Art. 492
Tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 1261 [PDF]. Stan prawny na
Art. 492.
§ 1. Wygaśnięcie mandatu wójta następuje wskutek: #
1) odmowy złożenia ślubowania; #
2) niezłożenia w terminach określonych w odrębnych przepisach oświadczenia o swoim stanie majątkowym; #
3) pisemnego zrzeczenia się mandatu; #
4) utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów; #
4a) objęcia urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej; #
5) naruszenia ustawowych zakazów łączenia funkcji wójta z wykonywaniem funkcji lub prowadzenia działalności gospodarczej, określonych w odrębnych przepisach; #
5a) wyboru na posła na Sejm, senatora albo posła do Parlamentu Europejskiego; #
6) orzeczenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji w trybie określonym w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na okres co najmniej do końca kadencji; #
7) śmierci; #
8) odwołania w drodze referendum; #
9) odwołania wójta w trybie art. 96 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym; #
10) zmian w podziale terytorialnym, o których mowa w art. 390 § 1 pkt 3. #
§ 2. Wygaśnięcie mandatu wójta z przyczyn, o których mowa w § 1 pkt 1, 2 i 5 – z wyjątkiem powodów wskazanych w art. 27 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, stwierdza rada gminy, w drodze uchwały, w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu należy umożliwić wójtowi złożenie wyjaśnień. #
§ 2a. Wygaśnięcie mandatu wójta z dniem wystąpienia przyczyny, o której mowa w § 1 pkt 3, 4a i 5 – w zakresie powodów wskazanych w art. 27 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, oraz pkt 5a–7, stwierdza niezwłocznie komisarz wyborczy w drodze postanowienia. Postanowienie komisarza wyborczego ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz podaje się do publicznej wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej. Przepisów art. 247 § 3, art. 279 § 3 oraz art. 364 § 2 nie stosuje się. #
§ 2b. Wygaśnięcie mandatu wójta wskutek wyboru na posła na Sejm, senatora albo posła do Parlamentu Europejskiego następuje z dniem ogłoszenia obwieszczenia, o którym mowa w art. 238, art. 276 albo art. 361, albo postanowienia, o którym mowa w art. 251 § 5 albo art. 368 § 7. #
§ 3. Uchwałę rady o wygaśnięciu mandatu wójta doręcza się niezwłocznie zainteresowanemu i przesyła wojewodzie oraz komisarzowi wyborczemu. #
§ 3a. Postanowienie komisarza wyborczego o wygaśnięciu mandatu wójta doręcza się niezwłocznie zainteresowanemu i przesyła wojewodzie oraz przewodniczącemu rady gminy. #
§ 4. Jeżeli wójt przed dniem wyboru wykonywał funkcję lub prowadził działalność gospodarczą, o których mowa w § 1 pkt 5, obowiązany jest do zrzeczenia się funkcji lub zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. #
§ 5. W przypadku niezrzeczenia się funkcji lub niezaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez wójta w terminie, o którym mowa w § 4, rada gminy stwierdza wygaśnięcie mandatu wójta, w drodze uchwały, w terminie miesiąca od upływu tego terminu. #
§ 6. Wygaśnięcie mandatu wójta wskutek objęcia urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej następuje z chwilą złożenia wobec Zgromadzenia Narodowego przysięgi, o której mowa w art. 130 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. #
Art. 492 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy Art. 492. § 1. Wygaśnięcie mandatu wójta następuje wskutek: 1) odmowy złożenia ślubowania; 2) niezłożenia w terminach określonych w odrębnych przepisach oświadczenia o swoim stanie majątkowym; 3) pisemnego zrzeczenia się mandatu; 4) utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów; 4a) objęcia urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej; 5) naruszenia ustawowych zakazów łączenia funkcji wójta z wykonywaniem funkcji lub prowadzenia działalności gospodarczej, określonych w odrębnych przepisach; 5a) wyboru na posła na Sejm, senatora albo posła do Parlamentu Europejskiego; 6) orzeczenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji w trybie określonym w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na okres co najmniej do końca kadencji; 7) śmierci; 8) odwołania w drodze referendum; 9) odwołania wójta w trybie art. 96 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym; 10) zmian w podziale terytorialnym, o których mowa w art. 390 § 1 pkt 3. § 2. Wygaśnięcie mandatu wójta z przyczyn, o których mowa w § 1 pkt 1, 2 i 5 – z wyjątkiem powodów wskazanych w art. 27 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, stwierdza rada gminy, w drodze uchwały, w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu należy umożliwić wójtowi złożenie wyjaśnień. § 2a. Wygaśnięcie mandatu wójta z dniem wystąpienia przyczyny, o której mowa w § 1 pkt 3, 4a i 5 – w zakresie powodów wskazanych w art. 27 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, oraz pkt 5a–7, stwierdza niezwłocznie komisarz wyborczy w drodze postanowienia. Postanowienie komisarza wyborczego ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz podaje się do publicznej wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej. Przepisów art. 247 § 3, art. 279 § 3 oraz art. 364 § 2 nie stosuje się. § 2b. Wygaśnięcie mandatu wójta wskutek wyboru na posła na Sejm, senatora albo posła do Parlamentu Europejskiego następuje z dniem ogłoszenia obwieszczenia, o którym mowa w art. 238, art. 276 albo art. 361, albo postanowienia, o którym mowa w art. 251 § 5 albo art. 368 § 7. § 3. Uchwałę rady o wygaśnięciu mandatu wójta doręcza się niezwłocznie zainteresowanemu i przesyła wojewodzie oraz komisarzowi wyborczemu. § 3a. Postanowienie komisarza wyborczego o wygaśnięciu mandatu wójta doręcza się niezwłocznie zainteresowanemu i przesyła wojewodzie oraz przewodniczącemu rady gminy. § 4. Jeżeli wójt przed dniem wyboru wykonywał funkcję lub prowadził działalność gospodarczą, o których mowa w § 1 pkt 5, obowiązany jest do zrzeczenia się funkcji lub zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. § 5. W przypadku niezrzeczenia się funkcji lub niezaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez wójta w terminie, o którym mowa w § 4, rada gminy stwierdza wygaśnięcie mandatu wójta, w drodze uchwały, w terminie miesiąca od upływu tego terminu. § 6. Wygaśnięcie mandatu wójta wskutek objęcia urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej następuje z chwilą złożenia wobec Zgromadzenia Narodowego przysięgi, o której mowa w art. 130 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
art. 492 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2026 r. poz. 1261)Otwórz w aplikacji
Orzecznictwo
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , III OSK 4445/21
…W petitum skargi skarżący organ zarzucił naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 492 § 2 in fine ustawy Kodeks wyborczy polegającą na stwierdzeniu, że Rada Gminy musi zagwarantować wysłuchanie wójta w celu złożenia wyjaśnień, w…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 2108/13
…wydaje się konieczne. W świetle powyższych rozważań, wbrew zarzutom skargi, w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania postanowienia art. 492 § 2a w związku z art. 11 § 2 ust. 1 ustawy - Kodeks wyborczy. Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 245/17
…o stwierdzeniu wygaśnięcia jego mandatu. W ocenie tego organu jest on uprawniony (właściwy) do wydania takiego aktu, z uwagi na normy zawarte w art. 492 §§ 2 i 2a K.w. Odmienny pogląd został wyrażony w zaskarżonym wyroku, gdzie – co wymaga podkreślenia – nie dokonano oceny pod względem…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 2726/16
…odpowiedni organ (radę gminy lub komisarza wyborczego) aktu stwierdzającego wygaśnięcie mandatu. Wygaśnięcie mandatu z przyczyn określonych w art. 492 § 1 pkt 1, 2 i 5 - z wyjątkiem powodów wskazanych w art. 27 u.s.g., stwierdza rada gminy, w drodze uchwały, w terminie miesiąca od dnia…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 2727/16
…rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, a wywołanej wniesioną skargą kasacyjną sprowadza się do oceny prawidłowości wykładni przepisów art. 492 Kw dokonanej przez WSA w Kielcach, które odnoszą się do ustalenia właściwości organu do podjęcia aktu stwierdzenia wygaśnięcia mandatu burmistrza…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , III OSK 2915/22
…jest do zrzeczenia się funkcji lub zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania (art. 492 § 4). W przypadku niezrzeczenia się funkcji lub niezaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez wójta w terminie, o którym mowa w §…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 44/19
…wygaśnięcia mandatu wójta. Wynika to z niewadliwie powoływanych przez WSA w Gliwicach przepisów art. 11 § 2 pkt 1 Kodeksu wyborczego oraz art. 492 § 1 pkt 4 i § 2a Kodeksu wyborczego, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez komisarza wyborczego. Kwestia więc wydania kontrolowanego…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 316/18
…wygaśnięcie jego mandatu wójta Gminy [...]. Oddalenie zatem skargi na postanowienie Komisarza Wyborczego w Płocku nie naruszało przepisów art. 492 § 1 pkt 4 w zw. z art. 11 § 2 pkt 1 k.w. Tym samym nie są oparte na usprawiedliwionej podstawie zarzuty naruszenia przepisów procesowych - art.…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 2037/17
…procesowych mają wyłącznie charakter akcesoryjny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zasadny zarzut błędnej wykładni przepisu art. 492 § 1 pkt 4 w zw. z art. 11 § 2 pkt 1 uKw. Zgodnie z art. 492 § 1 pkt 4 uKw wygaśnięcie mandatu wójta następuje wskutek "utraty prawa wybieralności…
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrok z , III SA/Łd 23/19
…zastosowania przepisów ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. 2018 r., poz. 754 ze zm.), która to ustawa w art. 492 § 1 pkt 4 w zw. z art. 11 § 2 pkt 1 wprowadza instytucję stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta w przypadku utraty prawa wybieralności lub braku…
Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.
Wszystkie orzeczenia przy art. 492 (41)
Historia zmian
Bez zmian od 5 lutego 2025 r.