwierdzonych w toku postępowań w sprawie zezwoleń, o których mowa w art. 128ca ust. 2.
1a. Zalecenia, o których mowa w ust. 1, sporządza się na piśmie utrwalonym w postaci papierowej opatrzonym podpisem własnoręcznym albo w postaci elektronicznej opatrzonym kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną Komisji Nadzoru Finansowego ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią.
1b. Zalecenia, o których mowa w ust. 1, sporządzone na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej doręcza się na adres do doręczeń elektronicznych banku wpisany do bazy adresów elektronicznych.
2. Komisja Nadzoru Finansowego może nakazać bankowi:
1) przestrzeganie dodatkowych wymogów w zakresie płynności, biorąc pod uwagę w szczególności model biznesowy banku, stosowane przez bank zasady, procedury i mechanizmy w zakresie zarządzania ryzykiem płynności, wynik badania i oceny nadzorczej albo przeglądu i weryfikacji, o których mowa w art. 133a;
2) przestrzeganie dodatkowego wymogu w zakresie funduszy własnych ponad wartość wynikającą z wymogów obliczonych zgodnie ze szczegółowymi zasadami określonymi w przepisach rozporządzenia nr 575/2013, w szczególności w przypadku:
a) negatywnych ustaleń dokonanych w wyniku czynności podejmowanych w ramach nadzoru bankowego, w tym odnoszących się do funkcjonowania systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej lub identyfikacji, monitorowania i kontroli koncentracji ekspozycji, w tym dużych ekspozycji,
b) stwierdzenia niedostosowania kapitału wewnętrznego do skali ryzyka występującego w działalności banku oraz istotnych nieprawidłowości w zarządzaniu ryzykiem,
c) stwierdzenia, na podstawie wyniku badania i oceny nadzorczej albo przeglądu i weryfikacji, o których mowa w art. 133a, że:
– bank jest narażony na ryzyko wynikające z prowadzonej działalności, które nie zostało w całości pokryte wymogami w zakresie funduszy własnych określonymi w częściach trzeciej, czwartej i siódmej rozporządzenia nr 575/2013 oraz w rozdziale 2 rozporządzenia 2017/2402,
– bank nie spełnia wymogów określonych w art. 128 lub określonych w art. 393 rozporządzenia nr 575/2013 i jest prawdopodobne, że inne środki nadzorcze nie zapewnią spełnienia tych wymogów,
– korekty, o których mowa w art. 105 rozporządzenia nr 575/2013, są niewystarczające do tego, aby w normalnych warunkach rynkowych bank mógł sprzedać lub zabezpieczyć w krótkim czasie swoje pozycje bez ponoszenia znaczących strat,
– bank systematycznie uchyla się od osiągnięcia lub utrzymywania odpowiedniego poziomu i struktury funduszy własnych, niezbędnych do spełnienia zaleceń w zakresie funduszy własnych, o których mowa w art. 133a ust. 5a;
3) ograniczenie lub wstrzymanie dokonania wypłaty z zysku netto lub odsetek na rzecz posiadaczy instrumentów dodatkowych w Tier I, o których mowa w art. 52 rozporządzenia nr 575/2013, w przypadku gdy zakaz taki nie stanowi niewykonania zobowiązania przez bank, w celu zwiększania funduszy własnych do czasu przywrócenia płynności płatniczej lub osiągnięcia innych norm dopuszczalnego ryzyka w działalności banku;
4) [Przepis został zmieniony z dniem 29 września 2026 r. przez ustawę z dnia 31 lipca 2026 r. (Dz. U. z 2026 r. poz. 1206). Zmiana nie jest jeszcze naniesiona w tekście.]
pkt 5: zmiana nienaniesiona
2a. W przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, Komisja Nadzoru Finansowego, nakazując bankowi przestrzeganie dodatkowego wymogu w zakresie funduszy własnych uwzględniającego inne rodzaje ryzyka niż ryzyko nadmiernej dźwigni, określa, że:
1) co najmniej 75 % dodatkowego wymogu w zakresie funduszy własnych stanowi kapitał Tier I, o którym mowa w art. 25 rozporządzenia nr 575/2013;
2) co najmniej 75 % kapitału Tier I, o którym mowa w pkt 1, składa się z kapitału podstawowego Tier I, o którym mowa w art. 50 rozporządzenia nr 575/2013.
2b. W przypadku dodatkowego wymogu w zakresie funduszy własnych, uwzględniającego ryzyko nadmiernej dźwigni, Komisja Nadzoru Finansowego nakazuje spełnianie takiego wymogu za pomocą kapitału Tier I, o którym mowa w art. 25 rozporządzenia nr 575/2013.
2c. Komisja Nadzoru Finansowego, nakazując bankowi przestrzeganie dodatkowego wymogu w zakresie funduszy własnych, może nakazać spełnianie takiego wymogu większym niż określony w ust. 2a udziałem kapitału Tier I, o którym mowa w art. 25 rozporządzenia nr 575/2013, lub kapitału podstawowego Tier I, o którym mowa w art. 50 rozporządzenia nr 575/2013, jeżeli wynika to z potrzeby zwiększenia zdolności absorpcji potencjalnych strat zidentyfikowanych w wyniku badania i oceny nadzorczej, o których mowa w art. 133a.
2d. [Przepis został zmieniony z dniem 29 września 2026 r. przez ustawę z dnia 31 lipca 2026 r. (Dz. U. z 2026 r. poz. 1206). Zmiana nie jest jeszcze naniesiona w tekście.]
2e. Dodatkowa kwota kapitału utrzymywana w celu spełniania dodatkowego wymogu w zakresie funduszy własnych, uwzględniająca inne rodzaje ryzyka niż ryzyko nadmiernej dźwigni, stanowiąca różnicę między kwotą funduszy własnych, o której mowa w art. 128 ust. 1 pkt 2, a kwotą funduszy własnych wynikającą z wymogów określonych w częściach trzeciej i czwartej rozporządzenia nr 575/2013 oraz w rozdziale 2 rozporządzenia 2017/2402, nie jest jednocześnie zaliczana na poczet spełniania przez bank:
1) wymogów nałożonych na podstawie art. 92 ust. 1 lit. a–c rozporządzenia nr 575/2013;
2) wymogu połączonego bufora, o którym mowa w art. 55 ust. 4 ustawy o nadzorze makroostrożnościowym;
3) zaleceń dotyczących dodatkowych funduszy własnych, o których mowa w art. 133a ust. 5a, jeżeli zalecenia uwzględniają rodzaje ryzyka inne niż ryzyko nadmiernej dźwigni.
2f. Ryzyko, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 lit. c tiret pierwsze, uznaje się za niepokryte w całości lub pokryte w niewystarczającym stopniu, w przypadku gdy kwota, rodzaje i struktura kapitału uznawanego za odpowiedni przez Komisję Nadzoru Finansowego zgodnie z ust. 2 pkt 2, z uwzględnieniem oszacowań kapitału wewnętrznego, jest wyższa niż kwota funduszy własnych wynikająca z wymogów określonych w częściach trzeciej, czwartej i siódmej rozporządzenia nr 575/2013 oraz w rozdziale 2 rozporządzenia 2017/2402.
Tekst skrócony. Pełny tekst: akt w ELI.
Orzecznictwo
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II GSK 62/20
…Natomiast przesłanki wymiaru jej wysokości, które zostały uwzględnione przez organ, zostały sformułowane w art. 138 ust. 3 c i art. 138 ust. 8 Prawa bankowego. Artykuł 189d k.p.a. nie miał zastosowania, albowiem dyrektywy wymiaru kary zostały szczegółowo podane w ww. art. 138 ust. 3c i art.…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II GSK 168/18
…na piśmie", to (jak to trafnie wskazuje się w nauce prawa) należy uznać, iż w tym przypadku ustawodawca wzorował się na regulacji art. 138 ust. 3 Prawa bankowego. Powoduje to, że przy dekodowaniu charakteru prawnego upomnienia na gruncie ustawy o skok zasadne jest odwołanie się do dorobku nauki…
- Sąd Rejonowy w Ciechanowie, wyrok z , I C 1090/15
…wypłacenia wypowiedzianych udziałów powodom. bez narażenia Banku na poważną szkodę, a także kary finansowe. Zgodnie bowiem z art. 138 ust. 3 Prawa bankowego, w razie stwierdzenia, że Bank narusza prawo, Komisja Nadzoru Finansowego może min.: nałożyć na bank karę finansową do wysokości 10…
- Sąd Rejonowy w Ciechanowie, wyrok z , I C 876/15
…pozwanego, ale i powodów, a nadto ma pierwszeństwo przed przywołanymi w pozwie przepisami ustawy oraz Statutu pozwanego. Zgodnie z art. 138 ust. 3 Prawa bankowego, w razie stwierdzenia, że Bank narusza prawo KNF może min.: nałożyć na bank karę finansową do wysokości 10 milionów złotych (art.138…
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowienie z , VI SA/Wa 1663/11
- Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie, uzasadnienie z , I C 2126/17
…Komisję Nadzoru Finansowego na podstawie art. 133 Prawa bankowego do zastosowania względem Banku środków prawnych, o których mowa w art. 138 Prawa bankowego, w szczególności kar pieniężnych (poprzednio kar finansowych), których wysokość mogła być stosunkowo dotkliwa. Jeśli pozwany przy…
- Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie, uzasadnienie z , I C 1611/17
…Komisję Nadzoru Finansowego na podstawie art. 133 Prawa bankowego do zastosowania względem Banku środków prawnych, o których mowa w art. 138 Prawa bankowego, w szczególności kar pieniężnych (poprzednio kar finansowych), których wysokość mogła być stosunkowo dotkliwa. Jeśli pozwany przy…
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z , VI SA/Wa 2608/16
…marca 2016 r. KNF na podstawie wyników badania i oceny nadzorczej (BION) według stanu na 31 grudnia 2014 r. udzieliła na podstawie art. 138 ust. 3 Prawa bankowego Zarządowi B[...] w T. upomnienia za prowadzenie działalności w sposób stwarzający zagrożenie dla interesantów posiadaczy rachunków…
- Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie, uzasadnienie z , I C 938/16
…Komisję Nadzoru Finansowego na podstawie art. 133 Prawa bankowego do zastosowania względem Banku środków prawnych, o których mowa w art. 138 Prawa bankowego, w szczególności kar pieniężnych (poprzednio kar finansowych), których wysokość mogła być stosunkowo dotkliwa. Jeśli pozwany przy…
- Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie, uzasadnienie z , I C 1585/16
…Komisję Nadzoru Finansowego na podstawie art. 133 Prawa bankowego do zastosowania względem Banku środków prawnych, o których mowa w art. 138 Prawa bankowego, w szczególności kar pieniężnych (poprzednio kar finansowych), których wysokość mogła być stosunkowo dotkliwa. Jeśli pozwany przy…
Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.
Wszystkie orzeczenia przy art. 138 (35)
Historia zmian
Zmiany od 31 marca 2026 r.
- : zmiana brzmienia tekst z tego dnia