Art. 212

Pokaż w całym akcie

Art. 212 Kodeksu postępowania cywilnego
Art. 212.
§ 1. Na rozprawie prowadzonej bez planu rozprawy sąd przez zadawanie pytań stronom dąży do tego, aby strony przytoczyły lub uzupełniły twierdzenia lub dowody na ich poparcie oraz udzieliły wyjaśnień koniecznych do zgodnego z prawdą ustalenia podstawy faktycznej dochodzonych przez nie praw lub roszczeń. W ten sam sposób sąd dąży do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, które są sporne.
§ 2. W razie uzasadnionej potrzeby przewodniczący może udzielić stronom niezbędnych pouczeń, a stosownie do okoliczności zwraca uwagę na celowość ustanowienia pełnomocnika procesowego.

art. 212 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473 i 830)

art. 212 k.p.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, wyrok z 9 sierpnia 2011 r., I UK 52/11

   …sprawie w ramach jedynej wskazanej przez skarżącego podstawy kasacyjnej, tj. naruszenia przepisów postępowania, zarzucono obrazę art. 212 k.p.c. oraz art. 232 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. Pozostaje zatem dokonać analizy zasadności tak sformułowanych zarzutów. Godzi się…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 2 lutego 2011 r., I UK 293/10

   …stronom i uczestnikom postępowania występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych. Z art. 212 k.p.c. wynika, że, jeżeli to możliwe, jeszcze przed wszczęciem postępowania dowodowego sąd powinien przez zadawanie pytań stronom ustalić, jakie z…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 7 listopada 2007 r., II CSK 286/07

   …postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Nie mają racji skarżący twierdząc, że obraza przepisów postępowania, tj. art. 5 i art. 212 k.p.c. skutkuje nieważnością postępowania ze względu na pozbawienie strony możności obrony swych praw. Zarówno postępowanie przed Sądem pierwszej…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 10 stycznia 2012 r., I UK 289/11

   …2003 r., I PK 230/02, OSNP-wkładka 2003 nr 13, poz. 5). Sformułowane przez skarżącą wątpliwości rodzące się - w jej ocenie - na tle art. 5 i art. 212 k.p.c. były wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, a zajmowane w tej kwestii jednolite stanowisko powoduje brak konieczności jego…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 13 lutego 2013 r., I UK 494/12

   …stronom niezbędnych pouczeń, a stosownie do okoliczności zwraca uwagę na celowość ustanowienia pełnomocnika procesowego (aktualnie art. 212 § 2 k.p.c., a w stanie prawnym obowiązującym przed 3 maja 2012 r. – art. 212 zdanie drugie k.p.c.), naruszenia którego to przepisu skarżąca nie…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 21 stycznia 2005 r., I CK 316/04

   …wadliwości oraz zarzuty zostały przez Sąd drugiej instancji pominięte bądź wprost aprobowane. Pozwany w wyjaśnieniach złożonych w trybie art. 212 k.p.c. wskazał na samodzielne sformułowanie niektórych fragmentów kwestionowanych pism i podstawę w postaci ustalonych faktów do wyrażenia takiej…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 27 listopada 2013 r., V CSK 544/12

   …r.) ma obowiązek pouczyć stronę o treści art. 162 k.p.c. (art. 2101 § 2 k.p.c.), może stronie udzielić w tym zakresie niezbędnych pouczeń (art. 212 § 2 k.p.c.). Nie budziło jednak i nie budzi wątpliwości, że jeżeli strona jest w procesie reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, zastrzeżenie…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 9 stycznia 2001 r., I PKN 642/00

   …przez Sąd Okręgowy przedmiotu roszczenia, co doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy, a tym samym do naruszenia przepisów art. 378 § 2, art. 212, art. 5, art. 130 § 1 w związku z art. 187 § 1 KPC. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 10 czerwca 2013 r., II PK 304/12

   …Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 9 sierpnia 2011 r., I UK 52/11 (LEX nr 1084706), iż naruszenie przez sąd drugiej instancji art. 212 k.p.c. nie może stanowić samodzielnego zarzutu kasacyjnego, chyba że w powiązaniu z art. 391 § 1 k.p.c., jak również - wskazane w wyroku z dnia 13…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 15 września 2006 r., I PK 97/06

    …pouczać je o skutkach tych czynności i skutkach zaniedbań, z art. 207 § 2 k.p.c., który pozwala zarządzić wymianę pism procesowych, lub z art. 212 k.p.c., umożliwiającego wstępne wyjaśnienie stanowisk stron i zwrócenie uwagi na celowość ustanowienia pełnomocnika procesowego. Dopiero gdy i te…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 212 (1865)

Historia zmian

Bez zmian od 24 marca 2026 r.