Art. 654

Pokaż w całym akcie

Art. 654 Kodeksu postępowania karnego
Art. 654.
§ 1. Wojskowy sąd okręgowy orzeka w pierwszej instancji w sprawach o przestępstwa:
1) popełnione przez żołnierzy posiadających stopień majora i wyższy;
2) podlegające w postępowaniu przed sądami powszechnymi właściwości sądu okręgowego oraz określone w art. 339 § 3 i art. 345 § 3 i 4 Kodeksu karnego;
3) popełnione przez żołnierzy i członków personelu cywilnego, o których mowa w art. 647 § 1 pkt 3;
4) inne na podstawie przepisów szczególnych.
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym, w przedmiocie tymczasowego aresztowania w stosunku do żołnierzy, o których mowa w § 1 pkt 1, a także do żołnierzy sił zbrojnych państw obcych i członków ich personelu cywilnego, o których mowa w § 1 pkt 3, orzeka jednoosobowo wojskowy sąd okręgowy.
§ 3. Wojskowy sąd okręgowy rozpoznaje także środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji w wojskowym sądzie garnizonowym oraz w wypadkach wskazanych w ustawie i z zachowaniem granic wskazanych w § 1 – od orzeczeń i zarządzeń wydanych w postępowaniu przygotowawczym.
§ 4. Wojskowy sąd okręgowy rozpoznaje ponadto sprawy przewidziane dla sądu wyższego rzędu nad wojskowym sądem garnizonowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę.
§ 5. Wojskowy sąd okręgowy ma poza tym uprawnienia i obowiązki procesowe, które w postępowaniu przed sądami powszechnymi przysługują sądowi okręgowemu.

art. 654 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 654 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 23 lutego 1999 r., WZP 1/99

   …sprawy o wykroczenia zawsze rozpoznaje właściwy miejscowo 6 wojskowy sąd garnizonowy, także gdy chodzi o czyny żołnierzy, o których mowa w art. 654 § 1 k.p.k. Wskazuje więc on jedynie, że w tych sprawach wojskowy sąd garnizonowy orzeka wobec wszystkich żołnierzy, niezależnie od ich statusu…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 5 września 2024 r., I NSP 184/24

   …majora, pułkownika i generała brygady). Z uwagi na to, że wśród podejrzanych są żołnierze posiadający stopień majora i wyższy (art. 654 § 1 pkt 1 k.p.k.), właściwym miejscowo i rzeczowo do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji jest Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie (art. 656 § 2…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 14 kwietnia 2014 r., WA 7/14

   …niebrania 5 przez obrońcę udziału w rozprawie głównej, w której jego udział był obowiązkowy. Zgodnie z treścią art. 671§4 k.p.k. w zw. z art. 654§1 pkt 2 k.p.k. udział obrońcy w rozprawie głównej przeciwko oskarżonemu, który nie jest żołnierzem służby zasadniczej albo pełniącym służbę w…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 17 marca 2016 r., WK 3/16

   …przyczyny odwoławczej wymienione w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 449 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 29 § 1 k.p.k. w zw. z art. 654 § 3 k.p.k. w zw. z art. 646 zdanie 2 k.p.k., polegające na rozpoznaniu przez sąd odwoławczy na rozprawie sprawy kpr. T. M., oskarżonego o przestępstwo…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 12 marca 2002 r., WZ 5/02

   …„pozostawać mają w ścisłym związku z oskarżonymi, wśród których są i oficerowie w służbie czynnej, a ich status sprawia, że zgodnie z art. 654 § 1 pkt 1 k.p.k. właściwy jest do nich sąd wojskowy”. Podobnej argumentacji w swoim zażaleniu używa obrońca Wiesława F., wskazując jednocześnie, że…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 28 kwietnia 2009 r., WZ 23/09

   …o właściwości sądu do rozpoznania zażalenia na postanowienie prokuratora wydane w toku postępowania przygotowawczego decyduje przepis art. 654 § 3 k.p.k., z którego wynika, że Wojskowy Sąd Okręgowy rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w postępowaniu przygotowawczym, 6…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 4 września 2012 r., WZ 26/12

   …J. S. objęci są aktem oskarżenia łącznie z osobami podlegającymi właściwości Wojskowego Sądu Okręgowego jako sądu pierwszej instancji (art. 654 § 1 pkt 1 k.p.k.). Słusznie także przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, że na obecnym etapie postępowania brak jest wystarczających podstaw do wyłączenia…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 14 kwietnia 2011 r., WZ 10/11

   …k.p.k. [por. H. Kmieciak: Głos w kwestii właściwości wojskowego sądu okręgowego ze względu na stopień wojskowy oskarżonego żołnierza (art. 654§1 pkt 1 k.p.k.), WPP 2001, nr 1, s. 59]. Jeżeli ustalonej konkurencji w zakresie właściwości miejscowej nie da się rozstrzygnąć według reguły zagrożenia…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 5 lipca 2005 r., WZ 14/05

   …kształtują również, z mocy art. 646 k.p.k., skład sądu wojskowego. Orzekający w tej sprawie wojskowy sąd okręgowy miał, na podstawie art. 654 § 5 k.p.k., uprawnienia i obowiązki, które w postępowaniu przed sądami powszechnymi przysługują sądowi okręgowemu. Wniosek prokuratora złożony w tej…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 23 marca 2004 r., WZ 24/04

    …w rozpoznawanej sprawie postanowienia o warunkowym umorzeniu postępowania karnego w stosunku do mjr. Andrzeja S. (podobny przepis – art. 654 § 1 pkt 1 k.p.k. – obowiązuje obecnie). Tym samym, sądem właściwym do rozpoznania sprawy oraz sądem właściwym do rozpoznania zażalenia na warunki…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 654 (11)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.